AI ma’lumotlar markazlarida termik xavfsizlikni ta’minlash: SMR va mashinali o‘rganishga asoslangan robotlashtirilgan monitoring tizimi - Jizzax loyihasi tajribasi - Akmaljon Zohidjon-o‘g‘li Yoqubjonov (Science and Education, 2026)
Ushbu maqolada kichik modulli reaktorlar (SMR) orqali quvvatlanadigan sun’iy intellekt (AI) ma’lumotlar markazlarida yuzaga keladigan termik tranzientlarni boshqarish masalasi ko‘rib chiqiladi. AI ish yuklamalarining keskin o‘zgaruvchan tabiati reaktorning issiqlik inersiyasi bilan to‘qnashib, strukturaviy toliqishga sabab bo‘ladi. Tadqiqotda yuklamani 5-15 daqiqa oldin bashorat qiluvchi LSTM modeli va an’anaviy CFD simulyatsiyalaridan sezilarli darajada tezroq ishlaydigan DeepONet virtual datchiklari integratsiyasi taklif etilgan. Tizim bashorat qilingan issiqlik cho‘qqisidan avval robotlarni (Spot/UAV) xavfli nuqtalarga (patruboklar) yo‘naltiradi. Loyiha O‘zbekistonning Jizzax viloyatidagi 50 MVt quvvatli RITM-200N loyihasi uchun moslashtirilgan.