https://openscience.uz/index.php/sciedu <p>The scientific journal "Science and Education" is an open-access journal and the main task of the journal is to highlight the achievements, problems, and prospects of science and education, in particular, the history and stages of development of science and education in Uzbekistan, development paths, scientists who have made a great contribution to science and education in Central Asia, as well as in world science and education. Also the goal of the scientific journal "Science and Education" is to inform the scientific community about the problems of improving research and innovation in this area, to further increase the interest of the younger generation in science and education, and to express the scientific views of experts and scientists.</p> Open Science LLC en-US Science and Education 2181-0842 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8552 Ushbu maqolada chiziqli algebraik tenglamalar sistemasini (CHATS) yechishning iteratsion usullari, xususan Yakobi va Gauss-Zeydel algoritmlari tadqiq etiladi. Tadqiqot davomida usullarning yaqinlashish shartlari va matematik modellarining qiyosiy tahlili keltirilgan. Amaliy qismda aniq bir sistema misolida algoritmlarning hisoblash bosqichlari ko‘rsatilgan hamda Python dasturlash tili yordamida olingan natijalar tahlil qilingan. Asiya Umirbaeva Bekzod Amonqulov Afro‘z Qahhorov Abrorjon Turg‘unov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 11 15 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8553 Mazkur maqolada chiziqli algebraik tenglamalar sistemasini yechishning samarali sonli usullari - Gauss va LU parchalanish usullari tahlil qilinadi. Gauss usulining bosqichma-bosqich uchburchak ko‘rinishga keltirish jarayoni hamda teskari qo‘yish usuli asosida yechim topish mexanizmi yoritiladi. Shuningdek, LU parchalanish usulining mohiyati, ya’ni koeffitsiyentlar matritsasini pastki va yuqori uchburchak matritsalar ko‘paytmasi ko‘rinishida ajratish jarayoni bayon etiladi. Har ikki usulning afzalliklari, qo‘llanish sohalari va amaliy ahamiyati ko‘rsatib beriladi. Kalit soʻzlar: chiziqli tenglamalar sistemasi, Gauss usuli, LU parchalanish, uchburchak matritsa, Doolittle usuli, sonli usullar, algebraik modellashtirish Asiya Umirbaeva Afro‘z Qahhorov Bekzod Amonqulov Abrorjon Turg‘unov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 16 21 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8554 Mazkur maqolada Flutter platformasi asosida ishlab chiqilgan diskret mantiq ifodalarini tahlil qiluvchi va Karnaugh xaritasi yordamida soddalashtirish imkonini beruvchi mobil ilova arxitekturasi yoritilgan. Taklif etilgan dastur foydalanuvchilarga mantiqiy formulalarni kiritish, rostlik jadvalini avtomatik generatsiya qilish, ifodaning normal shaklini aniqlash hamda natijalarni vizual ko‘rinishda olish imkonini beradi. Ilova zamonaviy mobil texnologiyalar asosida ishlab chiqilgan bo‘lib, ta’lim jarayonida diskret mantiq fanini interaktiv o‘rganishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari ishlab chiqilgan yechimning samaradorligini ko‘rsatadi. Bekzod Orzumurod-o‘g‘li Amonqulov Afro‘z Faxriddin-o‘g‘li Qahhorov Asiya Umirbaeva Abrorjon Maxamatsoliyevich Turg‘unov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 22 27 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8555 Maqolada diskret nuqtalar to‘plami orqali silliq egri chiziqlarni hosil qilishning nazariy va amaliy jihatlari, xususan, kubik splaynlar usuli tadqiq etiladi. Kompyuter grafikasi, muhandislik dizayni va animatsiya sohalarida yuqori darajali polinomial interpolyatsiyaning Runge hodisasi kabi salbiy ta’sirlarini bartaraf etishda kubik splaynlarning o‘rni va ahamiyati atroflicha tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida splaynlarning matematik asosi - tugun nuqtalarida funksiya qiymati, birinchi va ikkinchi tartibli hosilalar uzluksizligini ta’minlovchi shartlar tizimi keltirilgan. Shuningdek, “tabiiy” kubik splaynlar misolida chiziqli tenglamalar tizimini yechish algoritmi tushuntirilgan hamda ushbu nazariy yondashuvning amaliyotdagi samaradorligi Python dasturlash muhitida grafik modellashtirish orqali asoslab berilgan. Olingan natijalar kubik splaynlarning murakkab trayektoriyalarni loyihalash va vizual estetikani saqlashdagi yuqori aniqlik hamda moslashuvchanlik xususiyatlarini tasdiqlaydi. Kalit soʻzlar: kubik splayn, interpolyatsiya, Runge hodisasi, silliq egri chiziqlar, tugun nuqtalari, ikkinchi tartibli hosila, matematik modellashtirish Asiya Umirbaeva Bekzod Amonqulov Afro‘z Qahhorov Abrorjon Turg‘unov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 28 33 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8556 Ushbu maqolada analitik geometriyaning poydevori hisoblangan tekislikda koordinatalar sistemasi va uning geometrik ob’ektlarni tadqiq qilishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Ishning asosiy mazmuni Dekart koordinatalari hamda affin koordinatalar sistemasining o‘zaro bog‘liqligini ko‘rsatish, nuqtaning tekislikdagi o‘rnini abssissa va ordinata o‘qlari orqali aniq ifodalashga qaratilgan. Maqolada metrik munosabatlar, xususan, ikki nuqta orasidagi masofa formulasi va kesmani berilgan nisbatda bo‘lish usullari keltirib o‘tilgan. Shuningdek, reper tushunchasi orqali tekislikdagi har qanday nuqtaning analitik ifodasini qurish hamda murakkab planimetrik masalalarni sodda hisoblashlar orqali yechish metodikasi bayon etilgan.. O.U.Pulatov D.A.Choriyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 34 39 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8557 Ushbu ilmiy maqolada kompleks sonlar va trigonometrik shakli haqida ma’lumotlar va misollar ko‘rib chiqiladi. Maqolada, kompleks sonlarning haqiqiy mavhum qismlarini va hisoblash usullari asosida, ilmiy tadqiqotchilr tomonidan ishlab chiqilgan formulalar va ko‘rsatkichlar hamda grafiklar maqolada taqdim etilgan.ushbu tadqiqotningnatijasida algebra faniga bo‘lgan qiziqishni yanada, oshirib mavzuni qiziqish bilan o‘rganishga yordan beradi. O.U.Pulatov Z.Sh.Majidova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 40 42 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8558 Maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda sut molyarlarining fissuralari germetizatsiyasi samaradorligini oshirish masalalari yoritilgan. Tadqiqot davomida an’anaviy germetizatsiya usullari va takomillashtirilgan (invaziv va fotodinamik tayyorgarlik bilan) usullar qiyosiy tahlil qilingan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, takomillashtirilgan usul germetikning saqlanish muddatini 1.5 baravarga oshiradi. G.N.Indiaminova Malika Dilmurodova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 43 46 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8559 Background: Type 2 diabetes mellitus (T2DM) and arterial hypertension (AH) frequently coexist and are strongly associated with metabolic dysfunction-related liver disease, particularly non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD). The combined impact of these conditions on hepatic structure and function remains insufficiently characterized in clinical settings. Objective: To evaluate liver condition and degree of hepatic damage in patients with T2DM and AH compared to healthy controls, and to investigate underlying pathophysiological mechanisms. Methods: A comparative clinical study was conducted including 72 patients with T2DM and AH (36 males, 36 females) and 36 healthy controls (18 males, 18 females). All participants underwent biochemical testing (ALT, AST, GGT), abdominal ultrasound, and transient elastography. Statistical analysis included independent t-tests or Mann-Whitney U tests, correlation analysis, and multivariate regression modeling. Results: Patients with T2DM and AH demonstrated significantly elevated levels of ALT, AST (p=0.002), and GGT compared to controls. Ultrasound revealed a markedly higher prevalence of hepatic steatosis. Elastography indicated increased liver stiffness values suggestive of fibrosis. Positive correlations were observed between liver enzymes and body mass index, fasting glucose, and systolic blood pressure. Regression analysis identified insulin resistance and systolic blood pressure as independent predictors of liver stiffness. Conclusion: The coexistence of T2DM and AH significantly contributes to hepatic injury, characterized by steatosis and early fibrosis. These findings underscore the importance of early screening and integrated management strategies targeting metabolic and vascular risk factors. Ma’mura Tashtemirovna Ergasheva Munira Alisherovna Khusainova Jurabek Bakhtiyorovich Uzokov Murod Buribayevich Normatov Suvon Tatlibayevich Yarmatov Sanjar Nizamitdinovich Khaydarov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 47 53 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8560 Mazkur maqolada ontogenezning ilk bosqichlarida - ya’ni homiladorlik va tug‘ilishdan keyingi dastlabki yillarda - bolaning psixik rivojlanish xususiyatlari tahlil qilinadi. Maqolada psixik jarayonlarning shakllanishi, hissiy-emosional va kognitiv sohalardagi o‘ziga xosliklar, shuningdek, birinchi ijtimoiy tajribalar va ularni rivojlantirishning pedagogik jihatlari yoritiladi. Mubinaxon Axrorjon-qizi G‘ulomova Ilmiy rahbar: N.B.Goipova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 54 58 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8561 Mazkur maqolada o‘zbek qishlog‘ining ramziy qahramoni - “Bobo dehqon” timsoli tarixiy, ijtimoiy va ma’naviy jihatdan tahlil qilinadi. Xususan, Sovet Ittifoqi davrida O‘zbekiston qishloq xo‘jaligining markaziy rejalashtirish tizimiga bo‘ysundirilgani, paxta monokulturasi siyosati, kolxoz va sovxoz tizimining dehqonlar hayotiga ta’siri ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, agrar sohada yuz bergan o‘zgarishlar, dehqonning yerga egalik tuyg‘usi va iqtisodiy erkinligi qay darajada tiklangani tahlil qilinadi. Maqolada bobo dehqon obrazi sabr-toqat, halollik va tabiat bilan uyg‘unlik timsoli sifatida talqin etilib, uning zamonaviy qishloq xo‘jaligidagi o‘rni ochib beriladi. M.E.Berdiqulova O‘.S.Musayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 59 63 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8562 В статье рассматриваются вопросы определения потребности в стоматологической помощи у детей с ограниченными возможностями. Данная категория пациентов характеризуется высокой распространённостью стоматологических заболеваний, включая кариес зубов, воспалительные заболевания пародонта и аномалии зубочелюстной системы. В ходе исследования была проведена комплексная оценка стоматологического статуса детей на основании клинического обследования, определения интенсивности кариеса с использованием индексов КПУ/кпу, а также оценки состояния тканей пародонта и уровня гигиены полости рта. Дополнительно был проведён анализ медицинской документации с целью определения частоты обращаемости за стоматологической помощью, а также анкетирование родителей для выявления субъективной потребности в лечении и профилактике стоматологических заболеваний. Полученные результаты показали высокую распространённость кариеса и воспалительных заболеваний пародонта, а также неудовлетворительный уровень гигиены полости рта у значительной части обследованных детей. Установлено, что профилактические стоматологические осмотры проводятся недостаточно регулярно, что свидетельствует о существующих организационных проблемах в системе оказания стоматологической помощи. Полученные данные подтверждают высокую объективную и субъективную потребность детей с ограниченными возможностями в специализированной стоматологической помощи. Отмечена необходимость совершенствования организационных условий оказания стоматологической помощи, внедрения регулярных профилактических мероприятий и повышения уровня информированности родителей о мерах профилактики стоматологических заболеваний. А.И.Хазратов Ш.Б.Раззокова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 64 72 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8563 Mazkur maqolada autizm spektri buzilishi (ASB) bo‘lgan bolalarda stomatologik muolajalar jarayonida kuzatiladigan qo‘rquv va tashvish holatlarini kamaytirish usullari o‘rganilgan. Autizm spektri buzilishi bilan yashovchi bolalarda stomatologik muolajalar ko‘pincha psixologik noqulaylik, kuchli qo‘rquv va muolajaga qarshilik ko‘rsatish bilan kechadi. Bu esa stomatologik yordam ko‘rsatishni murakkablashtiradi hamda og‘iz bo‘shlig‘i kasalliklarining o‘z vaqtida davolanmasligiga olib keladi. Tadqiqot davomida autizm spektri buzilishi bo‘lgan bolalarda stomatologik muolajalarga bo‘lgan qo‘rquv darajasi baholanib, uni kamaytirishga qaratilgan psixologik va pedagogik yondashuvlar samaradorligi tahlil qilindi. Tadqiqotda vizual qo‘llanmalar, moslashuv seanslari, ota-onalar ishtiroki, ijobiy rag‘batlantirish hamda muhitni moslashtirish kabi usullar qo‘llanildi. Olingan natijalar ushbu usullar stomatologik muolajalar jarayonida bolalarning tashvish darajasini sezilarli darajada kamaytirishini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari autizm spektri buzilishi bo‘lgan bolalarga stomatologik yordam ko‘rsatish jarayonini takomillashtirish uchun muhim ahamiyatga ega. A.I.Xazratov Sh.B.Razzoqova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 73 78 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8564 Bolalar orasida stomatologik kasalliklar ichida tish kariesi eng keng tarqalgan patologiyalardan biri hisoblanadi. Ayniqsa o‘rta karies bosqichi emal va dentin qatlamlarining zararlanishi bilan xarakterlanadi va o‘z vaqtida davolanmasa pulpit hamda periodontit kabi asoratlar rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Ushbu tadqiqotning maqsadi bolalarda o‘rta kariesni davolash samaradorligini oshirishga qaratilgan zamonaviy stomatologik yondashuvlarni baholashdan iborat. Tadqiqot 6-12 yoshdagi 60 nafar bolada olib borildi. Tadqiqot davomida klinik stomatologik tekshiruv, og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenik indekslarini aniqlash, karies kovagini tayyorlash va restavratsiya usullari qo‘llanildi. Olingan natijalar minimal invaziv texnologiyalar va zamonaviy kompozit materiallar qo‘llanilganda davolash samaradorligi yuqori bo‘lishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga remineralizatsion terapiya tish emalining mineral tarkibini tiklashga yordam berishi aniqlangan. J.B.Saidmurodova Shaxrizoda Saidmurodova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 79 83 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8565 Maqolada o‘smirlik davridagi bolalarda yuvenil gingivitning klinik kechishi va uni davolashda zamonaviy usullarning samaradorligi tahlil qilinadi. Gormonal o‘zgarishlar fonida yuzaga keladigan milk yallig‘lanishini bartaraf etishda mahalliy immunitetni korreksiya qilish va yangi avlod antiseptiklaridan foydalanishning afzalliklari o‘rganilgan. J.B.Saidmurodova Bashorat Erkinova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 84 87 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8566 Ushbu maqolada innovatsion funksional materiallar va aqlli kiyimlar haqida umumiy tushuncha berilgan. Ularning xususiyatlari, ishlash prinsipi va qo‘llanilish sohalari yoritilgan. Shuningdek, aqlli kiyimlarning afzalliklari, kamchiliklari va kelajakdagi rivojlanish istiqbollari haqida ma’lumot berilgan. Feruza Abdullayeva Dilshoda Mamatqulova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 88 92 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8567 Ishlab chiqarish obyektlarida favqulodda vaziyatlarning oldini olish masalasi zamonaviy sanoat taraqqiyoti sharoitida alohida ahamiyat kasb etadi. Bugungi kunda ishlab chiqarish jarayonlarining murakkablashuvi, yuqori texnologiyalarning keng joriy etilishi, xavfli moddalar va energiya manbalaridan foydalanish ko‘lami oshib borayotgani favqulodda vaziyatlar yuzaga kelish ehtimolini keskin kuchaytirmoqda. Shu bois, favqulodda vaziyatlarning oldini olishga qaratilgan profilaktik tadbirlarni ilmiy asosda ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish dolzarb vazifa hisoblanadi. Favqulodda vaziyatlarning oldini olish inson hayoti va sog‘lig‘ini muhofaza qilish, moddiy va texnik resurslarni saqlab qolish, ishlab chiqarishning uzluksizligini ta’minlashda muhim omil sifatida namoyon bo‘ladi. Profilaktik tadbirlar nafaqat yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavflarni kamaytiradi, balki favqulodda vaziyatlar oqibatlarini minimallashtirishga ham xizmat qiladi. Iskandar Axmataliyevich Miralov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 93 97 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8568 Ushbu maqolada favqulodda vaziyatlarda robotlardan foydalanishning zamonaviy holati, texnologik imkoniyatlari va kelajak istiqbollari tahlil qilinadi. Qidiruv-qutqaruv operatsiyalarida, tabiiy ofatlar, sanoat avariyalari va boshqa xavfli vaziyatlarda robotik tizimlarning qo‘llanilishi batafsil ko‘rib chiqiladi. Avtonomli robotlar, masofadan boshqariladigan qurilmalar va inson-robot hamkorligi asosidagi tizimlarning samaradorligi qiyosiy tahlil qilingan. Maqolada shuningdek, robotlarning favqulodda vaziyatlarda qo‘llanilishidagi texnik muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari muhokama etiladi. Faxriddin Davron-o‘g‘li Xaltursinov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 98 103 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8569 This article scientifically analyzes the causes of avalanches, their development mechanisms, and the socio-economic consequences of avalanche-related emergency situations. In addition, the article examines key approaches for assessing avalanche risk, monitoring, and prevention in mountainous areas. Dilshod Xoltursinovich Bekturov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 104 106 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8570 Ushbu maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining global va mahalliy mehnat bozoriga ta’siri tahlil qilinadi. Yo‘qoladigan va yangi vujudga keladigan ish o‘rinlari, sohalar bo‘yicha ta’sir, O‘zbekiston uchun imkoniyatlar va xavflar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot McKinsey, World Economic Forum va boshqa xalqaro tashkilotlar ma’lumotlari asosida amalga oshirilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, SI mehnat bozorini inqirozga olib kelmasdan, balki yangi ko‘nikmalar talabini shakllantiradi va ta’lim tizimini modernizatsiya qilishni taqozo etadi. Ozodbek Zokirjon-o‘g‘li Zuxriddinov Nodira Aliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 107 111 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8571 Uzbekistan is located within seismically active zones, which increases the hazard level for highways, bridges, pipelines/culverts, and aerodrome pavements. This paper proposes an integrated system of scientific models aimed at assessing and improving the seismic stability and performance of road and aerodrome infrastructure: (I) probabilistic seismic hazard analysis (PSHA) and spectral intensity parameters; (II) computational models for geotechnical hazards (liquefaction, seismic settlement, and slope instability); (III) evaluation of the dynamic response of pavement structures; (IV) fragility curves and reliability indices for quantifying risk indicators based on damage probability; and (V) life-cycle cost (LCC) and resilience metrics. As a result, a prioritization algorithm for engineering measures to reduce seismic risk is formulated, and preventive strengthening strategies for highway and aerodrome pavements are developed. In’omjon Gulomovich Ganiyev Dilnavo Khamdamova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 112 116 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8572 Ushbu maqolada sanoat korxonalarida inson salohiyatini rivojlantirish mexanizmlarini tahlil qilish va ularni takomillashtirish yo‘llari to‘g‘risida bayon etilgan. Maqolada Buxoro viloyati misolida sanoat tarmoqlarining ahamiyati, xodimlar salohiyatini rivojlantirishning asosiy omillari, shuningdek, malaka oshirish, motivatsiya tizimlari va ish sharoitlarini yaxshilash kabi sohalardagi takliflar o‘z ifodasini topgan. Shuningdek maqolada sanoat tarmoqlari va xodimlarning samaradorligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiya berilgan. Gulruh Djumanazarovna Xasanova Shahzoda Sherali-qizi Nishonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 117 123 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8573 Ushbu maqolada sanoat korxonalarida innovatsion faoliyatining samaradorligini oshirish to‘g‘risida bayon etilgan. Maqolada Buxoro viloyati sanoat korxonalarining 2022-2024 yillardagi innovatsion faoliyati samaradorligi statistik tahlil asosida o‘rganilib, innovatsion investitsiyalar dinamikasi, yangi mahsulotlar ulushi, mehnat unumdorligi hamda eksport hajmi o‘zgarishi ko‘rsatkichlari asosida iqtisodiy samaradorlik baholangan. Muammolar va istiqbolli yo‘nalishlar aniqlanib, amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Gulruh Djumanazarovna Xasanova Mohinur Siroj-qizi Tolibova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 124 128 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8574 Mazkur maqolada Buxoro bastakorlik maktabining shakllanish jarayoni, uning musiqiy-estetik tamoyillari hamda tarixiy rivojlanish bosqichlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Buxoro qadimdan Markaziy Osiyoning yirik madaniy markazlaridan biri sifatida shakllangan bo‘lib, bu hududda musiqa san’ati, xususan bastakorlik an’analari o‘ziga xos ijodiy maktab sifatida taraqqiy etgan. Maqolada Buxoro bastakorlik maktabining shakllanishida maqom san’ati, xalq kuy-qo‘shiqlari, saroy madaniyati hamda ustoz-shogird an’anasining o‘rni yoritib beriladi. Shuningdek, bastakorlarning ijodiy uslubi, musiqiy tafakkuri va milliy ohanglarni yaratish jarayonidagi estetik qarashlari tahlil qilinadi. Maqola natijalari milliy musiqa merosini o‘rganish, musiqa ta’limida bastakorlik maktablari tarixini yoritish hamda yosh avlodda milliy musiqiy tafakkurni shakllantirishda muhim ilmiy manba bo‘lib xizmat qiladi. Nilufar Saidovna Boboyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 129 138 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8575 Mazkur maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablari musiqa darslarida ingliz tilidagi qo‘shiqlardan foydalanish orqali o‘quvchilarning musiqiy va til kompetensiyasini rivojlantirish masalalari tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim tizimida fanlararo integratsiya muhim ahamiyat kasb etib, musiqa va chet tilini uyg‘un holda o‘qitish o‘quvchilarning ijodiy hamda kommunikativ qobiliyatlarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Tadqiqotda ingliz tilidagi qo‘shiqlarni musiqa darslarida qo‘llashning pedagogik va metodik asoslari yoritilib, ularning o‘quvchilarning talaffuz, eshitish, ritmni his qilish hamda musiqiy idrokini rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari musiqa ta’limida innovatsion metodlarni qo‘llash va o‘quvchilarning ko‘p tomonlama rivojlanishini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Komila Otabekovna Muxammadova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 139 150 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8576 Ushbu maqolada Xorazm maqomlarida dutor san’atining o‘rni va uning xalq musiqa madaniyatidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Xorazm musiqasi milliy madaniyatning ajralmas qismi bo‘lib, dutor orqali ifodalanadigan maqomlar o‘quvchi va tinglovchilarda estetik did, musiqiy tafakkur va milliy o‘zlikni rivojlantirishga xizmat qiladi. Tadqiqotda dutor ijrochiligining tarixiy rivojlanishi, ijodiy tamoyillari, maqomlarning strukturaviy xususiyatlari va ularning ijro usullari yoritiladi. Shuningdek, dutor san’ati orqali Xorazm musiqasining ritmik, melodik va ohangiy boyligi, o‘ziga xos ifodaviy vositalari o‘rganiladi. Maqolada dutor ijrosi bilan bog‘liq metodik va amaliy jihatlar ham tahlil qilinib, uning milliy musiqa madaniyatini saqlash va rivojlantirishdagi roli ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari Xorazm musiqiy merosini o‘rganish va yosh avlodga yetkazish jarayonida qo‘llaniladigan pedagogik va metodik asoslarni belgilashga yordam beradi. Shahnoza Shokir-qizi Hojiqurbonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 151 159 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8577 Ushbu maqolada musiqa savodxonlik darslarida xalq qo‘shiqlari vositasida o‘quvchilarning ma’naviy-axloqiy shakllanishini ta’minlash modeli tahlil qilinadi. Xalq qo‘shiqlari nafaqat milliy madaniyat va estetik didni rivojlantiradi, balki o‘quvchilarda axloqiy qadriyatlarni singdirish, ijtimoiy-hissiy ko‘nikmalarni shakllantirish va milliy o‘zlikni mustahkamlashda samarali vosita hisoblanadi. Tadqiqotda xalq qo‘shiqlari tanlash mezonlari, dars jarayonida integratsion metodlar, amaliy mashg‘ulotlar va pedagogik yondashuvlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, o‘quvchilarni ma’naviy-axloqiy jihatdan rivojlantirishda qo‘shiqlarning mavzusi, mazmuni va ifodaviy xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, xalq qo‘shiqlari yordamida tashkil etilgan musiqa savodxonlik darslari o‘quvchilarda estetik, ma’naviy va ijtimoiy ko‘nikmalarni bir vaqtning o‘zida rivojlantirishga xizmat qiladi. To‘xsanova Mohinur Umidjanovna Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 160 169 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8578 Ushbu maqola umumiy o‘rta ta’lim maktablari musiqa darslarida ingliz tilida qo‘shiqlarni ijro etish metodikasini takomillashtirish masalalarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda ingliz tilidagi qo‘shiqlarni o‘quvchilarga samarali o‘rgatishning nazariy va amaliy asoslari, pedagogik yondashuvlar, metodik vositalar va ijodiy faoliyatni rag‘batlantirish usullari tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada qo‘shiqlar orqali lingvistik kompetensiyalarni rivojlantirish, talaffuz va musiqiy ifoda ko‘nikmalarini shakllantirish, o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirishga qaratilgan strategiyalar bayon etiladi. Tadqiqot natijalari musiqiy ta’lim jarayonida ingliz tilidagi qo‘shiqlarni qo‘llash orqali maktab o‘quvchilarining ijodiy va til kompetensiyalarini samarali rivojlantirishga imkon yaratishini ko‘rsatadi. Komila Otabekovna Muxammadova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 170 182 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8579 Dutor cholg‘usi gnoseologiyasi va professional ijrochilikda kreativlik metodlarini rivojlantirish mavzusi musiqa pedagogikasi, gnoseologiya va ijodiy metodika sohalarini birlashtiradi. Maqola dutor cholg‘usining gnoseologik xususiyatlarini o‘rganish orqali professional ijrochilikda kreativlikni shakllantirishning determinant tamoyillarini aniqlashga qaratilgan. Tadqiqotda dutor cholg‘usi ijrochiligi, uning musiqiy strukturasi, ijodiy tafakkur va emotsional ifoda o‘rganildi. Shuningdek, ijrochilik jarayonida kreativlikni rivojlantirishga xizmat qiluvchi metodlar, texnik va psixologik strategiyalar tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, dutor cholg‘usi gnoseologiyasi ijrochilik kompetensiyalarini chuqurlashtirish va musiqiy ijodiy salohiyatni oshirishda muhim vosita hisoblanadi. Ushbu maqola maktab, konservatoriya va professional musiqiy ta’lim tizimida ijodiy yondashuvlarni qo‘llashga ilmiy asos yaratadi. Umida Musurmon-qizi Baxtiyorova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 183 195 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8580 Buxoro shashmaqomi Markaziy Osiyo musiqa madaniyatining eng yirik va boy an’analardan biri sifatida ilmiy-falsafiy tahlilga loyiqdir. Ushbu maqolada shashmaqomning falsafiy asoslari, uning shakllanish tarixi, estetik xususiyatlari va ma’naviy-axloqiy qiymatlari o‘rganildi. Shashmaqomning musiqiy tuzilmasi, maqom tizimi, melodik va ritmik xususiyatlari orqali tinglovchi ongida emotsional va intellektual jarayonlar yuzaga keladi. Tadqiqot shashmaqomning nafaqat musiqa sifatida, balki falsafiy va estetik hodisa sifatida o‘rganilishini ko‘rsatadi. Maqolada shashmaqom ijrochiligi va pedagogik yondashuvlar orqali madaniy merosni saqlash va yosh avlodga yetkazishning samarali usullari ham tahlil qilindi. Shu tarzda maqola Buxoro shashmaqomining ilmiy-falsafiy va madaniy ahamiyatini ilmiy nuqtai nazardan yoritadi. Maftuna Murod-qizi Sa’dullayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 196 207 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8581 Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida yuqori sinf o‘quvchilari uchun musiqa to‘garaklarini samarali tashkil etishning metodik jihatlari tahlil qilinadi. Maqolada musiqa to‘garaklarining pedagogik shart-sharoitlari, o‘quvchilarni ijodiy faoliyatga jalb etish, musiqiy kompetensiyalarni shakllantirish va o‘quv jarayonida interfaol metodlardan foydalanish masalalari yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, to‘garak faoliyati o‘quvchilarda estetik didni rivojlantirish, kreativ tafakkur va ijodiy qobiliyatlarni mustahkamlash imkonini beradi. Shu bilan birga, pedagogik yondashuvlar va metodik uslublarni uyg‘unlashtirish o‘quv jarayonining samaradorligini oshiradi. Maqola o‘quvchilarni musiqa ta’limiga qiziqtirish, ularning ma’naviy-estetik rivojlanishini ta’minlash va maktabdan tashqari san’at faoliyatini rivojlantirishga qaratilgan. Mizrob Turob-o‘g‘li Qoryog‘diyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 208 219 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8582 Ushbu maqolada o‘quvchilarda folklor qo‘shiqlari vositasida vokal-xonandalik malakalarini shakllantirishning pedagogik va texnologik omillari tadqiq etiladi. Folklor ijodi o‘quvchilarning musiqiy didini rivojlantirish, vokal texnikasini takomillashtirish va sahnadagi ijro mahoratini oshirishda muhim vosita hisoblanadi. Maqolada vokal-xonandalik malakalarini shakllantirishda interfaol mashg‘ulotlar, individual va guruh ishlari, ijodiy topshiriqlar va motivatsion strategiyalar samaradorligi tahlil qilinadi. Shu bilan birga, zamonaviy texnologiyalar va multimedia resurslarini qo‘llash, o‘quvchilarning ijodiy tafakkurini kengaytirish va sahnadagi ifoda usullarini takomillashtirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari folklor qo‘shiqlarini pedagogik jarayonda samarali qo‘llash orqali o‘quvchilarning vokal-xonandalik malakalarini rivojlantirish imkonini beradi. Yorqin Akramovich Nayimov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 220 232 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8583 Ushbu maqola musiqa mashg‘ulotlarida o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishda interfaol usullarni qo‘llash metodikasini takomillashtirish masalasiga bag‘ishlangan. Tadqiqotda interfaol metodlarning pedagogik samaradorligi, o‘quvchilarning kreativ tafakkurini oshirishdagi roli va musiqa darslarida ijodiy faoliyatni rag‘batlantirish usullari o‘rganildi. Shuningdek, individual va guruh ishlari, improvizatsiya, rol o‘yinlari, mashq va loyiha asosidagi yondashuvlar orqali o‘quvchilarning musiqiy va estetik kompetensiyasini rivojlantirish imkoniyatlari tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari pedagogik jarayonda interfaol metodlarni tizimli va samarali qo‘llash orqali o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini mustahkamlash va ularning musiqiy ta’limga bo‘lgan qiziqishini oshirish mumkinligini ko‘rsatadi. Gulzoda Husen-qizi Jabborova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 233 244 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8584 В статье рассматриваются ключевые дидактические задачи, направленные на эффективное усвоение и закрепление новой темы при обучении игре на фортепиано. Основное внимание уделено методам активизации познавательной деятельности учащихся, формированию устойчивых исполнительских навыков, развитию музыкального мышления и художественного восприятия. Подчёркивается значение индивидуального подхода, последовательности изложения материала, а также интеграции теоретических и практических аспектов в процессе обучения. Статья будет полезна преподавателям фортепиано, студентам педагогических вузов и музыкальных школ. Комил Буронович Холиков Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 245 249 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8585 В данной статье рассматриваются вопросы определения тональности музыкального произведения на основе анализа функций гармонической ткани. Особое внимание уделяется функциональной роли аккордов в контексте тонального центра, а также соотношению вертикали и горизонтали в музыкальной форме. Статья раскрывает методы анализа, применимые как в классической, так и в современной музыкальной практике, и рассматривает сложные случаи, где тональность неочевидна или модулирует. Работа будет полезна музыкантам-теоретикам, педагогам, студентам музыкальных учебных заведений и композиторам, стремящимся к более глубокому пониманию тональных закономерностей. Комил Буронович Холиков Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 250 255 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8586 В статье рассматривается новое концептуальное представление о роли тоники в процессе модуляции или отклонения. На основе анализа классической гармонии, а также современных композиторских техник, предлагается рассматривать тонику не только как центр устойчивости, но и как активный элемент, способный запускать гармоническое движение за пределы собственной тональности. Исследуются способы использования тонической функции как отправной точки модуляции, рассматриваются её преобразования, вторичные функции, а также примеры из музыкальной практики различных эпох. Работа адресована теоретикам музыки, композиторам, педагогам и исследователям, интересующимся глубинной природой гармонической организации. Комил Буронович Холиков Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 256 261 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8587 В данной статье рассматривается методологическая схема интеграции музыкально-теоретических знаний и гармонического анализа в процесс освоения нового фортепианного материала. Автор предлагает системный подход, позволяющий глубже понять структуру произведения и повысить эффективность исполнительской подготовки. Анализируются принципы объединения теории и практики, а также выявляются дидактические приёмы, направленные на формирование у учащегося музыкального мышления. Работа опирается на педагогический опыт, методические труды в области фортепианного образования и адаптируется как к академической, так и к современной музыкальной практике. Комил Буронович Холиков Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 262 267 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8588 Motivation is one of the most important factors in successful foreign language learning. In recent years, gamification has become an innovative strategy in education. Gamification involves the use of game elements such as points, rewards, and competitions in the learning process. This article examines the role of gamification in increasing motivation among young learners in Uzbekistan. The study analyzes theoretical and practical aspects of gamification and its effectiveness in English language teaching. The findings show that gamification increases students’ interest, participation, and confidence. It creates a positive learning environment and reduces students’ anxiety. The article also presents innovative ideas for using gamification in Uzbek classrooms. The results suggest that gamification can improve the quality of English language education and support modern educational reforms. Dilnura Sharofova Mukhabat Ikromovna Tursunova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 268 272 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8589 In modern education, technology plays an increasingly important role in improving the quality of teaching and learning. In Uzbekistan, the integration of technology into English language education has become one of the key priorities of educational reform. This article examines how technology can enhance motivation among young learners studying English as a foreign language. The study focuses on the use of multimedia tools, educational applications, and interactive digital resources in primary school classrooms. The research is based on classroom observations, questionnaires, and interviews with students. The findings show that the use of technology increases students’ interest, participation, and confidence. Students are more motivated when lessons include videos, games, and interactive exercises. The article concludes that technology is an effective motivational tool that can improve learning outcomes and support innovative teaching practices in Uzbekistan. Sabrina Ilkhomova Mukhabat Ikromovna Tursunova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 273 277 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8590 Motivation is one of the most important factors influencing the success of foreign language learning, especially among young learners. In Uzbekistan, teaching English has become a national priority due to educational reforms and the growing importance of international communication. This article examines the role of motivation in teaching English to primary school students and analyzes effective strategies that increase students’ interest and participation. The study is based on theoretical analysis, classroom observations, and practical teaching experience. Special attention is given to innovative motivational techniques such as gamification, positive reinforcement, and interactive activities. The article also considers recent educational reforms in Uzbekistan and their impact on foreign language education. The findings show that motivated students demonstrate higher engagement, better language retention, and greater confidence in communication. The study concludes that the use of innovative motivational strategies can significantly improve the effectiveness of English language teaching and support students’ long-term language development. Sanat Berdiev Mukhabat Ikromovna Tursunova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 278 283 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8591 Motivation is one of the most important factors influencing success in foreign language learning, especially among young learners. Teacher support and classroom environment play a key role in shaping students’ motivation and attitudes toward English. When students feel comfortable, supported, and respected, they are more willing to participate and learn actively. This article examines how teacher behavior, emotional support, and positive classroom atmosphere influence motivation in English language learning. The study is based on analysis of Uzbek and international teaching practices. The results show that supportive teachers and positive classroom environments increase students’ confidence, interest, and motivation. The article also presents innovative ideas for improving classroom motivation through simple and practical strategies. Farangiz Isomova Mukhabat Ikromovna Tursunova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 284 288 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8592 Motivation is a key factor in successful foreign language learning, especially among young learners. Modern educational reforms in Uzbekistan emphasize the importance of student-centered teaching methods to increase motivation and learning effectiveness. This article examines innovative student-centered approaches that help improve motivation in English language classrooms. The study is based on analysis of Uzbek and international educational practices. Special attention is given to interactive learning, independent student participation, and teacher facilitation. The results show that student-centered methods significantly improve motivation, confidence, and learning outcomes. The article also presents practical innovative ideas for improving motivation in Uzbek classrooms. Fariza Faizilloeva Mukhabat Ikromovna Tursunova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 289 292 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8593 Maqolada butun jahon madaniyat va ma’rifatining eng qadimgi noyob yodgorligi zardushtiylik e’tiqodiga amal qiluvchilarning muqaddas kitobi “Avesto” kitobidagi ta’lim-tarbiyaga oid fikr-mulohazalar, tarbiyaviy jarayonlar, jamiyatga sogʻlom avlodni shakllantirib berish va ularda ezgulik, halollik, mehnatsevarlik va poklik kabi fazilatlarning yosh avlod kamolotidagi o‘rni, shuningdek “Axuramazda” va “Ahriman”lar õrtasidagi kurashni muhum ahamiyatlari yoritib berilgan. Diyora Dilshod-qizi Abdukarimova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 293 298 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8594 Ushbu maqolada Imom al-Buxoriyyning pedagogik g‘oyalari batafsil o‘rganilgan. Maqolada uning ta’lim-tarbiyaga yondashuvi, axloqiy va ma’naviy qadriyatlarni shakllantirishdagi roli, shuningdek, o‘quvchi va o‘qituvchi o‘rtasidagi munosabatlarga e’tibor qaratilgan. Maqolada ilm olishning muhimligi, bilimni amalda qo‘llash va axloqiy tarbiya masalalari keng yoritilgan. Imom al-Buxoriyyning pedagogik qarashlari nafaqat diniy bilimlarni yetkazish, balki insonning to‘g‘ri xulq-atvori, jamiyatga foydali bo‘lishi va ma’naviy barkamolligini ta’minlashga qaratilgan. Tadqiqotda shuningdek, uning pedagogik yondashuvlari zamonaviy ta’lim tizimiga qo‘llanishi mumkinligi ham ko‘rsatib o‘tilgan. Zulayho Omonullo-qizi Abdulazizova Sevaraxon Izzatullo-qizi Ahmadjonova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 299 303 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8595 This article examines the psychophysiological condition of children undergoing long-term treatment in medical institutions, with particular attention to the risks of social detachment and the distinctive features of their speech development. The study investigates the social isolation that emerges during hospitalization and its adverse effects on the functioning of speech centers in the brain. The novelty of this research lies in demonstrating the efficacy of a rehabilitation approach that integrates not only conventional medical treatment, but also a five-stage model for stimulating speech intention, specialized breathing exercises, and articulation gymnastics. Additionally, the article provides practical recommendations for preserving cognitive functions and facilitating the social reintegration of hospitalized children into everyday life. Zahro Abdumalik-qizi Abdulhamidova Scientific supervisor: M.S.Vokhobova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 304 306 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8596 Mazkur maqolada obodonlashtirish sohasida mehnat qilayotgan opa-akalarimizning jamiyat hayotidagi o‘rni, ularning kundalik mehnati, turmush qiyinchiliklari hamda shahar tozaligiga qo‘shayotgan ulkan hissasi yoritiladi. Shuningdek, ayrim insonlarning ularga nisbatan past nazar bilan qarashlari tanqidiy va hissiy yondashuv asosida tahlil qilinadi. Maqolada obodon xodimlarining mehnati jamiyat madaniyati, ekologik muhit va ijtimoiy mas’uliyat bilan uzviy bog‘liqligi ko‘rsatilib, ularni qadrlash, hurmat qilish hamda mehnatiga munosib baho berish zarurligi ta’kidlanadi. Muallif kreativ va hissiy uslub orqali insoniylik, hurmat va ijtimoiy ong masalalariga e’tibor qaratadi. Mahbuba Erkinjon-qizi Berdiqulova F.X.Akbaraliyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 307 311 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8597 Ushbu maqolada Muhammad al-Xorazmiyning didaktik g‘oyalari tarixiy-pedagogik nuqtai nazardan keng tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi - allomaning ilmiy merosida mujassam bo‘lgan ta’limiy tamoyillarni aniqlash, ularning metodologik asoslarini ochib berish hamda zamonaviy ta’lim tizimi bilan uzviy bog‘liqligini ko‘rsatishdan iborat. Maqolada Xorazmiyning ilmiy faoliyati, ayniqsa Bayt al-Hikmadagi ilmiy muhit doirasida shakllangan pedagogik qarashlari o‘rganiladi. Tahlil jarayonida allomaning “Kitob al-jabr va al-muqobala” asari asosiy manba sifatida ko‘rib chiqilib, undagi bilimni bosqichma-bosqich bayon qilish, nazariya va amaliyot uyg‘unligi, misollar orqali tushuntirish, mantiqiy izchillik va aniqlik kabi didaktik xususiyatlar ochib beriladi. Shuningdek, Xorazmiyning algoritmik yondashuvi, ya’ni masalalarni qat’iy ketma-ketlik asosida hal qilish metodikasi zamonaviy STEM ta’limi, raqamli texnologiyalar va dasturlash asoslari bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Bu yondashuvning tafakkur madaniyatini shakllantirishdagi ahamiyati alohida ta’kidlanadi. Maqolada tarixiy-tahliliy, qiyosiy-pedagogik va konseptual umumlashtirish metodlaridan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Xorazmiy ilmni faqat nazariy tizim sifatida emas, balki amaliy hayot bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan o‘quv jarayoni sifatida talqin qilgan. Uning didaktik qarashlari tizimlilik, soddalik, mantiqiylik, amaliy yo‘naltirilganlik va universallik tamoyillariga asoslanadi. Zahrobonu Elmurod-qizi Akramova Jasmina Alisherjon-qizi Egamberdiyeva Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 312 319 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8598 Ushbu maqolada Abu Nasr Farobiyning pedagogik qarashlari hamda uning asarlarida bayon etilgan ta’lim-tarbiyaga oid fikrlar tahlil qilinadi. Unda mutafakkirning ilm-fanning inson kamolotidagi o‘rni, axloqiy tarbiya hamda ustoz va shogird munosabatlariga oid g‘oyalari yoritib beriladi. Shuningdek, Farobiy ta’limotining pedagogika fanidagi ahamiyati va uning bugungi ta’lim jarayonidagi dolzarbligi haqida fikr yuritiladi. Sevara Murodjon-qizi Alimova E’zozaxon Oybek-qizi O‘rmonjonova Mohichehra Ilhomjon-qizi Rozziqova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 320 326 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8599 Maqolada Mahmud Qoshgʻariyning “Devonu lugʻotit turk” asarida ta’lim va tarbiya masalalari tahlil qilinadi. Asardagi maqollar va hikmatlar turkiy xalqlarning axloqiy qadriyatlarini yoritadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, pedagogik g‘oyalar bugungi ta’lim bilan uyg‘unlashadi. Maftuna Obidjon-qizi Anvarjonova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 327 333 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8600 This article presents a comprehensive analysis of the use of interactive methods in teaching German within a digital educational environment. In the context of rapid technological development and globalization, digital tools and platforms have become an essential component of foreign language education. The study explores the didactic potential of interactive platforms such as Padlet, Wordwall, and LearningApps and examines their role in enhancing students’ communicative competence, motivation, and engagement. Special attention is paid to the integration of interactive technologies into the learning process and their effectiveness in developing linguistic and communicative skills. The findings demonstrate that the use of digital tools significantly improves the quality of language education and supports the development of autonomous learning. Gulbahor Rashidjanovna Asatova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 334 338 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8601 Ushbu maqolada Al-Xorazmiyning didaktik asarlari, ularning ilmiy va pedagogik ahamiyati tahlil qilinadi. Allomaning algebra va arifmetikaga oid asarlarida bilimlarni sodda, tizimli hamda amaliy misollar orqali bayon etish uslubi yoritiladi. Shuningdek, uning ilmiy merosi zamonaviy ta’lim jarayonidagi o‘rni va ahamiyati ochib beriladi. Madinaxon Dilmurodjon-qizi Ashurbekova Ruxshona Elmurod-qizi Isroilova Muxlisa Diyorbek-qizi Dilijinova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 339 343 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8602 This article analyzes the pedagogical ideas in the works of Abu Nasr Al-Farabi and his contribution to the education system. The article examines Al-Farabi’s ideas about intellectual, moral and physical education, as well as the relationship between teacher and student, and the role of education in building an ideal society. The article shows how Al-Farabi’s views on education and moral education have influenced today’s education system, citing examples from Al-Madina al-Fadilah and other works. The article also highlights Al-Farabi’s ideas on music, politics and urban studies, and discusses the broader significance of his pedagogical ideas. Al-Farabi, known as the “Aristotle of the East” for his scientific work, had a great influence on Eastern culture. The article analyzes Al-Farabi’s legacy from the perspective of modern pedagogy and calls for a reconsideration of his place in the education system and its continuing influence. Arofatxon Aqiljon-qizi Askarova Odinaxon Shuxratbek-qizi Erkinboyeva Scientific advisor: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 344 348 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8603 This article analyzes the theoretical and practical aspects of innovative methods that serve to identify and develop students’ individual creative abilities in the process of painting classes. In the modern educational system, activating students, developing their independent thinking, and forming a creative approach are of great importance. The article broadly highlights the role of differentiated instruction, interactive methods, problem-based learning, project-based learning, digital technologies, and reflection methods in teaching painting. It also demonstrates ways of developing students’ aesthetic taste, imagination, and artistic thinking by taking into account their psychological characteristics. The research results substantiate the importance of innovative methods in organizing effective painting classes. Bobur Abdug‘ani-o‘g‘li Nabiyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 349 353 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8604 Ushbu maqolada talabalarning tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirish jarayonida molekulyar fizikaga oid tajribaviy masalalarning didaktik ahamiyati tahlil qilinadi. Molekulyar fizika bo‘limini o‘qitishda qo‘llaniladigan masalalar turlari - sifat masalalari, hisoblashga oid masalalar, grafik masalalar hamda eksperimental (tajribaviy) masalalarning o‘quv jarayonidagi o‘rni va ularning o‘zaro bog‘liqligi yoritilgan. Ayniqsa, tajribaviy masalalar talabalarda nazariy bilimlarni amaliy faoliyat bilan integratsiya qilish, fizik hodisalarni kuzatish, tahlil qilish va ilmiy xulosa chiqarish ko‘nikmalarini rivojlantirishda muhim omil ekanligi asoslab berilgan. Sevinch Faxriddin-qizi Baxtiyorova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 354 361 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8605 Ushbu maqolada o‘rta asrlarning buyuk qomusiy olimi Abu Rayhon Beruniy hamda - uning ilmiy pedagogik qarashlari va ta’lim-tarbiyaga oid g‘oyalari haqida ma’lumotlar taqdim etiladi. Unda allomaning ilmning ustuvorligi, kuzatish metodi va tajribaga tayanish, mustaqil fikrni rivojlantirish haqidagi g‘oyalari bayon etiladi. Rayyonaxon Bekzodbek-qizi Burxoniddinova Komila Xushnud-qizi Omonullayeva Inoyatxon Sanjarbekova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 362 365 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8606 Ushbu maqolada XI-XII asrlarning buyuk mutafakkiri, polimat olim Umar Xayyomning taʼlim-tarbiya nazariyasiga qo‘shgan hissasi uning ilmiy, falsafiy va badiiy merosi asosida tahlil qilinadi. Maqola Xayyomning ratsionalizm, tanqidiy fikrlash, ilmiy izlanishga intilish va gumanistik qadriyatlarga urg‘u beruvchi g‘oyalarini yoritadi, ularni zamonaviy pedagogik konsepsiyalar bilan bog‘laydi. Asosiy eʼtibor uning dogmatizmga qarshi chiqishiga, bilimlarni mantiqiy asosda egallashga chaqiriqlariga hamda insoniy axloq va hayotning maʼnosiga oid qarashlariga qaratiladi. Muslimaxon Jasurbek-qizi Dilshodbekova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 366 371 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8607 Ushbu maqolada shaxsning ontogenez jarayonida shakllanishi har tomonlama yoritilib, uning dinamik rivojlanish bosqichlari chuqur ilmiy asosda tahlil qilinadi. Ontogenez davomida shaxsning biologik, psixologik va ijtimoiy jihatdan takomillashuvi izchil jarayon sifatida ko‘rib chiqilib, har bir bosqichning o‘ziga xos xususiyatlari ochib beriladi. Shuningdek, shaxs rivojlanishining uzluksizligi va bosqichma-bosqich murakkablashib borishi alohida e’tiborga olinadi. Maqolada shaxs shakllanishiga ta’sir etuvchi asosiy omillar - irsiyat, ijtimoiy muhit, ta’lim-tarbiya jarayoni hamda shaxsning o‘z faolligi keng qamrovda tahlil etiladi. Irsiyat shaxsning tabiiy-biologik asosini belgilab bersa, muhit uning ijtimoiylashuviga xizmat qiladi. Ta’lim va tarbiya esa shaxsning ongli ravishda kamol topishida muhim vosita sifatida namoyon bo‘ladi. Shu bilan birga, shaxsning ichki faolligi, mustaqil fikrlashi va o‘z-o‘zini rivojlantirishga bo‘lgan intilishi uning individual xususiyatlarini shakllantirishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Kalit soʻzlar: shaxs, ijtimoiy muhit, irsiyat, shaxsiy faollik, temperament, oʻz-oʻzini anglash, motivatsiya Go‘zal Xolmuhammad-qizi Rustamova Dinora Nodirbek-qizi Mahamadjonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 372 376 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8608 Annotаtsiyа: Mаzkur ilmiy mаqolа buyuk dаvlаt аrbobi, olim vа fаylаsuf Mirzo Ulug‘bеkning ilm-fаn vа mа’rifаtning tug‘ilishidаgi rolini o‘rgаnаdi. U mаdrаsаlаr vа yuqori sinflаr uchun аstronomiyа vа mаtеmаtikаni o‘zgаrtirish, tа’lim tizimini qurishdаgi ishlаrigа e’tibor qаrаtаdi. Shuningdеk, Sаmаrqаnd Ilmiy Mаktаbi, Ulug‘bеk аkаdеmiyаsi vа Zij-i Korаgoniy mаtnining ilmiy аhаmiyаti tаhliliy tаrzdа tilgа olinаdi. Muаllifning mа’rifаt fаoliyаtigа bo‘lgаn sаdoqаti tаrixiy kontеkst vа zаmonаviy tаdqiqotlаr bilаn birgаlikdа ko‘rib chiqilаdi. Shuningdеk, Ulug‘bеk dаvridа ilmiy muhit qаndаy rivojlаngаnligi tа’kidlаnаdi. Uning ilm-fаnni qo‘llаb-quvvаtlаsh siyosаti dаvlаt boshqаruvigа hаm kiritilgаn. Bundаn tаshqаri, kеyingi аsrlаrdа аniq аstronomik kuzаtuvlаr qаndаy bo‘lgаnligi vа ulаrning ilmiy rivojlаnishgа tа’siri qаndаy bo‘lgаnligi ko‘rsаtilаdi. Hozirgi ilmiy tаdqiqotlаr uchun tаrixiy mеros аsos sifаtidа hаm chiqаdi. Kаlit so‘zlаr: Mirzo Ulug‘bеk, mа’rifаt, Tеmuriylаr dаvri, Sаmаrqаnd rаsаdxonаsi, Zij-i Ko‘rаgoniy, аstronomiyа, mаdrаsа, ilm-fаn, tа’lim tizimi, ilmiy mаktаb, obsеrvаtoriyа Dilrаbo Shuhrаtbеk-qizi Ergаshеvа Hulkaroy Yoqubova Muslima Anvarova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 377 382 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8609 Ushbu maqolada Mirzo Ulug‘bekning ma’rifatparvarlik faoliyati va ilm-fan rivojiga qo‘shgan ulkan hissasi tahlil qilinadi. Uning nafaqat hukmdor, balki yirik olim sifatida ham tarixda muhim o‘rin egallagani yoritib beriladi. Xususan, Samarqandda rasadxona barpo etib, astronomiya fanini rivojlantirishga katta hissa qo‘shgani bayon etiladi. Shuningdek, “Zij-i Sultoniy” asarining ilmiy ahamiyati va uning jahon ilm-fan taraqqiyotidagi o‘rni ochib beriladi. Maqolada Ulug‘bekning madrasalar qurdirib, ilm ahliga homiylik qilgani va ta’lim tizimini rivojlantirgani ta’kidlanadi. Uning ma’rifatparvarlik g‘oyalari yoshlarni ilmga undashga xizmat qilgani ko‘rsatib o‘tiladi. Xulosa sifatida Mirzo Ulug‘bekning ilmiy va ma’naviy merosi bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmaganligi qayd etiladi. Rayyonaxon Qobiljon-qizi Erkinjonova Gulsanamoy O‘ktamova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 383 387 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8610 Ushbu maqolada oliy ta’lim tizimida musiqa mashg‘ulotlarining talabalar ijodiy tafakkurini shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Maqolada improvizatsiya, musiqiy tahlil va interfaol metodlar orqali talabalarning kreativ salohiyatini oshirish yo‘llari, shuningdek, amaliy mashg‘ulotlarni tashkil etishning zamonaviy yondashuvlari yoritilgan. Gulhayo Alisher-qizi Usmonjanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 388 391 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8611 Ushbu maqolada musiqa ta’limi tizimida STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) texnologiyalaridan foydalanishning ahamiyati, milliy musiqa merosini zamonaviy texnologik yechimlar orqali o‘qitish usullari va bu integratsiyaning talabalar ijodiy tafakkurini rivojlantirishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, milliy cholg‘u asboblarining akustik xususiyatlarini muhandislik va matematik nuqtayi nazardan tahlil qilish masalalari muhokama qilinadi. Gulhayo Alisher-qizi Usmonjanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 392 395 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8612 Ushbu maqola buyuk Sharq mutafakkiri Umar Xayyomning hayoti, ilmiy faoliyati hamda uning ta’lim va tarbiya haqidagi qarashlarini yoritishga bag‘ishlangan. Maqolada Umar Xayyomning nafaqat shoir sifatidagi o‘rni, balki matematik, astronom va faylasuf sifatidagi xizmatlari ham tahlil qilinadi. Uning ilmga boʻlgan munosabati, aqlni eng muhim mezon sifatida ko‘rishi, jaholatni jamiyat taraqqiyotining eng katta to‘sig‘i deb baholashi asosiy masala sifatida ko‘rsatib beriladi. Annotatsiyada Xayyomning yoshligida olgan ta’limi, mashhur ilmiy markazlarda bo‘lib, zamonasining yetuk olimlaridan saboq olgani haqida ham ma'lumot beriladi. Uning algebra va astronomiya sohalaridagi kashfiyotlari, xususan, tenglamalar nazariyasiga qo‘shgan hissasi va Jaloliy taqvimini tuzishda ishtirok etgani alohida qayd etiladi. Shu bilan birga, ruboiylarida aks etgan insonparvarlik, hayotning mazmuni, aql va adolat masalalari ochib beriladi. Maqolada Umar Xayyomning ta’lim-tarbiyaga oid qarashlari zamonaviy pedagogika nuqtai nazaridan baholanadi. U inson kamolotini ilm, aql va axloq birligida ko‘rgan mutafakkir sifatida talqin etiladi. Xayyomning ilmga chorlovchi, mustaqil fikrlashga undovchi va jaholatga qarshi kurashni targ‘ib qiluvchi g‘oyalari bugungi yosh avlod tarbiyasida muhim ahamiyatga ega ekanligi asoslab beriladi. Annotatsiya Xayyom merosining bugungi kun uchun ham dolzarbligini ko‘rsatishga xizmat qiladi. Kalit soʻzlar: Umar Xayyom, ta’lim, tarbiya, ilm, aql, axloq, ruboiy, komil inson, ustoz-shogird, jaholat, falsafa Azizaxon Orifjon-qizi G‘ulomova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 396 402 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8613 Mazkur tadqiqotda umumiy o‘rta ta’lim tizimida integratsion dars modelining samaradorligi nazariy va empirik jihatdan o‘rganildi. Tadqiqot davomida fanlararo integratsiya asosida ishlab chiqilgan pedagogik model tajriba-sinovdan o‘tkazildi. Kreativ tafakkur, o‘quv motivatsiyasi va akademik o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari diagnostik metodlar yordamida baholandi. Statistik tahlil natijalari integratsion dars modeli an’anaviy o‘qitish shakliga nisbatan sezilarli ustunlikka ega ekanligini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari integratsiyalashgan ta’limning samaradorligini ilmiy asoslash imkonini beradi. Komoliddin Faxriddin-o‘g‘li Dominjonov Komuna Axmadxon-qizi Xamidullayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 403 407 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8614 Mazkur maqolada nemis tilini o‘qitish jarayonida kollaborativ o‘qitish texnologiyalaridan foydalanish orqali talabalarning yetakchilik qobiliyatlarini rivojlantirish masalasi ilmiy-pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Hamkorlik asosida tashkil etilgan o‘quv faoliyati talabalarning kommunikativ kompetensiyasini rivojlantirish, ijtimoiy faolligini oshirish hamda jamoada samarali ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega ekanligi asoslab beriladi. Tadqiqotda zamonaviy pedagogik texnologiyalar, xorijiy tilni kommunikativ yondashuv asosida o‘qitish hamda kollaborativ metodlarning ta’lim jarayoniga ta’siri ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Kenjaxon Qorakuziyevna Istamova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 408 413 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8615 Ushbu maqolada Jaloliddin Davoniyning “Axloqi Jaloliy” asarida ilgari surilgan pedagogik g‘oyalar tahlil qilinadi. Asarda axloqiy va intellektual tarbiya, ota-ona va o‘qituvchi hamkorligi, oilaviy tarbiya, ijtimoiy mas’uliyat hamda ijobiy shaxsiy fazilatlarni shakllantirish kabi masalalar yoritilgan. Davoniyning tug‘ma va orttirilgan xislatlar, salbiy xulq-atvorning oldini olish, kasbga yo‘naltirish hamda axloqiy kamolotda aqlning o‘rni haqidagi qarashlari zamonaviy pedagogik nuqtai nazardan ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, Davoniyning ta’lim-tarbiya borasidagi ta’limoti zamonaviy pedagogika fani uchun, xususan, axloqiy tarbiyani tashkil etish va oila hamda maktab o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlashda metodologik va amaliy ahamiyatini saqlab qolmoqda. Xalilillo Ismatullayev Mag‘rurbek Xabibullayev Bibisora Mannopova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 414 419 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8616 Ushbu maqolada molekulyar fizikaga oid grafik masalalarni raqamli texnologiyalar vositasida yechishning didaktik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Molekulyar fizika bo‘limida uchraydigan grafik masalalarni yechishda zamonaviy raqamli vositalardan, xususan Html asosida yaratilgan interaktiv modellar va vizual muhitlardan foydalanishning ta’lim jarayonidagi samaradorligi yoritib berilgan. Tadqiqotda ideal gaz holat tenglamasi bilan bog‘liq jarayonlarni kompyuterda modellashtirish, grafik bog‘lanishlarni vizual tarzda tahlil qilish hamda o‘quvchilarning fizik kattaliklar o‘rtasidagi funksional bog‘liqlikni chuqurroq anglashiga xizmat qiluvchi usullar ko‘rib chiqiladi. Jamila Faxriddin-qizi Abdurahmonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 420 425 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8617 This article analyzes the psychological and physiological characteristics of adolescence, its role in human life, and the changes that occur during this period on a scientific basis. It also describes in detail the positive and negative effects of the virtual environment on the behavior of adolescents, especially its role in the formation of destructive behavior. Negative states such as aggression, low self-esteem, social isolation, and a tendency to violence are indicated as the effects of the virtual world. The article emphasizes the importance of psychological support, pedagogical control, and cooperation between parents and teachers in protecting adolescents from virtual threats and ensuring their spiritual, moral, and physical well-being. Bakhtiyor Zokirjon-oglu Kayumov Zilola Sodikjon-qizi Kodirova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 426 429 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8618 Ushbu maqolada O‘zbekiston kulolchilik san’ati doirasida xalq amaliy san’ati va zamonaviy san’at uyg‘unligi masalasi o‘rganildi. Kulolchilikning tarixiy rivojlanishi, hududiy maktablar va milliy naqshlarning badiiy xususiyatlari tahlil qilinib, ularning zamonaviy san’at bilan qanday uyg‘unlashishi ko‘rsatildi. Maqolada an’anaviy shakllar va naqshlarning zamonaviy talqini, innovatsion texnologiyalar, minimalistik va abstrakt kompozitsiyalar bilan uyg‘unligi, shuningdek, bu uyg‘unlik milliy merosni saqlash va san’atni rivojlantirishdagi ahamiyati muhokama qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, kulolchilik asarlarida milliy an’ana va zamonaviy badiiy elementlarning uyg‘unligi san’atning yangi yo‘nalishlarini rivojlantirishga, yosh avlodni san’atga jalb qilishga va mahsulotlarni xalqaro bozorga moslashtirishga yordam beradi. Komoliddin Faxriddin-o‘g‘li Dominjonov Marjona Bahodirjon-qizi Akbarova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 430 435 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8619 Mazkur ilmiy maqolada O‘zbekiston hududida shakllangan kulolchilik an’analari milliy madaniy merosning muhim tarkibiy qismi sifatida kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi kulolchilik buyumlarining tarixiy evolyutsiyasi, badiiy-kompozitsion xususiyatlari, ramziy-semantik mazmuni hamda hududiy maktablarining o‘ziga xos jihatlarini aniqlash orqali ularning milliy identitetni shakllantirish va saqlashdagi rolini asoslab berishdan iborat. Tadqiqotda tarixiy-qiyosiy, tizimli-tahliliy, san’atshunoslik va madaniyatshunoslik metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, kulolchilik buyumlari nafaqat utilitar vazifani bajaruvchi maishiy predmet, balki xalqning estetik tafakkuri, dunyoqarashi va tarixiy xotirasini ifodalovchi moddiy-madaniy fenomen hisoblanadi. Xususan, Rishton, G‘ijduvon, Xiva va Samarqand kulollik maktablari misolida hududiy uslublarning madaniy kod sifatidagi ahamiyati ilmiy jihatdan asoslandi. Tadqiqot xulosalariga ko‘ra, kulolchilik san’ati O‘zbekistonning nomoddiy va moddiy madaniy merosini integrativ tarzda mujassamlashtirgan holda milliy o‘zlikni mustahkamlovchi omil sifatida namoyon bo‘ladi. Komoliddin Faxriddin-o‘g‘li Dominjonov Dilafruz Qo‘chqorali-qizi Saydullayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 436 440 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8620 Mazkur maqolada Husayn Voiz Koshifiyning axloqiy qarashlari, inson kamoloti haqidagi fikrlari va jamiyat tarbiyasiga oid g‘oyalari tahlil qilinadi. Uning asarlarida ilgari surilgan ma’naviy-axloqiy tamoyillar sharq pedagogik tafakkurining muhim qismi sifatida ko‘rib chiqiladi. Ayniqsa, “Axloqi Muhsiniy” asarida bayon etilgan komil inson konsepsiyasi yoritiladi. Koshifiy axloqni jamiyat taraqqiyotining asosi deb biladi. Maqolada uning ta’lim-tarbiya, adolat, saxovat, halollik va sabr haqidagi qarashlari keng tahlil qilinadi. Muslima Mahmud-qizi Mamadaliyeva Mohiniso Xayrullo-qizi Anvarjonova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 441 445 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8621 This article examines the theoretical, methodological, and practical dimensions of optimizing speech development in children with intellectual developmental delay (IDD) through integrated monitoring and diagnostic systems. Drawing on the frameworks of special psychology, special pedagogy, and defectology, the study establishes the relationship between speech development and cognitive processes such as perception, memory, thinking, and attention. Grounded in Vygotsky’s zone of proximal development and Luria’s neuropsychological theory, a five-stage diagnostic model is proposed - spanning initial screening, in-depth assessment, individualized program planning, interim monitoring, and final evaluation. Findings indicate that monitoring-based corrective intervention significantly enhances speech coherence, vocabulary, grammatical accuracy, and communicative activity. Baxtixon Mahmadali-qizi Mamadolimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 446 449 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8622 Ushbu maqolada yoshlar tarbiyasida oilaning tutgan o‘rni ilmiy-pedagogik va psixologik nuqtai nazardan tahlil qilingan. Oilaning shaxs shakllanishidagi ijtimoiylashuv jarayoniga ta’siri, ota-onaning tarbiyaviy uslublari hamda oilaviy muhitning yoshlarning axloqiy, emotsional va intellektual rivojiga ta’siri yoritilgan. Shuningdek, oila va ta’lim muassasalari hamkorligining tarbiyaviy samaradorlikni oshirishdagi ahamiyati asoslab berilgan. M.E.Berdiqulova M.A.Mustafayeva D.E.Mamatqulova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 450 453 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8623 Mazkur maqolada raqamli texnologiyalarning yoshlar ongi, tafakkuri va ijtimoiy faolligiga ta’siri tahlil qilinadi. Raqamli muhitning ijobiy va salbiy jihatlari, axborot oqimining yoshlar dunyoqarashiga ta’siri, shuningdek, zamonaviy ta’lim jarayonida texnologiyalardan samarali foydalanish masalalari yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, raqamli texnologiyalar yoshlarning bilim olish imkoniyatlarini kengaytirishi bilan birga, ularda axborotga qaramlik, diqqatning pasayishi va ijtimoiy izolyatsiya kabi muammolarni ham keltirib chiqarishi mumkin. Shu bois raqamli madaniyatni shakllantirish muhim omil sifatida e’tirof etiladi. M.E.Berdiqulova D.E.Mamatqulova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 454 457 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8624 Munis Xorazmiyning “Savodi ta’lim” asari XIX asr Xorazmida savodxonlikni tarqatish va ma’naviy tarbiyani rivojlantirishga qaratilgan muhim didaktik risoladir. Ushbu maqola asarning tuzilishi, mazmuni va pedagogik niyatini tahlil qilib, uning savod o‘rgatishdagi innovatsion yondashuvlarini, shuningdek, halollik, mehr-oqibat, diniy qadriyatlar va ezgulik kabi axloqiy tamoyillarni singdirishdagi ahamiyatini yoritadi. Maqolada “Savodi ta’lim”ning o‘zbek pedagogika tarixi va hozirgi zamon ta’lim jarayonlari uchun doimiy ahamiyati ilmiy jihatdan ko‘rib chiqiladi va uning ma’rifiy merosdagi o‘rni tasdiqlanadi. Afroʻza Mansurbek-qizi Maʼmirjonova Durdona Xayrullo-qizi Abdulllayeva Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 458 463 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8625 Ushbu maqolada axloqiy qarashlar tushunchasining nazariyasi, uning falsafiy va ijtimoiy mohiyati tahlil qilinadi. Maqolada axloqiy qarashlarning jamiyat va shaxs hayotidagi o‘rni hamda qadriyatlar tizimi sifatidagi ahamiyati yoritiladi. Jumladan, Husayin Voiz Kashifiyning “Axloqi Muhsiniy asari asosida uning axloqiy konsepsiyasi, adolat, nafs tarbiya hamda komil inson g‘oyalari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, Sharq va G‘arb falsafasida axloqiy qarashlarning talqini qiyosiy raxishda ko‘rib chiqiladi. Xususan, Aristotelning fazilat etikasi, Immanuel Kantning burch etikasi hamda Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad al-Gʻazzoliyning tasavvufiy-axlloqiy asosida ilmiy yoritiladi. Umida Muzaffarjon-qizi Mannobova Mohigul Anvarjon-qizi Azimova Omina Shuxratbek-qizi Anvarova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 464 470 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8626 Maqolada harakatga oid matnli masalalarni yechishda qo‘llaniladigan samarali metodik yondashuvlar tahlil qilinadi. Algebraik, grafik, jadval va modellashtirish metodlarining o‘zaro integratsiyasi asosida o‘quvchilarning mantiqiy tafakkurini rivojlantirish imkoniyatlari asoslab beriladi. Shuningdek, harakat masalalarini o‘qitishda muammoli ta’lim va differensial yondashuvning didaktik ahamiyati ochib beriladi. Nasriddin Raximov Parvina Erkinova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 471 474 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8627 This article provides information about the main activities of children during preschool age, one of the younger periods, its types and activities. Through this, we can learn what the role-playing process of preschool age represents. B.Z.Kayumov N.Sh.Olimjonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 475 480 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8628 Mazkur maqolada tasviriy san’at sohasining zamonaviy texnologik transformatsiya sharoitidagi rivojlanish tendensiyalari tahlil qilinadi. Tadqiqot sun’iy intellekt generatorlari, raqamli dizayn dasturlari va vizual platformalarning san’at yaratish jarayoniga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan. Muallif tomonidan an’anaviy tasviriy san’at bilimlari va zamonaviy raqamli kompetensiyalar o‘rtasidagi integratsiya zarurati ilmiy asoslanadi. Shuningdek, ijodkorning kasbiy raqobatbardoshligini ta’minlashda texnologik savodxonlik, algoritmik tafakkur va vizual madaniyatni chuqur anglashning ahamiyati ochib beriladi. Maqolada sun’iy intellekt san’atkorni almashtiruvchi emas, balki uning ijodiy salohiyatini kengaytiruvchi vosita sifatida talqin etiladi. Tadqiqot natijalari tasviriy san’at ta’limini modernizatsiya qilish va uni zamonaviy mehnat bozori talablariga moslashtirish zarurligini ko‘rsatadi. Oybek Ma’murjon-o‘g‘li Muhammadjonov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 481 486 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8629 Ushbu maqolada shaxsning stressga munosabati va stressni boshqarish strategiyalari temperament tiplariga ko‘ra psixofiziologik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot I.P.Pavlovning oliy nerv faoliyati haqidagi ta’limoti hamda R.Lazarus va S.Folkman tomonidan ishlab chiqilgan stress va koping-strategiyalar nazariyalariga asoslanadi. Stressga nisbatan individual reaktsiyalar biologik va psixologik omillar bilan belgilanib, temperament shaxsning moslashuvchanligi va psixologik barqarorligida muhim rol o‘ynaydi. Maqolada xolerik, sangvinik, flegmatik va melanxolik temperament tiplari uchun xos bo‘lgan stress reaktsiyalari hamda ularga mos samarali boshqaruv strategiyalari tizimli ravishda yoritilgan. Tadqiqot natijalari temperamentga mos stress-menejment strategiyalaridan foydalanish shaxsning hissiy zo‘riqishini kamaytirishi va ijtimoiy moslashuvini oshirishini ko‘rsatadi. Malika Roziqova Mashhura Xakimjon-qizi Sultonaliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 487 490 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8630 Ushbu maqolada buyuk mutafakkir, davlat arbobi va qomusiy olim Mirzo Ulug‘bekning ma’rifatparvarlik yo‘lida qilgan buyuk xizmatlari. Mirzo Ulug‘bek astronomiya, matematika va ta’lim sohalaridagi hissasi insoniyat tarixida muhim o‘rin egallaydi. Mirzo Ulug‘bek ilmni inson kamolotining asosiy kaliti deb bilgan. Bugungi kunda ham Ulug‘bek merosi yosh avlodni ilmga, izlanishga va tafakkurga chorlaydi. Dilshodaxon Sanjarbek-qizi Maxammadova Ozoda Zoxidjon-qizi Mamatyoqubova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 491 496 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8631 Ushbu maqolada aqli zaif bolalar bilan olib boriladigan korreksion-pedagogik ish tizimida didaktik o‘yinlarning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Bundan tashqari didaktik o‘yinlarning turlari, ularni to‘g‘ri tanlash va qo‘llash tamoyillari, individual va guruhli mashg‘ulotlardagi ahamiyati haqida malumotlar berilgan. Shuningdek, erta pedagogik o‘rganish va individual yondashuvning muhimligi ta’kidlangan. Malika Olim-qizi Roziqova Mushtariy Sherzod-qizi Abdurazzoqova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 497 500 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8632 Maqolada milliy qadriyatlar va globallashuv jarayonining yoshlar ongiga ta’siri, ijobiy va salbiy jihatlari, shuningdek, qadriyatlarni saqlash va rivojlantirish yo‘llari tahlil qilinadi. Maqolada yoshlarning global axborot maydoni va ijtimoiy media orqali madaniy identitetni shakllantirish jarayoni, milliy til va urf-odatlarni saqlashdagi muammolar, interaktiv madaniyat va psixologik stress kabi omillar ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, globallashuv sharoitida yoshlarni tanqidiy fikrlash va axborot savodxonligi bilan tarbiyalashning ahamiyati ham ko‘rsatib o‘tiladi. M.E.Berdiqulova M.A.Mustafoyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 501 504 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8633 Mazkur maqolada Mahmud Qoshg‘ariyning “Devoni Lug‘ot at-Turk” asarida ilgari surilgan ta’lim-tarbiya masalalari tahlil qilinadi. Asarda ilmga intilish, ilm ahlini hurmat qilish va axloqiy fazilatlarni shakllantirish kabi g‘oyalar yoritilgan. She’rlar, maqollar va hikmatli so‘zlar orqali yoshlarni ma’naviy yetuklikka chorlovchi qarashlar ochib beriladi. Muallif asardagi pedagogik fikrlarning tarbiyaviy ahamiyatini asoslab beradi. Tadqiqot natijalari bugungi ta’lim-tarbiya jarayoni uchun ham dolzarb ekanini ko‘rsatadi. Ruxshona Ozodbek-qizi Mutalibjonova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 505 510 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8634 Ushbu maqolada Anbar otinning pedagogik fikrlari, uning ta’lim-tarbiya haqidagi qarashlari hamda yosh avlodni ma’naviy-axloqiy jihatdan barkamol etib tarbiyalash borasidagi g‘oyalari tahlil qilinadi. Shuningdek, adibaning asarlarida ilm-ma’rifatga bo‘lgan munosabat, ayollar ta’limi masalasi va jamiyat taraqqiyotida o‘qituvchi hamda tarbiyaning o‘rni yoritib beriladi. Maqolada Anbar Otinning ma’rifatparvarlik ruhidagi qarashlari va ularning bugungi kundagi ahamiyati ilmiy asosda bayon etiladi. Mubina Shuxratbek-qizi No‘monjonova Muqaddas Tohirjon-qizi Solijonova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 511 515 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8635 Mazkur maqolada Munavarqori Abdurashidxonovning pedagogik qarashlari, ularning zamonaviy ta’lim tizimida ahamiyati va amaliy qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda Abdurashidxonovning ta’limiy faoliyatida o‘quvchilarning shaxsiy rivojlanishi, ma’naviy-axloqiy tarbiya va bilim olish jarayonini uyg‘unlashtirishga alohida e’tibor bergani ko‘rsatiladi. Muallifning pedagogik g‘oyalari o‘quvchilarning ijodkorlik, mustaqil fikrlash va mas’uliyatli qarorlar qabul qilish ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilganligi ta’kidlanadi. Shuningdek, maqolada Abdurashidxonovning metodik yondashuvlari va ta’lim jarayonida pedagogik innovatsiyalarni qo‘llashdagi tajribasi haqida ma’lumot beriladi. Tadqiqot natijasida uning pedagogik qarashlari zamonaviy ta’lim jarayonida o‘quvchilarning ma’naviy va intellektual rivojlanishini ta’minlovchi muhim manba ekanligi asoslab ko‘rsatiladi. Aziza Botirjon-qizi Nosirova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 516 520 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8636 Annotasiya: Ushbu maqolada Qadimgi Yunonistonning ikki yirik shahar -davlarlari Afina va Sparta maktablari, ulardagi taʼlim tarbiya tizimi koʻrib chiqiladi. Har ikkila tizimning ijtimoiy falsafiy asoslari, pedagogik tamoyillari, oʻquv mazmuni va tarbiyaviy maqsadlari tarixiy manbalar va zamonaviy taqdiqotlar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek ushbu tajribalarning zamonaviy pedagogika rivojiga taʼsiri yoritiladi. Kalit soʻzlar: Qadimgi Yunoniston, Afina maktablari, Sparta taʼlimi, agoge, grammatik maktab, fuqarolik tarbiyasi, demokratik taʼlim, pedagogika, palestr, gimnasion, klassik tarbiya Muslimaxon Zohidjon-qizi Noyibjonova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 521 526 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8637 This article analyzes the content, advantages and problems encountered in practice of online psychological counseling services. The results of the study show that online psychological counseling plays an important role in supporting mental health in modern society, but to increase its effectiveness, it is necessary to strengthen regulatory, technical and methodological aspects. Also, scientific considerations are presented on effective solutions to overcome these problems. Bakhtiyor Zakirjon-oglu Kayumov Nozima Muhammatali-kizi Boyturayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 527 533 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8638 This article analyzes the problem of behavioral deviations in adolescence from a psychological, social and legal perspective. The article describes the forms of manifestation of behavioral deviations in adolescents (truancy, aggression, violations, joining negative groups) and systematically explains their causes. Also, behavioral deviations are not accidental phenomena, but result from a complex combination of internal conflicts and external environmental influences. The author substantiates the importance of cooperation between family, school and neighborhood in preventing adolescent behavioral deviations, and emphasizes the need to strengthen educational measures, listen to and understand adolescents. Bakhtiyor Zakirjon-oglu Kayumov Biybinur Bakhadir-qizi Nurmanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 534 537 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8639 Ushbu maqolada inson temperamentining tugʻma xususiyatlari va uni boshqarish hamda ijtimoiy jihatdan oʻzgartirish imkoniyatlari psixologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Muallif o‘zining ichki muloqoti orqali temperamentni o‘zgartirish emas, balki uni anglash, nazorat qilish va boshqarish orqali inson o‘z xulq-atvorini ijobiy tomonga yo‘naltira olishini ko‘rsatadi. Maqolada o‘zini kuzatish, hissiyotlarni boshqarish, reja asosida yashash va muloqot orqali temperamentni muvozanatlash usullari yoritilgan. M.E.Berdiqulova Sh.I.Omonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 538 541 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8640 Mazkur maqolada Mahmudxoʻja Behbudiyning ma’rifatparvarlik yo‘lidagi xizmatlari tahlil qilinadi. Unda uning jadidchilik harakati rivojiga qo‘shgan hissasi, yangi usul maktablarini tashkil etishdagi faoliyati hamda milliy uyg‘onish jarayonidagi o‘rni yoritiladi. Behbudiy ta’lim orqali jamiyatni taraqqiy ettirish, yosh avlodni zamonaviy bilimlar bilan qurollantirish va ma’naviy-axloqiy tarbiyani mustahkamlash g‘oyalarini ilgari surgan. Shuningdek, uning publitsistik va dramaturgik faoliyati, xususan, “Padarkush” asari orqali ijtimoiy muammolarni ko‘tarib chiqqani tahlil etiladi. Tadqiqot natijasida Behbudiyning ma’rifatparvarlik faoliyati o‘zbek xalqining milliy ongini shakllantirish va zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etgani asoslab beriladi. Mubina Muhammadali-qizi O‘rinboyeva Nigoraxon Shukurillo-qizi Qaxramonova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 542 546 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8641 Mazkur maqolada XX asr boshlarida Turkistonda jadidchilik harakatining yetakchi namoyandalaridan biri bo‘lgan Munavvar qori Abdurashidxonovning ilmiy-pedagogik qarashlari tahlil qilinadi. Unda mutafakkirning milliy maktab yaratish g‘oyasi, ta’lim mazmunini yangilash, darsliklar tuzishdagi yondashuvi, ilm va axloq masalasiga munosabati ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Shuningdek, Munavvar qorining pedagogik faoliyati mustamlakachilik sharoitida shakllangan ijtimoiy-siyosiy muhit bilan bog‘liq holda tanqidiy nuqtayi nazardan baholanadi. Maqolada uning pedagogik merosining bugungi zamonaviy ta’lim tizimi uchun ahamiyati ham ochib beriladi. Diyoraxon Sardorbek-qizi Rustamova Feruza Bonu Bahodirova E’zozaxon Maxmudova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 547 553 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8642 Ushbu maqolada Ahmad Yugnakiyning “Hubat ul-haqoyiq” asaridagi didaktik qarashlar tahlil qilinadi. Asarda muallifning ta’lim-tarbiya jarayonida axloqiy qadriyatlarni shakllantirishga, insonning ma’naviy va aqliy rivojlanishini ta’minlashga qaratilgan pedagogik g‘oyalari o‘rganiladi. Ahmad Yugnakiy o‘quvchining tafakkurini rivojlantirish, bilimga qiziqishini oshirish va axloqiy ongini mustahkamlash masalalariga katta e’tibor beradi. Asar didaktik jihatdan murakkab mavzularni sodda va tushunarli tarzda yetkazish, ijtimoiy va ma’naviy tarbiya berish usullarini taklif qilishi bilan ahamiyatlidir. Shu jihatdan “Hubat ul-haqoyiq” o‘z davri pedagogik tafakkurining yorqin namunasini tashkil etadi. Farangiz Serobidin-qizi Salaydinova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 554 558 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8643 Ushbu maqolada Zahiriddin Muhammad Boburning pedagogik fikrlari va ta’lim-tarbiya haqidagi qarashlari tahlil qilinadi. Bobur o‘z asarlarida, ayniqsa “Boburnoma”da, inson kamoloti, axloqiy tarbiya va ilmning ahamiyati haqida muhim g‘oyalarni ilgari surgan. Uning qarashlarida shaxsning ma’naviy yetukligi, vatanparvarlik, halollik va adolat kabi fazilatlar ustuvor o‘rin egallaydi. Bobur yosh avlodni ilmli, jasur va ma’rifatli qilib tarbiyalash zarurligini ta’kidlaydi. Maqolada Boburning pedagogik merosi zamonaviy ta’lim nuqtai nazaridan ham yoritib beriladi. Madina Sardorbek-qizi Salaydinova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 559 563 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8644 Mazkur maqolada “Oltingugurt va ularning birikmalari” mavzusini o‘qitishda “Loyihalash” va “Case study” texnologiyalarini qo‘llashning metodik asoslari hamda samaradorligi tahlil qilinadi. Ushbu yondashuvlar orqali o‘quvchilarda mustaqil izlanish, muammoli vaziyatlarni tahlil qilish, nazariy bilimlarni amaliy jarayonlar bilan bog‘lash va jamoada ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, real hayotiy misollar asosida tashkil etilgan Caselar o‘quvchilarning tanqidiy fikrlash va qaror qabul qilish kompetensiyalarini rivojlantirishga xizmat qilishi asoslab berilgan. Maqolada zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llash orqali kimyo fanini o‘qitish samaradorligini oshirish bo‘yicha xulosalar keltirilgan. Diyora Zarif-qizi Boysariyeva Ilmiy rahbar: Maftuna Akramovna Tog‘ayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 564 570 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8645 Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalar psixologiyasining asosiy xususiyatlari, ularning psixik rivojlanish jarayonlari hamda shaxsiyat shakllanishidagi muhim omillar tahlil qilinadi. Maktabgacha davrda bolalarda bilish jarayonlari, emotsional rivojlanish, ijtimoiy moslashuv va tasavvur faoliyatining shakllanishi alohida yoritilgan. Shuningdek, o‘yin faoliyatining bola psixikasidagi o‘rni, bolalarning bilishga bo‘lgan qiziqishi hamda “nega?” davri psixologik jihatdan tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy jamiyatda bolalar psixologiyasiga ta’sir ko‘rsatayotgan omillar, xususan gadjetlar ta’siri va emotsional muhit masalalari ham ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari maktabgacha yoshdagi bolalarning psixologik rivojlanishini to‘g‘ri yo‘naltirishda psixologlar, pedagoglar va ota-onalar uchun muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega. M.E.Berdiqulova M.B.Shadmankulova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 571 576 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8646 Ushbu maqolada Amir Temur o‘gitlarining tarbiyaviy ahamiyati tahlil etiladi. Buyuk sarkarda va davlat arbobining yosh avlodni vatanparvarlik, adolat, mardlik, hamda ma’naviy yetuklik ruhida tarbiyalashga qo‘shgan hissasi yoritiladi. Shuningdek, uning pand-nasihatlari va o‘gitlaring bugungi kundagi ahamiyati ochib beriladi. Dilafruz Dilmurodjon-qizi Sobirjonova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 577 581 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8647 Ushbu ilmiy maqola jadidchilik harakatining atoqli namoyandasi Abduqodir Shakuriyning (1875-1943) Turkiston ma’rifatparvarligi yo‘lida qilgan beqiyos xizmatlarini atroflicha tahlil qiladi. Maqolada Shakuriyning hayoti va ma’rifiy faoliyatining boshlanishi, yangi usul maktablarini tashkil etishdagi yetakchi roli, darsliklar va o‘quv qo‘llanmalari yaratishga qo‘shgan hissasi, shuningdek, ayollar ta’limi hamda ijtimoiy-siyosiy g‘oyalarni targ‘ib qilishdagi xizmatlari yoritiladi. Ushbu tadqiqot Shakuriyning ma’rifatparvarlik konsepsiyasi va jadidchilik nazariyasiga qo‘shgan amaliy hissasini yoritib, uning zamonaviy o‘zbek pedagogikasi va milliy uyg‘onishdagi tarixiy o‘rnini haqida keng yoritib beradi. Xadichaxon Akmal-qizi Sodiqova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 582 587 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8648 Ushbu maqolada Yan Amos Komenskiyning pedagogik qarashlari va ta’lim tizimiga qo‘shgan hissalari tahlil qilinadi. Uning didaktik tushunchalari va pedagogika fanini shakllantirishdagi o‘rni, uning g‘oyalarining zamonaviy ta’lim tizimidagi ahamiyati ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi. Komenskiyning nazariy merosi va uning bugungi kundagi dolzarbligi bayon etilgan. Mardona Ravshanbek-qizi Solijonova Gulsanam Abdullayeva Umida Nabijonova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 588 595 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8649 Ushbu maqola Alisher Navoiy asarlarida tarbiya va insonparvarlik masalalarini ilmiy-pedagogik va axloqiy nuqtai nazardan tahlil qiladi. Maqolada Navoiy ijodida tarbiyaning ruhiy va axloqiy rivojlanishdagi o‘rni, ustoz-shogird munosabatlari, sabr-toqat va fidoyilik kabi qadriyatlar yoritilgan. Shuningdek, insonparvarlik falsafasi, adolat, mehr-muhabbat va jamiyat hayotidagi ahamiyati chuqur tahlil qilinadi. Maqolada Navoiy asarlaridan “Xamsa”, “Hayrat ul-abror”, “Farhod va Shirin”, va “Saddi Iskandariy” dostonlari misol tariqasida keltirilib, iqtiboslar orqali tarbiya va insonparvarlik g‘oyalari amaliy jihatdan ochib berilgan. Shuningdek, maqolada bu qadriyatlarning zamonaviy pedagogika, ma’naviy tarbiya va ijtimoiy hayotdagi dolzarbligi tahlil qilingan. Maqola tarbiyaviy, axloqiy va adabiy jihatdan Navoiy ijodini chuqur o‘rganish, yosh avlodning ma’naviy rivojlanishini ta’minlash va zamonaviy pedagogik yondashuvlarni shakllantirish uchun manba sifatida foydali bo‘lishi mumkin. Husnidabonu Dilmurod-qizi Soliyeva Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 596 603 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8650 Ushbu maqola Munis Xorazmiyning “Savodi talim“ asarining didaktik ahamiyati, mazkuz asar yaratilish sharoiti tahlil qilinadi. Bu asar boshlang‘ich savod o‘rgatish metodini shakllantirishdagi o‘rni va ta’lim va tarbiya birligini ta’minlashdagi o‘rni bundan tashqari milliy pedagogika tarixidagi ahamiyati yoritib beriladi. Murtozabonu Elyorbek-qizi Sotvoldijanova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 604 609 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8651 Ushbu maqolada Husayn Voiz Koshifiyning axloqiy qarashlari keng muhokama qilinadi. Husayn Voiz Koshifiyning asarlaridagi axloqiy qarashlari, insonlarni komil inson qilib kamolga yetkazishda axloqni o‘rni va allomani ma’naviy merosining bugungi kunda muhim tarbiyaviy jihatga ega ekanligi asoslab berilgan. Bu maqolada komil inson g‘oyasi ilgari suriladi.Husayn Voiz Koshifiy insonni mehnat, tarbiya orqali yetuklikka chaqirgan. Mushtariy Ixtiyorjon-qizi Sotvoldiyeva Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 610 614 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8652 Mazkur maqolada mashhur ma’rifatparvar shoira Anbar Otinning falsafiy pedagogik qarashlari keng tahlil qilinadi. Unda mutafakkiraning yosh avlod tarbiyasi, ma’naviy-axloqiy kamolot hamda ta’lim jarayonini takomillashtirishga doir fikrlari yoritiladi. Shuningdek, sharq allomalarining pedagogik-falsafiy g‘oyalar bilan Anbar Otin qarashlari o‘rtasidagi mushtarak jihatlar ochib berilib, ularning umumiy ma’naviy ildizlari tahlil etiladi. Gulbahor Qodirjon-qizi Sultonova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 615 619 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8653 Аnnotаtsiyа: Ushbu mаqolаdа qаdimgi Yunonistonning ikki muhim shаhаr-dаvlаti - Spаrtа vа аfinsning tа’lim hаmdа yoshlаrni tаyyorlаsh tizimlаri qiyosiy tаhlil qilinаdi. Tаdqiqot jаrаyonidа hаr ikki jаmiyаtning siyosiy tuzilishi, ijtimoiy hаyoti vа mаdаniy rivojlаnish dаrаjаsi tа’lim mаzmuni vа mаqsаdigа qаndаy tа’sir ko‘rsаtgаni yoritilаdi. Spаrtаdа tа’lim tizimi аsosаn hаrbiy tаyyorgаrlik, jismoniy chiniqish vа intizomni shаkllаntirishgа yo‘nаltirilgаn bo‘lsа, аfinаdа tа’lim insonning аqliy, аxloqiy vа estetik jihаtdаn bаrkаmol bo‘lib yetishishini tа’minlаshgа qаrаtilgаn edi. Mаqolаdа ushbu ikki modelning Rim tа’lim tizimi orqаli Yevropа pedаgogik аn’аnаlаrigа ko‘rsаtgаn tа’siri hаm tаhlil etilаdi. Shuningdek, o‘rtа аsr Yevropа mаktаb tizimlаrining shаkllаnishidа аntik dаvr pedаgogik qаrаshlаrining o‘rni аsoslаb berilаdi. Tаdqiqot nаtijаlаri shuni ko‘rsаtаdiki, Spаrtа vа аfins tа’lim аn’аnаlаri zаmonаviy Yevropа tа’lim tizimining shаkllаnishidа muhim tаrixiy аsos bo‘lib xizmаt qilgаn. Kаlit so‘zlаr: Spаrtа tа’limi, аfins tа’limi, qаdimgi Yunoniston, pedаgogikа tаrixi, pаideiа, Rim tа’lim tizimi, Yevropа pedаgogikаsi, trivium, kvаdrivium, klаssik tа’lim, tаrbiyа tizimi, tаrixiy-pedаgogik tаhlil Muslimаxon Xurshidbek-qizi Sаtimovа Zebiniso Umaraliyeva Xabibaxon Kimsanova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 620 625 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8654 Mazkur maqolada Munavvarqori Abdurashidxonovning ta’lim-tarbiyaga oid qarashlari va jadidchilik doirasidagi faoliyati ilmiy tahlil qilinadi. Unda ma’rifatparvarning yangi usul maktablarini tashkil etish, dunyoviy bilimlarni keng joriy qilish hamda yoshlar ongida milliy tafakkurni rivojlantirishga qaratilgan g‘oyalari yoritiladi. Shuningdek, uning ta’limni jamiyat ravnaqi bilan bog‘lovchi konseptual yondashuvi tarixiy manbalar asosida ochib beriladi. Maqola pedagogik merosni chuqur anglashga xizmat qiladi. Zarnigor G‘ofurjon-qizi Tojiboyeva Gulhayo Qudrat-qizi Arslonova Bahriniso Muhammadjon-qizi Odilova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 626 631 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8655 Ushbu maqolada qadimgi Yunonistonning ikki yirik shahar-davlati - Sparta va Afina ta’lim tizimi qiyosiy-tahliliy asosda o‘rganiladi. Tadqiqotda Spartadagi harbiy-intizomiy “agoge” tizimi hamda, Afinadagi ma’naviy-intellektual yo‘nalishga asoslangan ta’lim modeli chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, ta’limning ijtimoiy vazifasi, shaxs kamolotidagi roli, davlat mafkurasi bilan bog‘liqligi va ushbu ikki modelning zamonaviy pedagogika taraqqiyotiga ta’siri ilmiy jihatdan yoritiladi. Durdona Ilxomjon-qizi Toshmirzayeva Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 632 637 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8656 Ushbu maqolada jadidchilik harakatining faol namoyandalaridan biri Abduqodir Shakuriyning ma’rifatparvarlik qarashlari keng qamrovda tahlil qilinadi. Tadqiqotda Shakuriyning ta’limni isloh qilish, yangi usul maktablarini joriy etish, milliy o‘zlikni anglashni kuchaytirish, yosh avlodni axloqiy komillik ruhida tarbiyalash hamda jamiyatni ma’rifat asosida yangilashga qaratilgan g‘oyalari ilmiy-nazariy jihatdan yoritiladi.Maqolada Shakuriyning pedagogik faoliyati jadidchilik harakatining umumiy maqsad va vazifalari bilan uzviy bog‘liqlikda ko‘rib chiqiladi. Uning qarashlari faqat tarixiy hodisa sifatida emas, balki milliy ta’lim taraqqiyotining muhim bosqichi sifatida baholanadi. Shuningdek, muallifning maktab, o‘qituvchi shaxsi, o‘quv dasturlari, dunyoviy va diniy bilimlar uyg‘unligi haqidagi fikrlari zamonaviy pedagogik konsepsiyalar bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida tarixiylik va izchillik tamoyillari asosida manbalar o‘rganildi, Shakuriyning faoliyati jadid ma’rifatchiligi kontekstida baholandi. Uning g‘oyalari milliy uyg‘onish jarayonining tarkibiy qismi sifatida talqin qilinib, bugungi ta’lim tizimi va ma’naviy islohotlar nuqtai nazaridan ahamiyati ochib berildi. Begoyim Umidbek-qizi Toshmuhammadova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 638 645 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8657 Ushbu maqolada buyuk pedagog olim Yan Amon Komenskiy ning hayoti va ijodi,uning pedagogika fani hamda ta’lim tizimi rivojiga qo‘shgan hissasi yortiliadi. Shuningdek, mutafakkirning mashhur “Buyuk didaktika” asarida ilgari surilgan didaktik tamoyillarning bugungi zamonaviy ta’lim jarayonidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Ruxshona Azizbek-qizi Toshpo‘latova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 646 651 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8658 Mazkur maqolada XIX asr pedagog olimi Konstantin Dmitrievich Ushinskyning pedagogik qarashlari ilmiy jihatdan atroflicha tahlil qilinadi. Shuningdek, olimning milliylik tamoyil, ta’lim va tarbiya jarayoniga oid izlanishlari va pedagogikaning mustaqil ilmiy soha sifatida shakillanishiga qo‘shgan hissasi izchil yoritib beriladi. Mehrioy Mirkomiljon-qizi Turg‘unboyeva Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 652 656 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8659 This article analyzes the pedagogical views of the great thinker Abu Ali Ibn Sina on education and upbringing. The scholar’s thoughts on science, morality, teacher-student relations, child upbringing and methods of imparting knowledge are studied. The fact that Ibn Sina's pedagogical heritage is an important source for today’s modern education system is scientifically highlighted. Oydinoy Turgunova Ulugoy Yokubova Sugdiyana Turgunboyeva Scientific advisor: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 657 662 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8660 Mazkur maqolada XII asr turkiy adabiyotining yirik namoyandasi Ahmad Yugnakining mashhur didaktik asari “Hibbat ul-haqoyiq” asosida ilgari surilgan ta’lim-tarbiyaga oid qarashlar ilmiy-nazariy jihatdan keng tahlil qilinadi. Asarda ilm-ma’rifatning inson kamolotidagi o‘rni, axloqiy tarbiya, komil inson g‘oyasi, nutq madaniyati, kamtarlik, halollik, adolat hamda ijtimoiy mas’uliyat masalalari markaziy o‘rinni egallaydi. Maqolada asardagi didaktik g‘oyalar bugungi zamonaviy pedagogika va tarbiya nazariyalari bilan qiyosiy jihatdan yoritilib, ularning hozirgi ta’lim tizimi uchun ahamiyati asoslab beriladi. Shuningdek, asarda ilgari surilgan axloqiy mezonlarning yosh avlod tarbiyasidagi o‘rni ochib beriladi. Sevara Saydulloxon-qizi Tursunboyeva Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 663 667 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8661 Ushbu maqola qomusiy olim, ruboiynavis Umar Xoyyomning hayot yo‘li va yozgan buyuk asarlari hamda uning matematika, algebra, falakiyot fanlariga qo‘shgan hissasi haqida ma’lumot beradi. Bundan tashqari, uning ta’lim - tarbiyaga oid fikrlarini, bilim va donolikning inson hayotidagi ahamiyati, ratsionallik va skeptitsizmning qadri haqidagi qarashlarini alohida ko‘rib chiqadi. Mohlaroy Shuxratbekova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 668 671 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8662 Ushbu maqolada XV asr Sharq mutafakkiri Jaloliddin Davoniyning mashhur Axloqi Jaloliy asari pedagogik fikrlar taraqqiyotidagi o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Asarda ilgari surilgan axloqiy, tarbiyaviy va ta’limiy qarashlar, shaxs kamoloti, ustoz va shogird munosabatlari, bilim va tarbiyaning o‘zaro bog‘liqligi masalalari yoritiladi. Tadqiqot jarayonida Davoniyning pedagogik g‘oyalari Sharq ta’lim-tarbiya an’analari bilan qiyosiy tahlil qilinib, ularning bugungi zamonaviy ta’lim tizimi uchun ahamiyati asoslab beriladi. Zanjabilaoy Alisher-qizi Vaxobova Ilmiy maslahatchi: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 672 676 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8663 Mazkur maqolada Mahmudxoja Behbudiyning ma’rifatparvarlik xizmatlari tahlil qilinadi. Unda Behbudiy hayoti, pedagogik va adabiy faoliyati, shuningdek, jamiyatni ma’naviy va ilmiy jihatdan rivojlantirishdagi roli yoritilgan. Maqolada uning ta’lim tizimini isloh qilishga qaratilgan sa’y-harakatlari, milliy madaniyat va tilni asrashga bo‘lgan e’tibori, yosh avlodni ilm-fan va axloqiy qadriyatlar yo‘liga yo‘naltirishga bo‘lgan xizmatlari o‘rganilgan. Shuningdek, Behbudiy va Navoiy faoliyatining umumiy jihatlari orqali ularning ma’rifatparvarlikdagi merosining bugungi kun uchun ahamiyati ko‘rsatib berilgan. Maqola ilmiy-tahliliy uslubda yozilgan bo‘lib, tarixiy manbalar va adabiy asarlar asosida Behbudiy ijodining pedagogik va ma’naviy qirralari tadqiq etilgan. Tadqiqot natijalari milliy ma’naviyatni rivojlantirish, shaxsiy va ijtimoiy tarbiyani mustahkamlashga qaratilgan zamonaviy ta’lim siyosati va metodikalariga amaliy tavsiyalar berish imkonini beradi. Burobiya Dildorbek-qizi Xalimboyeva Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 677 685 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8664 Ushbu maqolada Ahmad Yugnakiyning “Hibat ul-haqoyiq” asarining didaktik xususiyatlari tahlil qilinadi. Asarda keltirilgan ilm-ma’rifiy g‘oyalar, axloqiy fazilatlar hamda komil inson qanday bo‘lishi kerakligi haqida bir qancha ma’lumotlar beriladi. Buyuk adibning pand-nasihat uslubi, tarbiyaviy qarashlari va asarning bugungi kundagi ahamiyati ilmiy uslubda talqin qilinadi. O‘g‘iloy Valijon-qizi Xamidova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 686 690 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8665 Inclusive education requires an integrative organization of the educational process in order to develop the individual abilities of each child and create equal opportunities. This article analyzes the methods of integrative organization of the activities of subjects, namely, cooperation between teachers, students, parents and technological tools, universal design and differentiated educational practices. Using the methodology of systematic literature review, the pedagogical frameworks of UDL and CIRTL, international experiences and successful inclusive practices were studied. The results show that for the effectiveness of inclusive education, teacher training, resources, interprofessional cooperation and the use of technologies are necessary. At the same time, inclusive culture and social support help to improve the quality of education and fully reveal the potential of each child. The article offers practical recommendations and promising directions for the effective organization of inclusive education. Xosiyat Xamidxanova Scientific supervisor: M.S.Vokhobova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 691 695 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8666 Abctract: Speech is the primary means of human communication and plays an important role in a child’s intellectual, psychological, and social development. A child’s speech is primarily formed within the family. Therefore, the quality of the speech environment in the family directly influences the child’s future speech development. Asiokhan Alisher-kizi Tojibaeva Khosiyatkhan Mahammadin-kizi Hasanboyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 696 699 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8667 This article discusses the scientific heritage and views of the great scientist Abu Ali ibn Sina, who contributed to world civilization, on the upbringing of the future generation, the science of pedagogy, and his views. Mubinaxon Xayrullo-qizi Xirmonboyeva Scientific advisor: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 700 705 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8668 Mazkur maqolada Abdurahmon Jomiyning pedagogik qarashlari ilmiy asosda tahlil qilinadi. Mutafakkirning ilm-ma’rifat, komil inson tarbiyasi, axloqiy kamolot va ustoz-shogird munosabatlariga oid fikrlari tarixiy-manbaviy asosda o‘rganildi. Tadqiqot davomida tarixiylik, qiyosiy tahlil va tizimli yondashuv metodlaridan foydalanildi. Natijalar Jomiy pedagogik merosi bugungi ta’lim tizimi uchun ham dolzarb ekanini ko‘rsatadi. Muslimaxon Shuxratbek-qizi Xolmatova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 706 709 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8669 This article discusses the moral and educational ideas in Yusuf Khos Hajib’s work “Kutadgu bilig”. The work was created in the 11th century, and it philosophically analyzes important social and spiritual issues such as state administration, justice, science, reason, religion, morality, and education. Diyora Khoshimova Oydinoy Abdurahmonova Scientific advisor: M.M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 710 714 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8670 Mazkur maqolada “Odob as-solihin” asarining ma’naviy-axloqiy mazmuni va tarbiyaviy ahamiyati tahlil qilinadi. Asarda insonning komil bo‘lishi, go‘zal xulq-atvor egasi sifatida shakllanishi hamda jamiyatda munosib o‘rin egallashi uchun zarur bo‘lgan fazilatlar yoritilgan. Unda halollik, kamtarlik, sabr-toqat, mehr-oqibat, ota-onaga hurmat, qo‘shnichilik odobi kabi yuksak insoniy sifatlar pand-nasihat tarzida bayon etiladi. Asar islomiy qadriyatlar va sharqona axloqiy an’analar asosida yozilgan bo‘lib, insonning ichki pokligi va ruhiy kamolotiga alohida e’tibor qaratadi. Tadqiqot natijasida “Odob as-solihin” asari yosh avlodni ma’naviy yetuklik va ezgulik ruhida tarbiyalovchi muhim manba ekani asoslab beriladi. Nastarinbonu Ixvoliddin-qizi Xusniddinova Sarvinozxon Farhodjon-qizi Jumaboyeva Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 715 719 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8671 В данной статье рассматриваются основные особенности психологии детей дошкольного возраста, а также процессы их психического развития и факторы формирования личности. Особое внимание уделяется развитию познавательных процессов, эмоциональной сферы, социального взаимодействия и воображения у детей дошкольного возраста. Также анализируется роль игровой деятельности в формировании психики ребенка, его познавательной активности и так называемого периода «почему». В статье рассматриваются современные факторы, влияющие на психологию детей, включая влияние цифровых технологий и эмоциональную атмосферу в семье. Полученные результаты имеют важное теоретическое и практическое значение для психологов, педагогов и родителей в процессе правильного психологического развития детей дошкольного возраста. М.Э.Бердикулова З.Е.Рахмоналиева Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 720 725 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8672 Mazkur maqolada Yusuf Xos Hojibning “Qutadg‘u bilig” asari pandnoma janri nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda asarning didaktik mohiyati, undagi axloqiy-g‘oyaviy qarashlar, komil inson konsepsiyasi hamda davlat boshqaruvi bilan bog‘liq nasihatlar ilmiy asosda yoritilgan. Asardagi ramziy obrazlar, dialog shakli va pand-xarakterdagi baytlar strukturaviy hamda mazmuniy jihatdan o‘rganilib, ularning pandnom`an’anasiga mosligi asoslab berilgan. Shuningdek, “Qutadg‘u bilig”da shaxs tarbiyasi va jamiyat barqarorligi o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik ochib berilib, asarning nafaqat siyosiy-didaktik doston, balki mukammal pandnoma sifatidagi ahamiyati dalillangan. Tadqiqot natijalari asarning turkiy adabiyot tarixidagi ma’naviy-ma’rifiy o‘rnini yanada aniqlashtirishga xizmat qiladi. Durdonaxon Murodjon-qizi Zaynobuddinova Rayhona Behzod-qizi Yunusova Xusnida Sherali-qizi Ismoilova Ilmiy maslahatchi: M.Mirzakarimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 726 732 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8673 В данной работе рассматриваются теоретические и практические аспекты трансформации цифровой компетентности педагогов дошкольных образовательных организаций Узбекистана в эпоху стремительного развития генеративного искусственного интеллекта. Особое внимание уделяется анализу международного опыта, в частности концепции TPACK, и её адаптации к национальным образовательным стандартам в условиях цифровизации регионов. На основе комплексного подхода обосновывается необходимость пересмотра традиционных методов подготовки воспитателей для успешного внедрения инновационных нейросетевых инструментов в образовательную среду. Диана Александровна Пак Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 733 736 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8674 В данной работе рассматривается методика использования инструментов генеративного искусственного интеллекта как ключевой фактор оптимизации профессиональной деятельности и стимулирования креативного потенциала воспитателей дошкольных образовательных организаций. Анализируются теоретические аспекты внедрения нейросетевых технологий в образовательный процесс Узбекистана, исходя из актуальных задач цифровизации педагогической среды. В центре внимания находится процесс трансформации рутинных методических задач в инновационное проектирование, что позволяет значительно повысить эффективность планирования и содержательного наполнения занятий в детских садах. Диана Александровна Пак Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 737 740 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8675 В статье рассматривается актуальность применения дидактических игр и игровых методов в современном образовательном процессе. Показано, что использование игровых технологий способствует повышению мотивации учащихся, развитию познавательной активности, памяти, внимания, речи и коммуникативных навыков. Приведены примеры конкретных игровых методов - «Кармашка», «Табу», «Мнемокомната» и «Пицца» - с описанием их структуры и образовательной ценности. Особое внимание уделено универсальности данных подходов, возможности адаптации под разные предметы и уровни сложности, а также их влиянию на формирование критического мышления, самостоятельности и творческих способностей учащихся. Шахлохон Ойтурахоновна Ибрагимова Бахорой Тимуровна Аманбаева Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 741 745 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8676 Mazkur tadqiqot energetika tizimida qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish samaradorligini baholash omillarini kompleks tahlil qilishga bag‘ishlangan. Ishda zamonaviy energetika tizimlarining transformatsiyasi sharoitida quyosh, shamol va boshqa muqobil manbalarning iqtisodiy, texnik hamda institutsional samaradorligini aniqlovchi asosiy determinantlar o‘rganilgan. Tadqiqotda tizimli yondashuv, iqtisodiy-matematik modellashtirish, taqqoslash va statistik tahlil usullaridan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari energetika tizimining barqaror rivojlanishini ta’minlash hamda qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqishga xizmat qiladi. Fazliddinjon Nurullo o‘g‘li Nurullayev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 746 754 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8677 Mazkur tadqiqot qayta tiklanadigan energiya loyihalariga investitsiyalar samaradorligini baholashning kompleks modelini ishlab chiqishga bag‘ishlangan. Ishda investitsiya qarorlarining iqtisodiy, texnik, ekologik va institutsional omillarga bog‘liqligi tizimli tahlil qilindi. Tadqiqotda iqtisodiy-matematik modellashtirish, ko‘p mezonli baholash va tizimli yondashuv metodlaridan foydalanildi. Modellar investitsion risk, kapital qo‘yilmalar rentabelligi, energiya tannarxi, ekologik samaradorlik va davlat siyosatining ta’sirini hisobga oladi. Tadqiqot natijalari qayta tiklanadigan energiya investitsiyalarining samaradorligini oshirish, investitsion strategiyalarni optimallashtirish va energetika tizimining barqaror rivojlanishini ta’minlash bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi. Fazliddinjon Nurullo o‘g‘li Nurullayev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 755 762 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8678 Mazkur tadqiqot qayta tiklanadigan energiya manbalarini integratsiyalashning iqtisodiy samaradorlik determinantlarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Ishda energiya tizimining barqaror rivojlanishi va investitsion jozibadorligini oshirishdagi asosiy omillar aniqlanadi. Tadqiqotda iqtisodiy, texnologik, institutsional va hududiy omillarni integratsiyalashgan yondashuv orqali baholash metodologiyasi ishlab chiqilgan. Loyiha rentabelligi, energiya tannarxi, kapital samaradorlik, investitsion risk va davlat qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari kabi ko‘rsatkichlar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari qayta tiklanadigan energiya tizimini optimallashtirish, investitsion strategiyalarni shakllantirish va milliy energetika siyosatini ilg‘or xalqaro tajribaga moslashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi. Fazliddinjon Nurullo o‘g‘li Nurullayev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 763 774 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8679 Energetika tizimi transformatsiyasida qayta tiklanadigan energiya manbalarini iqtisodiy mexanizmlar orqali rivojlantirish zamonaviy energiya siyosatining eng dolzarb masalalaridan biridir. Tadqiqotning maqsadi qayta tiklanadigan energiya tizimlarida investitsion, bozor va normativ mexanizmlarning iqtisodiy samaradorlikka ta’sirini tizimli tahlil qilish va integratsiyalashgan baholash modelini ishlab chiqishdir. Ishda neoklassik iqtisodiy nazariya, institutsional yondashuv va barqaror rivojlanish konsepsiyasiga tayangan holda energiya tizimlarini transformatsiyalash jarayoni ko‘rib chiqildi. Qayta tiklanadigan energiya manbalarining iqtisodiy samaradorligi kapital qo‘yilmalar, ishlab chiqarish tannarxi, investitsion risk, bozor mexanizmlari va davlat siyosati omillari bilan belgilanadi. Fazliddinjon Nurullo o‘g‘li Nurullayev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 775 786 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8680 Ushbu mavzu byudjet tashkilotlarining moliyaviy faoliyatida daromadlar manbalari va xarajatlarni shakllantirish hamda ularni taqsimlashning nazariy va amaliy jihatlarini ko‘rsatadi. Mavzuda davlat byudjeti va byudjetdan tashqari mablag‘lar hisobidan moliyalashtiriladigan jarayonlar, daromadlarni tasniflash, xarajatlarning iqtisodiy mazmuni hamda ularning maqsadli va samarali sarflanishi bo‘yicha asosiy talablarga to‘xtalib o‘tiladi. Shuningdek, byudjet tashkilotlarida xarajatlarni rejalashtirish, smeta tuzish, tasdiqlash, taqsimlash va nazorat qilish mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Mavzu davlat moliyasini boshqarish, byudjet intizomini ta’minlash, ochiqlik va samaradorlikni oshirishga qaratilgan yondashuvlarni o‘z ichiga oladi. Gulayda Ómirbaevna Turdieva Kamila Askarovna Jaksilikova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 787 792 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8681 Ushbu maqolada, zamonaviy bozor iqtisodiyoti sharoitida moliya investitsiya jarayonlarini faollashtirishda muhimligi orin olgan bo‘lib, korxonalar o‘z moliyaviy resurslari hisobidan ishlab chiqarishni kengaytirishi, innovatsion texnologiyalarni joriy eta olishi va raqobatbardoshlikni oshirishi, shuningdek, moliya bozori orqali kapital harakati tezlashuvi, investorlar uchun qulay muhit yaratilishi va iqtisodiy o‘sish rag‘batlantirilishi o‘rganilgan. Kajit so‘zlar: moliya, rivojlanish, kategoriya, munosabat, soliq, iqtisodiy taraqqiyot, pul, ish haqi, yaim, tashkil etish, bank, tizim, subsidiya, transferlar, Tovar, innovatsiya F.Umrzoqov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 793 796 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8682 This study provides a comprehensive analysis of the theoretical and practical aspects of marketing in the activities of insurance companies. The essence, principles, and functions of insurance marketing, as well as its role under market economy conditions, are examined from a scientific perspective. In addition, the specific characteristics of insurance services, mechanisms for adapting to customer needs, factors ensuring competitiveness, and performance indicators are investigated. The findings substantiate that insurance marketing serves as an important strategic tool for enhancing company stability, profitability, and socio-economic significance. Istorakhon Abdusalomova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 797 801 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8683 Mazkur maqolada hududiy bandlikni ta’minlashda investitsiyalarning o‘rni va ahamiyati ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilingan. Xususan, Zarafshon tumanida investitsiyalarni jalb qilish jarayoni va uning aholi bandligiga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot natijasida investitsiya loyihalarining yangi ish o‘rinlari yaratish, mehnat bozori muvozanatini ta’minlash va hududiy iqtisodiy rivojlanishga ta’siri asoslab berilgan. Shuningdek, investitsiyalarni samarali jalb qilish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan. Aydinay Narbayevna Karibayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 802 805 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8684 O‘zbekiston iqtisodiyotida xizmat ko‘rsatish sohasi jadal rivojlanmoqda, bu esa maktabgacha ta’lim kabi ijtimoiy xizmatlarning xususiy sektor orqali kengayishiga zamin yaratmoqda. “Binafsha Oilaviy Nodavlat Maktabgacha Ta’lim Tashkiloti” misolida oilaviy nodavlat MTTlarning istiqbollari ko‘rib chiqiladi. 2024-yil yakuniga ko‘ra, respublikada 38 058 ta MTT faoliyat yuritib, ulardan 28 729 tasi oilaviy nodavlat shaklda bo‘lib, umumiy son 2023-yilga nisbatan 2085 taga oshgan. Davlat siyosati (“O‘zbekiston - 2030” strategiyasi va PQ-4312-son qaror) doirasida 2030-yilga borib bolalarni 100% qamrab olish rejalashtirilgan. Ushbu maqola oilaviy nodavlat bog‘chalarning afzalliklari (moslashuvchanlik, individual yondashuv, qo‘shimcha o‘rinlar yaratish), davlat imtiyozlari (moddiy-texnik ta’minlash, soliq yengilliklari) va rivojlanish omillarini tahlil qiladi. Natijada, bunday tashkilotlar xizmat sifatini oshirish, ish o‘rinlari yaratish va oilalarning ijtimoiy farovonligini ta’minlashda muhim rol o‘ynashi ko‘rsatilgan. F.Oripov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 806 811 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8685 Ushbu maqolada O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatish va turizm sohasining rivojlanish jarayonlari, uning iqtisodiyotdagi o‘rni hamda ushbu sohani yanada rivojlantirish istiqbollari tahlil qilinadi. Turizm infratuzilmasi, xizmat ko‘rsatish turlari, turizm xizmatlari bozori va hududiy rivojlanish masalalari yoritiladi. Shuningdek, Samarqand shahrining turizm salohiyati, tarixiy obidalari va sayyohlar oqimi statistik ma’lumotlar asosida tahlil qilinadi hamda turizm sohasini rivojlantirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi. Dinara Nurmaxanbetova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 812 816 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8686 Ushbu maqolada xalqaro savdo eng samarali firmalarning bozorda qolishi va kengayishi, samarasizlarining esa siqib chiqarilishi orqali iqtisodiyotning umumiy unumdorligini oshirilishi, shuningdek, xalqaro savdo bitimlarining turli shakllari mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanish darajasi, tashqi savdo siyosati, valyuta holati va boshqa omillarga qarab qo‘llanilishi o‘rganildi. T.Janazarov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 817 820 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8687 Maqola davlat fuqarolik xizmati tizimini zamonaviy standartlar asosida tashkil etish masalasiga bag‘ishlangan. Ishda tizimni samarali boshqarish, innovatsion texnologiyalar va elektron huquqiy xizmatlar orqali fuqarolarga ko‘rsatiladigan xizmat sifatini oshirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, xalqaro tajribalar asosida milliy tizimni modernizatsiya qilish strategiyalari, xodimlarning malakasini oshirish va fuqarolar bilan interaktiv muloqot mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Samandar Bahodirovich Bahridinov Ilmiy rahbar: Bobomurod Abduvoxobovich Tillaev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 821 826 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8688 This article examines Jadid modernism in Central Asia through the reformist thought of Abdurauf Fitrat. While Jadidism is often described as a regional enlightenment movement, this study argues that it represented a structured intellectual response to colonial domination and social stagnation. Focusing on Fitrat’s educational and socio-political ideas, the research interprets his reformist vision as a localized model of Muslim modernism rather than a simple adaptation of Western paradigms. Using a historical and conceptual approach, the article demonstrates that Fitrat sought to reconcile tradition with modern rationality through educational transformation and civic awakening. His project aimed to reconstruct collective identity and promote social renewal. By situating Jadid modernism within broader debates on modernity and reform, the study contributes to expanding global perspectives on non-European modernist movements. Ruxsatbegin To’ymurod-qizi Hojiyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 827 830 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8689 Mazkur maqolada insonning muhim emotsional holatlaridan biri bo‘lgan g‘azab hissining til, nutq, matn va kommunikatsiya jarayonida qanday ifodalanishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda g‘azabning leksik, fonetik va grammatik vositalar orqali namoyon bo‘lishi, nutq jarayonida intonatsiya va tempo yordamida ifodalanishi hamda badiiy matnlarda tasviriy vositalar orqali berilishi yoritiladi. Shuningdek, kommunikativ jarayonda g‘azab hissining mimika, jest va tana tili orqali uzatilishi masalalari ham ko‘rib chiqiladi. Maqola emotsional holatlarning tilshunoslik va kommunikativ jihatdan o‘rganilishiga bag‘ishlangan. S.H.Nuraliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 831 834 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8690 В данной статье рассматривается происхождение идиом с животными в английском языке. Анализируются исторические и культурные источники формирования данных выражений. Особое внимание уделяется влиянию традиций, религии и повседневной жизни на появление идиом. Приводятся примеры устойчивых выражений с объяснением их значений и происхождения значений. Мохигуль Хамзаевна Абдухафизова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 835 837 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8691 В данной статье рассматривается роль символики животных в английских идиомах. Анализируется использование животных как средства выражения человеческих качеств, эмоций и поведения. Также исследуется связь идиом с культурными и историческими традициями англоязычных стран. Приводятся примеры распространённых идиом с переводом и объяснением их значений. Динара Абдуазимовна Абдуазизова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-03-24 2026-03-24 7 3 838 840