https://openscience.uz/index.php/sciedu <p>The scientific journal "Science and Education" is an open-access journal and the main task of the journal is to highlight the achievements, problems, and prospects of science and education, in particular, the history and stages of development of science and education in Uzbekistan, development paths, scientists who have made a great contribution to science and education in Central Asia, as well as in world science and education. Also the goal of the scientific journal "Science and Education" is to inform the scientific community about the problems of improving research and innovation in this area, to further increase the interest of the younger generation in science and education, and to express the scientific views of experts and scientists.</p> Open Science LLC en-US Science and Education 2181-0842 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8828 Ushbu maqolada ikkinchi tartibli chiziqli differensial tenglamaga qo‘yilgan chegaraviy masalalar nazariy jihatdan o‘rganilgan. Koshi masalasidan farqli o‘laroq, chegaraviy masalalar berilgan ikki nuqtadan o‘tuvchi integral chiziq topish bilan bog‘liqdir. Maqolada bir jinsli va bir jinsli bo‘lmagan chegaraviy masalalar, ularning yechimga egaligi, yagonaligi va mavjudligi shartlari batafsil yoritilgan. Bundan tashqari, Kroneker-Kapelli teoremasiga asoslanib, chegaraviy masalalar yechimining mavjudligi uchun zarur va yetarli shartlar keltirilgan. Maqolada mavzuning nazariy asoslari 2.15.1-teorema va 2.15.2-teorema orqali isbotlangan. Hamda 2.15.1-misol yordamida nazariy bilimlar amaliy jihatdan mustahkamlangan. Yuqorida keltirilgan natijalar differensial tenglamalar nazariyasida muhim o‘rin tutadi va amaliy masalalarni yechishda keng qo‘llaniladi. Muattar Ilhom-qizi Qodirova Yulduz Shovkat-qizi Rovshanova Feruza Jo‘rayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 10 14 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8829 Ushbu maqolada aniq integral nazariyasining muhim xossasi - King rule xossasi - to‘liq matematik jihatdan tahlil qilinadi. King rule xossasi ko‘p murakkab integrallarda hisob-kitobni sezilarli darajada soddalashtiradi. Maqolada ushbu xossaning isboti, uchta batafsil yechilgan misol va klassik usullar bilan taqqoslash keltirilgan. Farangiz Nizomjonovna Qurbondurdiyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 15 21 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8830 Maqolada parametr qatnashgan tengsizliklarda yechimlar to‘plamini parametr qiymatlariga bog‘liq holda aniqlash masalasi o‘rganiladi. Parametrning maxsus va kritik qiymatlarini ajratish, tengsizlikni holatlarga bo‘lib tahlil qilish hamda mos metodni tanlashga alohida e’tibor qaratiladi. Chiziqli, kvadrat, ratsional va modulli tengsizliklar misolida bosqichma-bosqich metodik algoritm taklif etiladi. Sitora Rustamovna Meliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 22 29 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8831 Хроническая болезнь почек (ХБП) является одной из наиболее распространенных медико-социальных проблем современной внутренней медицины и характеризуется прогрессирующим снижением функции почек, развитием метаболических нарушений и высоким риском сердечно-сосудистых осложнений. В последние годы особое внимание уделяется изучению взаимосвязи между кишечной микробиотой и прогрессированием хронических заболеваний, включая ХБП. Целью настоящего исследования явилось изучение роли микробиоты толстого кишечника в прогрессировании хронической болезни почек и оценка клинико-метаболических изменений, связанных с нарушением микробного баланса кишечника. В исследование были включены пациенты с различными стадиями ХБП, которым проводилось комплексное клинико-лабораторное обследование с оценкой состояния кишечной микробиоты. Анализировались показатели функции почек, биохимические параметры крови, а также особенности микробного состава толстого кишечника. Результаты исследования показали, что у пациентов с ХБП наблюдаются выраженные изменения кишечной микробиоты, характеризующиеся снижением количества нормальной микрофлоры и увеличением содержания условно-патогенных микроорганизмов. Выявленные дисбиотические нарушения сопровождались ухудшением функционального состояния почек, усилением воспалительных процессов и метаболическими изменениями. Таким образом, нарушение микробиоты толстого кишечника играет важную роль в прогрессировании хронической болезни почек и может рассматриваться как один из значимых факторов развития системных осложнений у данной категории пациентов. Джамшид Баходирович Ирисов Рахматулло Рахимович Рахмонов Гулирух Мухаммадризоевна Раджабова Хасанхужа Нодирович Шавкатхужаев Сайера Ильхомжоновна Муллаева Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 30 38 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8832 Tadqiqotda tish kariesi profilaktikasida ftorning biologik, kimyoviy va klinik ahamiyati batafsil yoritilgan. Ftorning tish emali tuzilishiga ta’siri, remineralizatsiya jarayonidagi roli, kariyesogen mikroorganizmlarga ta’siri hamda uning turli profilaktik shakllari ilmiy asosda tahlil qilingan. Shuningdek, ftorning xavfsiz dozalari va ortiqcha iste’mol oqibatlari ham ko‘rib chiqilgan. Maftuna Alisherovna Zubaydullayeva Javlon Jalol-o‘g‘li Norxolov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 39 41 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8833 Ushbu maqolada ratsional ovqatlanish asoslari, uning inson salomatligi va sog‘lom turmush tarzidagi ahamiyati yoritilgan. Ratsional ovqatlanish tamoyillari sifatida energiya balansi, oqsillar, yog‘lar va uglevodlarning to‘g‘ri nisbati, muntazam ovqatlanish rejimi, mahsulotlar xilma-xilligi hamda suv iste’molining yetarliligi tahlil qilingan. Shuningdek, jismoniy faollik, ovqatlanish psixologiyasi, individual ehtiyojlar haqida ma’lumot berilgan. Zoxida Tashboyevna Norqulova Gulshoda G‘ulomjon-qizi Alimjonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 42 46 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8834 Mazkur tadqiqot ishida kimyo sanoatida texnologik mahsulotlar tarkibidagi namlikni ekspress aniqlashda Karl Fisher titrlash usulining analitik ahamiyati, aniqlik darajasi hamda amaliy qo‘llanilish imkoniyatlari o‘rganildi. Kimyo sanoatida ishlab chiqariladigan ko‘plab mahsulotlarning fizik-kimyoviy xossalari, saqlanish barqarorligi va texnologik sifati ularning namlik miqdoriga bevosita bog‘liq bo‘lib, namlikni tezkor va yuqori aniqlikda aniqlash muhim analitik vazifalardan biri hisoblanadi. Tadqiqot davomida Karl Fisher reaktivi asosidagi volumetrik va kulonometrik titrlash usullarining ishlash prinsiplari, reaksion mexanizmi hamda turli texnologik namunalar tarkibidagi suv miqdorini aniqlashdagi samaradorligi tahlil qilindi. Ushbu usulning asosiy afzalliklari sifatida yuqori selektivlik, mikro miqdordagi namlikni aniqlash imkoniyati, qisqa tahlil vaqti hamda natijalarning yuqori takrorlanuvchanligi aniqlandi. Shuningdek, Karl Fisher usulining gravimetrik va termik namlik aniqlash usullariga nisbatan ustun jihatlari qiyosiy baholandi. Olingan natijalar Karl Fisher titrlash usuli kimyo sanoati mahsulotlari sifat nazoratida, texnologik jarayonlarni monitoring qilishda hamda mahsulotlarning standart talablariga mosligini baholashda samarali analitik usul ekanligini ko‘rsatdi. Eʼzoza Orifjon qizi Tuychiyeva Zulayho Sherzod qizi Ochilova Xurshida Rajabboyovna Kosimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 47 55 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8835 Mazkur tadqiqot ishida atsetamiprid asosidagi insektitsid eritmalarining turli konsentratsiyalarda o‘simlik zararkunandalariga ta’sir samaradorligi o‘rganildi. Qishloq xo‘jaligi ekinlarida uchraydigan shiracha, oqkanot va boshqa so‘ruvchi zararkunandalar o‘simliklarning o‘sishi, fotosintez jarayoni hamda hosildorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi sababli ularga qarshi samarali kimyoviy himoya vositalarini qo‘llash muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqot davomida atsetamipridning turli konsentratsiyadagi eritmalari tayyorlanib, ularning zararkunandalar mortalitetiga, ta’sir tezligiga hamda biologik samaradorligiga ta’siri laboratoriya va vegetatsion sharoitlarda tahlil qilindi. Olingan natijalar atsetamiprid konsentratsiyasi ortishi bilan insektitsid faollikning ham ortishini ko‘rsatdi. Ayniqsa, optimal konsentratsiyalarda preparatning yuqori biologik samaradorlikka ega ekanligi, zararkunandalar nerv tizimiga tez ta’sir qilishi hamda qisqa vaqt ichida ularning faoliyatini to‘xtatishi aniqlandi. Shuningdek, preparatning o‘simlik barg yuzasida saqlanish xususiyatlari va himoya davomiyligi baholandi. Tadqiqot natijalari atsetamipridning zamonaviy Agrokimyo tizimida samarali insektitsid vositalardan biri ekanligini hamda o‘simlik zararkunandalariga qarshi kurashishda yuqori amaliy ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatdi. Diyora Utamurod qizi Ergasheva Lobar Ikromjon qizi Sayilboyeva Eldor Safariddinovich Xusanov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 56 63 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8836 Travmatik epilepsiya (post traumatic epilepsy, PTE) - travmatik miya shikastlanishining og‘ir asoratidir va sud-tibbiyot ekspertizasida murakkab muammo hisoblanadi. So‘nggi yillarda ko‘plab biomarkerlar shikastlanish va kasalliklarni tashxislash, davolash hamda prognoz qilishda qo‘llanilmoqda. Epilepsiya tadqiqotlari sohasida PTE biomarkerlari bo‘yicha ko‘plab ishlar mavjud. Ushbu maqolada so‘nggi yillarda PTE biomarkerlari bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar natijalariga sharh beriladi, bu esa PTE sud-tibbiyot ekspertizasiga asos bo‘lishi maqsadida tayyorlangan. Aliye Sabriyevna Velilyayeva Xislat G‘olibjon-o‘g‘li Zubaydullayev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 64 71 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8837 Археологические открытия последних десятилетий в Средней Азии продемонстрировали особое значение эпохи бронзы, когда в южных районах здесь были открыты высокоразвитые центры культуры раннегородского типа. Памятники типа древневосточной цивилизации сейчас достаточно широко изучены в пределах периодов ранней, развитой и поздней бронзы. Они находятся в четырех географических районах: 1) в подгорной полосе Копетдага; 2) Мургабском оазисе; 3) в долине р. Сумбар в западной части Копетдага и 4) в подгорной равнине Кучитангтау на юге Узбекистана. Мохинисо Каримова Даврон Рустамов Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 72 76 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8838 В последние годы проводились большие археологические исследования по изучению эпохи бронзы на территории Средней Азии. Именно в это время был организован специальный археологический отряд во главе с А.А.Аскаровым. Задачей этого отряда было выявление и исследование памятников эпохи бронзы юга Узбекистана. Отряд начал свою работу в 1969 г. на поселение Сапаллитепа. В последующие годы этим отрядом было исследовано большая группа поселений и могильников Джаркутан, Молали и Бустон. С 1986 по 2008 гг. в Сурхандарье под руководством проф. Н.А.Аванесовой проводили археологические исследования студенты и магистры Самарканского государственного университета в рамках полевой археологической практики. Мохинисо Каримова Фатима Камариддинова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 77 80 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8839 Мақолада кузги буғдойнинг янги навини бирламчи уруғчилиги бўйича ўтказилган тадқиқот натижалари келтирилган. Ўрганилаётган ойлаларнинг махсулдорлик кўрсаткичлари, вегетация даври, туплаш коэффициенти, хосилдорлик кўрсаткичлари ва унга таъсир қилувчи омиллар атрофлича баҳоланиб, энг яхши ойлалар танлаб олиниб, иккинчи йилги авлодларни синаш кучатзорига утказилган. Бисенбай Арепович Бекбанов Оракбай Нагиметов Гулбаниу Маратовна Джулдасова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 81 84 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8840 В данной статье на основе современных научных источников в сравнительно-аналитическом ключе изучены молекулярные механизмы получения наночастиц серебра (AgNPs) методом «зеленого» синтеза, а также их антибактериальные и цитотоксические свойства. Проведено сравнение физико-химических характеристик и биологической активности AgNPs, синтезированных с использованием различных растительных экстрактов. Согласно результатам анализа литературы, размер, форма и функциональные группы на поверхности наночастиц являются основными факторами, определяющими их биологическую эффективность. AgNPs, полученные «зеленым» синтезом, отличаются экологической безопасностью и биосовместимостью по сравнению с традиционными методами. В статье проанализированы научные исследования, опубликованные за последние 15 лет, на основе чего систематизирована взаимосвязь между условиями синтеза, характеристиками частиц и биологической активностью. Зилола Максуджон-қизи Рахимберганова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 85 91 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8841 Ushbu maqolada tabiiy ipak xomashyosini yetishtirish va sifatini oshirish maqsadida “Xitoy” hamda “Ipakchi-1xIpakchi-2” duragay pillalari qobig‘ining asosiy texnologik ko‘rsatkichlari: qattiqlik, qalinlik, zichlik va g‘ovakdorligi tajriba va nazorat variantlarida qiyosiy tahlil qilingan. Saralangan pillalardan 4A sinfiga mansub xom ipak olish mumkinligi isbotlangan bo‘lib, bu mahsulot to‘qimachilik, aviatsiya va tibbiyot sohalarida qo‘llanilishi mumkin. Xalima Xabibullayevna Umurzakova Ulug‘bek Yaxshilik-o‘g‘li Gulbayev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 92 103 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8842 Mazkur maqolada Microsoft PowerPoint dasturi yordamida professional taqdimotlar yaratishning nazariy va amaliy jihatlari yoritiladi. Unda taqdimot dizaynining asosiy tamoyillari, slaydlarni samarali tuzish, vizual elementlardan (grafika, diagramma, animatsiya) to‘g‘ri foydalanish hamda auditoriya e’tiborini jalb etish usullari haqida atroflicha firkr yuritiladi. Taqdimot yaratishda minimalizm, ranglar uyg‘unligi va axborotni qisqa hamda aniq yetkazish kabi muhim omillarga alohida e’tibor qaratiladi. Maqola davomida foydalanuvchilar uchun amaliy tavsiyalar berilib, taqdimot sifati va ta’sirchanligini oshirish yo‘llari ko‘rsatib o‘tiladi. Akbar Shuhratovich Kodirov Shahinabonu Sherzod-qizi Abdualimova Humora Olimjonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 104 109 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8843 The rapid digitalization of contemporary society has transformed not only communication and economic relations but also the very structure of human subjectivity. Identity, once grounded in stable social roles, embodied interaction, and long-term personal narratives, today becomes increasingly mediated by technological systems. Digital platforms - from social networks to algorithmic governance - reshape how individuals understand themselves, how others perceive them, and how personal information circulates. This article explores how digital identity is formed, how privacy becomes a contested territory, and how technological environments influence the constitution of the modern subject. P.J.Aslamkulova S.Dj.Ibragimova M.V.Abdullayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 110 114 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8844 Ushbu maqolada binolarning zilzilaga moyilligini baholashning nazariy asoslari, seysmik barqarorlik tushunchasi, zilzilaga zaiflik ko'rsatkichlari hamda chegaraviy holatlar bo'yicha baholash usullari yoritilgan. Shuningdek, binolarni tezkor baholash va tasniflash usullari, jumladan vizual tekshiruv (Rapid Visual Screening), ball tizimi asosida baholash va xavf darajasiga ko'ra guruhlash masalalari ko'rib chiqilgan. Maqolada kompyuter modellashtirish va hisoblash asosida bashorat qilish, hisoblash sxemalarini tuzish, ETABS hamda SAP2000 dasturlarida modellashtirish, natijalarni tahlil qilish va baholash bo'yicha ma'lumotlar keltirilgan. Maftuna Akbardjon-qizi Xadjibayeva Gulasal Berdiboy-qizi Bobojonova Shahzodbek Rashid-o‘g‘li Bekchanov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 115 121 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8845 Ushbu maqolada qayta tiklanuvchi energiya manbalarining fizik asoslari, ularning ishlash prinsiplari hamda zamonaviy energetikadagi ahamiyati yoritilgan. Quyosh, shamol, gidro va bioenergiya manbalarining fizik jarayonlari, energiyaning hosil bo‘lishi va uzatilishi tahlil qilingan. Shuningdek, ekologik xavfsizlik va energiya samaradorligini oshirishdagi o‘rni ko‘rib chiqilgan. Kumushoy Sultonbek-qizi O‘rinboyeva O‘ktamjon Iqboljon-o‘g‘li Abdulhayev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 122 128 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8846 Mazkur maqolada Urganch shahar hududining seysmik va muhandislik-geologik sharoitlari kompleks ravishda tahlil qilingan. Tadqiqot davomida hududning seysmik rayonlashtirilishi, ehtimoliy zilzila intensivligi hamda zilzila to‘lqinlarining tarqalish xususiyatlari o‘rganildi. Shuningdek, gruntlarning fizik-mexanik xossalari, yer osti suvlarining sathi va ularning bino hamda inshootlar barqarorligiga ta’siri baholandi. Hududdagi gruntlarning seysmik xatti-harakati va ularning dinamik yuklamalar ostidagi deformatsion holatlari ilmiy asosda yoritildi. Maqolada Urganch shahrida mavjud bino va inshootlar fondining konstruktiv holati, qurilish davrlari va amaldagi normativ hujjatlar talablari asosida umumiy tahlil amalga oshirildi. Mavjud binolarda uchraydigan asosiy konstruktiv kamchiliklar hamda ularning seysmik xavfsizlikka ta’siri ko‘rib chiqildi. Tadqiqot natijalari hududda yangi qurilish obyektlarini loyihalash, mavjud binolarni seysmik mustahkamlash va muhandislik-geologik baholash ishlarini takomillashtirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega. Maftuna Akbardjon-qizi Xadjibayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 129 134 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8847 Ushbu maqolada vektorlar nazariyasi, ularning chiziqli amallari va amaliy qo‘llanilishi ko‘rib chiqiladi. Maqolada vektorlarni qo‘shish, ayirish va skalyarga ko‘paytirish kabi asosiy chiziqli amallar tushuntiriladi. Shu bilan birga, C++ dasturiy misol yordamida ushbu amallarni bajarish tartibi ko‘rsatiladi. Maqolada ushbu amallar matematik formulalar orqali tushuntirilgan va ularning C++ dasturi yordamida amaliy ko‘rinishi keltirilgan. Dastur misollari vektorlar bilan ishlash jarayonini interaktiv tarzda tushuntirishga yordam beradi, natijada talabalar va tadqiqotchilar vektorlar bilan ishlashni nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham o‘rganishi mumkin. O.U.Pulatov Zarina Shoxruz-qizi Majidova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 135 140 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8848 Ushbu tezis G‘arbning yetakchi mamlakatlari (AQSh, Buyuk Britaniya, Germaniya) milliy va akademik kutubxonalaridagi raqamli transformatsiya jarayonlarini har tomonlama tahlil qilishga bag‘ishlangan. Ishda kutubxonalarning an’anaviy funksiyalardan elektron resurslarni boshqarish, raqamli xizmatlarni joriy etish va ma’lumotlarga ochiq kirishni ta’minlashga o‘tishidagi asosiy muammolar (masalan, mualliflik huquqi, mablag‘ yetishmasligi, texnologik infratuzilma) o‘rganiladi. Tadqiqotda institutsional hisobotlar, siyosat hujjatlari va xalqaro konferensiya materiallaridan foydalanilgan qiyosiy-tahliliy metodologiya qo‘llanilgan. Asosiy xulosalar shuni ko‘rsatadiki, G‘arb kutubxonalari sun’iy intellekt va blokcheyn kabi ilg‘or texnologiyalarni joriy etish orqali xizmat ko‘rsatish samaradorligini oshirib, axborotga ochiq kirish siyosatini kengaytirish orqali ilmiy aloqalarni mustahkamlashga intilmoqda. Natijalar kutubxonachilik sohasidagi mutaxassislar va ta’lim siyosatini ishlab chiquvchilar uchun raqamli davrda kutubxonalarni rivojlantirish strategiyalarini belgilashda muhim ahamiyatga ega. T.Sh.Safiyev N.I.Xasanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 141 146 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8849 Ushbu maqolada inklyuziv ta’limning zamonaviy yondashuvlari, innovatsion metodlari va amaliyotdagi dolzarb jihatlari yoritilgan. Ta’lim jarayonida barcha o‘quvchilar uchun teng imkoniyat yaratish, individual ehtiyojlarni hisobga olish va texnologiyalar orqali samaradorlikni oshirish masalalari keng tahlil qilinadi. Shuningdek, kreativ yondashuvlar, differensial ta’lim usullari hamda pedagoglarning yangi kompetensiyalari haqida fikr yuritiladi. Azimaxon Odiljanovna Kamolova Mukarramxon Ulug‘bek-qizi Tursunaliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 147 151 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8850 Ushbu maqolada inklyuziv ta’lim tizimida pedagogik mahoratning o‘rni va ahamiyati keng yoritilgan bo‘lib, o‘qituvchining inklyuziv maktabdagi asosiy vazifalari ilmiy-pedagogik jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, turli salohiyat va individual imkoniyatlarga ega bo‘lgan bolalar bilan samarali ishlash jarayonida pedagogdan talab etiladigan kasbiy kompetensiyalar, kommunikativ qobiliyatlar hamda insoniy fazilatlarning ahamiyati ochib berilgan. Maqolada inklyuziv ta’lim muhitida o‘quvchilarning ehtiyojlarini inobatga olish, ularga individual yondashuvni tashkil etish, ta’lim jarayonida teng imkoniyat yaratish va ijobiy psixologik muhitni shakllantirish masalalari ham yoritilgan. Bundan tashqari, zamonaviy pedagogik texnologiyalar va innovatsion metodlardan foydalanish orqali inklyuziv ta’lim samaradorligini oshirish yo‘llari ko‘rsatib berilgan. Pedagogning bag‘rikengligi, sabr-toqati, empatiyasi va kasbiy mahorati inklyuziv ta’lim muvaffaqiyatining muhim omili sifatida asoslab berilgan. Muslima Mirzaolim-qizi Erkinova Azimaxon Odiljanovna Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 152 156 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8851 Mazkur maqolada umumiy pedagogika tamoyillari asosida inklyuziv ta’limni rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Inklyuziv ta’limning mohiyati, maqsadi, vazifalari hamda pedagogik tamoyillar asosida tashkil etilishining ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, maxsus ehtiyojli bolalarni jamiyatga moslashtirish, ularga teng ta’lim imkoniyatlarini yaratish va pedagoglarning kasbiy kompetensiyasini oshirish masalalari haqida fikr yuritilgan. Dilbarxon Valijonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 157 161 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8852 Shaxs rivojlanib borar ekan uning rivojlanish jarayoniga tasi etuvchi olillarining asosiy bosqichlaridan biri bu tarbiya jarayonidir. Ushbu maqola orqaliy O‘zbekistonda o‘sib kelayotga yosh avlodni tarbiyaviy dunyoqarashiga o‘zbekona milliy tarbiyaga ijobiy tasir ko‘rsatuvchi omillar yoritilgan. Azizbek Hamidjon-o‘g‘li Qoraboyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 162 165 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8853 Dynamic leadership has become one of the most important factors influencing organizational success and employee productivity in modern business environments. Rapid technological development, globalization, and increasing workplace complexity require leaders to adapt quickly to changing conditions while maintaining team motivation and organizational stability. Dynamic leadership refers to a flexible and adaptive leadership style characterized by innovation, effective communication, emotional intelligence, and strategic decision-making. This study examines the impact of dynamic leadership on team performance and analyzes how leadership behaviors influence employee motivation, communication, teamwork, productivity, and organizational resilience. The research demonstrates that dynamic leaders improve collaboration among employees, encourage innovation, and strengthen organizational commitment. Furthermore, teams led by dynamic leaders show higher adaptability and better problem-solving abilities under challenging conditions. Comparative analysis between traditional and dynamic leadership models reveals that dynamic leadership contributes significantly to improved employee satisfaction and long-term organizational effectiveness. The findings indicate that organizations implementing dynamic leadership strategies achieve stronger team coordination, increased productivity, and sustainable performance growth. Dilfuzakhon Abdullayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 166 172 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8854 Mazkur maqolada Amir Temur o‘g‘itlarining yosh avlod tarbiyasidagi o‘rni, ularning ma’naviy-axloqiy va davlat boshqaruvi tamoyillari bilan bog‘liqligi tahlil qilingan. Tadqiqotda "Temur tuzuklari" asaridagi o‘g‘itlar zamonaviy pedagogik yondashuvlar prizmasida yoritilgan. Marhaboxon Solijonova A.O.Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 173 176 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8855 Mazkur maqolada bo‘lajak mutaxassislarida kasbiy va shaxsiy sifatlarni shakllantirish jarayonida amaliyotning o‘rni keng ilmiy asosda tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim tizimida nazariya va amaliyot uyg‘unligining ahamiyati, amaliy faoliyat orqali kompetensiyalarni rivojlantirish, shaxsiy fazilatlarni shakllantirish mexanizmlari yoritiladi. Shuningdek, maqolada amaliyotning pedagogik, psixologik va metodologik jihatlari, uning samaradorligini oshirish yo‘llari, zamonaviy mehnat bozori talablariga moslashuv masalalari ham ko‘rib chiqiladi. Amaliyot orqali talabalar real ish muhitida o‘z bilimlarini mustahkamlashlari, kasbiy malakalarini rivojlantirishlari va shaxs sifatida kamol topishlari asoslab beriladi. Gulshoda Naimjonova Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 177 181 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8856 Ushbu maqolada axborotlashgan jamiyat sharoitida pedagogik mahoratni takomillashtirishning dolzarb masalalari, ta’lim tizimida raqamli texnologiyalarning o‘rni va ularning o‘quv samaradorligiga ta’siri tahlil qilinadi. Bundan tashqari zamonaviy o‘qituvchining texnologik kompetensiyalari, sun’iy intellekt tizimlarining ta’limdagi roli, neyropedagogika va texnologiya uyg‘unligi hamda gibrid ta’lim modellarining samaradorligi tahlil qilingan. Maqola soha mutaxassislari uchun amaliy va nazariy qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi. Oygul Saydakbar-qizi Davronboyeva Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 182 187 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8857 Mazkur maqolada inklyuziv ta’lim va zamonaviy texnologiyalarning ta’lim jarayoniga integratsiyasi hamda uni O‘zbekiston ta’lim tizimida tashkil etishning huquqiy va amaliy asoslari tahlil qilinib, maxsus ehtiyojli bolalarni ijtimoiy moslashtirish vazifalari yoritilgan. Shuningdek, ta’lim muassasalarida teng huquqli muhit yaratish va jarayonda zamonaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Dilnoza Vahobjonova Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 188 192 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8858 Ushbu maqolada tarbiya psixologiyasining mohiyati, maqsadlari, psixologik vositalari va pedagogik metodlari ilmiy jihatdan tahlil etilgan. Tarbiya jarayonining murakkab psixologik tuzilishi, uning oila, maktab va ijtimoiy muhit bilan o‘zaro aloqasi o‘rganilgan. O‘zbekistonning milliy ta’lim islohotlari, xususan, Prezident farmonlari asosida shakllangan zamonaviy tarbiya konsepsiyasi tahlil qilingan. Rag‘batlantirish, namuna, suhbat, mashq va kuzatish metodlarining psixologik samaradorligi ko‘rsatilgan. Maqola o‘zbek pedagog va psixolog olimlari - M. G‘oziyev, E. G‘oziyev, B. Qodirov va boshqalar ilmiy merosiga tayanadi. Axloqiy sifatlarni shakllantirish, milliy qadriyatlar hamda zamonaviy interfaol yondashuvlarning tarbiyaviy roli amaliy misollar orqali yoritilgan. Dilnoza Muzaffarjon-qizi Shokirova Dilafruz Dadamirzayevna Oribboyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 193 201 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8859 Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy ta’lim tizimida keng qo‘llanilayotgan LMS (Learning Management System) platformalarining nazariy asoslari, funksional imkoniyatlari hamda ularning ta’lim jarayonidagi ahamiyati keng yoritilgan. Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi sharoitida masofaviy ta’limni samarali tashkil etishda LMS tizimlarining o‘rni beqiyos ekanligi ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Maqolada LMS platformalarining ularning o‘ziga xos xususiyatlari va afzalliklari tahlil qilingan. Shuningdek, o‘quv jarayonini boshqarishda, bilimlarni nazorat qilishda hamda o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi interaktiv aloqani ta’minlashda LMS tizimlarining imkoniyatlari ko‘rsatib o‘tilgan. Bundan tashqari, maqolada Google Classroom platformasidan foydalanish bo‘yicha amaliy tajriba bayon etilib, uning ta’lim samaradorligini oshirishdagi roli ochib berilgan. Kalit soʻzlar: LMS, masofaviy ta’lim, elektron ta’lim, aralash taʼlim, Google Classroom, ta’lim texnologiyalari, onlayn platforma, pedagogika Akbar Shuhratovich Kodirov Gulsanam Shahriyor-qizi Eshpo‘latova Husnora Zafar-qizi Qodirova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 202 209 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8860 Ushbu maqolada globallashuv jarayonining mohiyati, kelib chiqish sabablari va uning zamonaviy jamiyatga ko‘p qirrali ta’siri o‘rganiladi. Globallashuv iqtisodiyot, madaniyat, siyosat va texnologiya sohasida qanday o‘zgarishlarga olib kelayotgani tahlil qilinadi. Maqolada globallashuvning ijobiy tomonlari bilan bir qatorda, uning keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan salbiy oqibatlari ham ko‘rib chiqiladi. O‘zbekistonda globallashuv jarayonlarining o‘ziga xos xususiyatlari, milliy identifikatsiyani saqlash masalalari va globallashuvga moslashish strategiyalari batafsil yoritiladi. Shuningdek, yoshlar va ta’lim sohasiga globallashuvning ta’siri, raqamli globallashuv hamda madaniy xilma-xillikning saqlanishi kabi zamonaviy muammolar ham tadqiq etiladi. R.E.Yo‘ldasheva D.Sultanboyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 210 216 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8861 Ushbu maqolada inklyuziv ta’lim muhitida pedagogik mahoratning tutgan oʻrni va ahamiyati tahlil qilinadi. Inklyuziv ta’lim - bu turli jismoniy, aqliy va hissiy imkoniyatlarga ega boʻlgan oʻquvchilarni umumta’lim maktabida birga oʻqitish tizimi boʻlib, unda pedagog hal qiluvchi rol oʻynaydi. Maqolada inklyuziv sinflarda ishlayotgan oʻqituvchi e’tibor berishi zarur boʻlgan jihatlari, pedagogning kasbiy va shaxsiy kompetensiyalari, shuningdek, maxsus ehtiyojli bolalar bilan samarali muloqot oʻindagi usullar va yondashuvlar yoritilgan. Kalit soʻzlar: inklyuziv ta’lim, pedagogik mahorat, maxsus ehtiyojli bolalar, differensial yondashuv, individual ta’lim rejasi, pedagogik kompetensiya, moslashuvchan oʻqitish, oʻquvchi farovonligi, hamkorlik Gulhayo Odiljon-qizi Abdulmoniyeva Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 217 222 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8862 This article analyses the positive and negative impacts of social media on the lives of young people. In particular, it highlights problems such as young people becoming absorbed in virtual life, distancing themselves from reading books, disruption of sleep patterns, negative effects on mental health, addiction to useless content, and cyberbullying. At the same time, the article also shows the positive aspects of social media in terms of education, learning foreign languages, and communicating with people who are far away. Solutions such as teaching young people to use social media in moderation, promoting reading habits, and strengthening parental supervision are proposed. Iroda Yormamatovna Beknazarova Maxliyo Muxtorjon-qizi Qilicheva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 223 225 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8863 В статье исследуются ключевые физиолого-гигиенические факторы, определяющие состояние здоровья учащихся в условиях современной образовательной среды. Рассматриваются вопросы влияния микроклимата, освещенности и учебной нагрузки на организм подростка. Обосновывается важность гигиенического воспитания как метода профилактики «школьных болезней». Шахноза Сайфиддинова Мафтуна Султонова Рано Амануллаевна Алиева Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 226 229 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8864 Ushbu ilmiy maqolada Maktabgacha ta’lim tizimida raqamli pedagogika va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini (AKT) integratsiya qilishning nazariy asoslari,amaliy ahamiyati hamda samaradorligi keng yoritiladi. Hozirgi globallashuv davrida maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarning faolligini, dunyoqarashi va kreativ fikrlashini oshirish uchun o‘quv jarayoni vositasi sifatida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va raqamli texnologiyalar kirib keldi. Ta’lim va tarbiya jarayonida raqamli texnologiyalarni qo‘llash maktabgacha yoshdagi bolalar yutuqlarining kafolatlari hisoblanadi. Shuningdek, AKTdan foydalanishning afzalliklari va muammolari ham ochib berilgan. Yulduz Otabek-qizi Ibragimova Dildora Akmal-qizi Muzaffarova Akbar Shuhratovich Kodirov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 230 235 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8865 Ta’lim-tarbiya qancha mukammal bo‘lsa, xalq shuncha baxtli yashaydi, deydi donishmandlar. Ta’lim-tarbiya mukammal bo‘lishi uchun esa bu masalada bo‘shliq paydo bo‘lishiga mutlaqo yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi. Barchamizga ayon, hozirgi kunda dunyo miqyosida beshafqat raqobat, qarama-qarshilik va ziddiyatlar tobora keskin tus olmoqda. Yoshlar masalasi davlat siyosati darajasiga ko‘tarilib, joylarda yoshlarning ijtimoiy-iqtisodiy faolligini oshirishga, ularni tadbirkorlik faoliyatiga keng jalb qilishga, yosh tadbirkorlarning istiqbolli g‘oyalari va loyihalarini ro‘yobga chiqarishga, shuningdek ularni yuksak ma’naviyatli, zukko, bilimdon, yurt taqdirini o‘z zimmasiga olishga qodir avlod sifatida voyaga etkazish uchun zarur shart-sharoitlar muxayyo qilinmoqda. Abbos Shavkat-o‘g‘li Tohirov Inomjon Ravshanbek-oʻgʻli Sirojiddinov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 236 240 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8866 Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida pedagogika fanlarini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy etish va rivojlantirish metodikasi ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda interfaol o‘qitish metodlari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT), modul va kredit-modul tizimlari, masofaviy ta’lim hamda aralash o‘qitish (blended learning) tizimlarining oliy ta’limdagi o‘rni va ahamiyati ko‘rsatilgan. Maqolada pedagogika fanlarini o‘qitishda samaradorlikni oshirish uchun metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan va amaliy yondashuvlar tahlil qilingan. Dilshodbek Yuldashali-o‘g‘li Abdullayev Zeboxon Qudratbek-qizi Majidova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 241 247 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8867 This article examines the pedagogical foundations, methodological principles, and practical significance of forming pedagogical values in Moral Education teachers based on an axiological approach. In modern educational reforms, special attention is paid to the development of teachers’ professional competence, moral culture, and value-oriented pedagogical activity. The axiological approach serves as an important methodological basis for strengthening teachers’ professional values, humanistic worldview, spiritual culture, and ethical responsibility. Boburmirzo Nomonjon-o‘g‘li Gaybullayev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 248 254 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8868 Ushbu maqolada bolalarga nisbatan zo‘ravonlikning psixologik jihatlari, uning turlari, kelib chiqish sabablari, bolaning ruhiy va jismoniy rivojlanishiga ko‘rsatadigan salbiy ta’siri hamda profilaktika choralariga doir ilmiy tahlil amalga oshirilgan. Tadqiqot psixologiya, kriminologiya va ijtimoiy fanlar kesimida ko‘rib chiqilgan bo‘lib, turli davlatlar olimlari tomonidan o‘tkazilgan empirik tadqiqotlar natijalari tahlil etilgan. Maqolada zo‘ravonlik qurboni bo‘lgan bolalarda kuzatiladigan psixologik belgilar, travma reaktsiyalari, uzoq muddatli oqibatlar va ruhiy salomatlikka yetkazgan zararlari batafsil yoritilgan. Profilaktika va muolaja yondashuvlari, shu jumladan kognitiv-xulq-atvor terapiyasi, oila va maktab muhitining roli ham ko‘rib chiqilgan. Gulshoda Abdullayevna Saddinova Gulnora Xayitboyevna Abdullayeva Shoira Ibragimovna Qalandarova Gulnoz Boltaboyevna O‘rinova Iroda Matkarimovna Ischanova Oydin Rashid-qizi Ashirova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 255 262 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8869 Mazkur maqolada favqulodda vaziyatlar yuzaga kelish xavfi mavjud bo‘lgan hamda ular sodir bo‘lgan sharoitlarda aholini xavfsiz hududlarga ko‘chirishni tashkil etish masalalari yoritilgan. Favqulodda vaziyatlar sharoitida aholini, moddiy va madaniy boyliklarni evakuatsiya qilishning mohiyati, turlari, usullari va uni tashkil etish tizimi tahlil qilingan. Shuningdek, evakuatsiya tadbirlarini amalga oshirish bosqichlari, boshqaruv organlari faoliyati hamda tashkilotlar o‘rtasidagi hamkorlik masalalari ko‘rib chiqilgan. Turli favqulodda vaziyatlarda, jumladan zilzila, suv toshqini, kimyoviy va radiatsion xavf yuzaga kelganda evakuatsiyaning o‘ziga xos jihatlari yoritilgan. Raxmatilla Ermatovich Nurmatov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 263 269 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8870 Ushbu maqolada rangtasvir san’atida kompozitsiya ishlash jarayonida ranglardan foydalanish texnologiyasining nazariy, amaliy va metodik jihatlari ilmiy nuqtai nazardan tahlil etiladi. Rang inson estetik tafakkuriga, hissiy idrokiga va badiiy obraz yaratish mexanizmiga bevosita ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy tasviriy vositalardan biri hisoblanadi. Rangtasvirda kompozitsion yechim yaratishda ranglarning psixologik ta’siri, koloristik uyg‘unlik, kontrast, nyuans, ton munosabatlari, yorug‘-soya qonuniyatlari hamda makon ifodalashdagi roli muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada ranglardan foydalanish texnologiyasi nafaqat tasviriy yechim yaratish vositasi, balki badiiy fikrlashni rivojlantirish, estetik didni shakllantirish va ijodiy kompetensiyalarni takomillashtirish vositasi sifatida talqin etiladi. Shuningdek, rangtasvir ta’limida rang bilan ishlashning pedagogik asoslari, metodik ketma-ketliklari hamda zamonaviy ta’lim texnologiyalari bilan uyg‘unligi yoritiladi. Odinaxon Jobirxon-qizi Olimjanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 270 275 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8871 Ushbu maqolada bo‘lajak pedagoglarni kasbiy faoliyatga tayyorlash jarayonida innovatsion o‘qitish texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik mexanizmlari nazariy-metodik va amaliy-didaktik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot mazmunida innovatsion texnologiya faqat texnik vosita yoki darsni qiziqarli tashkil etish usuli sifatida emas, balki pedagogik maqsad, o‘quv mazmuni, metod, kommunikativ muhit, baholash mezoni va refleksiv tahlilni birlashtiruvchi murakkab integrativ tizim sifatida talqin etiladi. Maqolada bo‘lajak pedagoglarda kreativ fikrlash, raqamli savodxonlik, metodik loyihalash, kasbiy refleksiya, hamkorlikda ishlash va ta’lim natijasini mezonlar asosida baholash ko‘nikmalarini rivojlantirishda interfaol metodlar, loyiha texnologiyasi, muammoli ta’lim, aralash ta’lim, keys-stadi, elektron ta’lim resurslari hamda kompetensiyaviy yondashuvning o‘zaro bog‘liqligi yoritiladi. Noila Mirzohid-qizi Dehqanova Nargiza Toxirovna Mamatxanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 276 284 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8872 Mazkur maqolada O‘zbekiston ta’lim tizimida o‘qituvchi kasbining ijtimoiy-huquqiy maqomi, pedagog mehnatini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan sharoitlar hamda ularning yoshlarning kasbiy tanloviga ko‘rsatadigan ko‘p omilli ta’siri ilmiy-nazariy asosda tahlil qilinadi. Tadqiqotda pedagog maqomini mustahkamlash, kasbiy faoliyat erkinligini ta’minlash, metodik ta’minot, malaka oshirish, ijtimoiy himoya, ijodiy tashabbus va kasbiy o‘sish imkoniyatlari o‘qituvchilik kasbiga nisbatan motivatsion munosabatni shakllantiruvchi determinantlar sifatida qaraladi. Mahliyo Odilxanovna Otaxonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 285 292 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8873 Mazkur maqolada oliy ta’limni zamonaviy talablarga muvofiq tashkil etishda kompetensiyaviy, tizimli va integrativ yondashuvlarning nazariy-metodologik mohiyati, o‘zaro aloqadorligi va ta’lim sifati menejmentidagi amaliy ahamiyati yoritiladi. Kompetensiyaviy yondashuv bitiruvchining bilim, ko‘nikma, malaka, qadriyat, kasbiy mas’uliyat va refleksiv faoliyatni real ijtimoiy-kasbiy vaziyatlarda qo‘llay olish qobiliyatini shakllantiruvchi asos sifatida talqin qilinadi. Tizimli yondashuv oliy ta’lim muassasasini maqsad, mazmun, resurs, boshqaruv, monitoring, baholash va natija elementlari uzviy bog‘langan yaxlit pedagogik tizim sifatida tushuntiradi. Madinabonu Usmonjon-qizi Sobitova Nargiza Toxirovna Mamatxanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 293 299 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8874 Ushbu maqolada ta’lim-tarbiya jarayonida pedagogik mahoratning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Pedagogik mahoratning asosiy tarkibiy qismlari hamda uning ta’lim samaradorligiga ta’siri tahlil qilingan. Ma’rifat Shuhratjon-qizi Islomjonova Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 300 305 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8875 Mazkur maqolada “Yoshlar - kelajagimiz” dasturining mazmun-mohiyati, uning yoshlar bandligini ta’minlash, tadbirkorlikni rivojlantirish hamda ijtimoiy faollikni oshirishdagi o‘rni tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotda dastur doirasida yaratilgan institutsional mexanizmlar, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash vositalari va ularning amaliy samaradorligi o‘rganiladi. Shuningdek, yoshlar muammolarini hal etishda davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlari va ularning natijadorligi baholanadi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, mazkur dastur yoshlarning iqtisodiy mustaqilligini ta’minlash, ularni mehnat bozoriga integratsiya qilish hamda ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashda muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda. Maqolada aniqlangan xulosalar asosida dastur samaradorligini oshirishga qaratilgan amaliy takliflar ilgari suriladi. Bobomurod Abduvohobovich Tillayev Marjona O‘tkirjon-qizi Jo‘raqo‘ziyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 306 311 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8876 Ushbu maqolada raqamli avlod (Z va Alpha avlodlari) vakillarining psixologik-pedagogik xususiyatlari va ular duch keladigan raqamli muhitdagi psixologik tahdidlar nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilinadi. M.Prensky, J.Twenge, S.Turkle, N.Carr, M.Spitzer va o‘zbek psixologlarining tadqiqotlari asosida raqamli mahalliylarning kognitiv, emotsional va neyropsixologik o‘zgarishlari yoritilgan. Kiberbullying, raqamli giyohvandlik, FOMO sindromi, diqqat buzilishi va onlayn xavfsizlik kabi muhim muammolar tasniflanadi. Tadqiqotda psixologik himoyaning ko‘p qatlamli tizimi - shaxsiy, oilaviy, maktab va jamiyat darajasidagi - ishlab chiqilgan hamda pedagogik psixologiya darslarida ushbu mavzuni o‘qitishning samarali metodlari taklif etilgan. Tadqiqot natijalari bo‘lajak amaliy psixologlar, maktab psixologlari va pedagoglarning kasbiy kompetentligini shakllantirishga xizmat qiladi. Marjona Yoqubxo‘jayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 312 319 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8877 Ushbu maqolada matematika darslarida raqamli texnologiyalardan foydalangan holda o‘quv jarayonini tashkil etish muammolari va imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot GeoGebra, Desmos, Google Classroom, Quizizz va LearningApps kabi raqamli vositalar orqali darsni loyihalashning nazariy asoslarini tahlil qiladi. Kuzatish, pedagogik tajriba va so‘rovnoma metodlari asosida 7-11-sinf o‘quvchilari ishtirokida o‘tkazilgan eksperiment natijalari ko‘rsatdiki, raqamli texnologiyalar o‘quvchilarning fanga qiziqishini 26 foizga, vizual tasavvur ko‘nikmalarini 43 foizga oshiradi. Maqolada raqamli darsni bosqichma-bosqich tashkil etish modeli taqdim etiladi va amaliy tavsiyalar beriladi. Diana Akmal-qizi Yusupova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 320 326 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8878 Ushbu maqola milliy pedagogik qadriyatlarning tarixiy rivojlanishi, shakllanishi va ularning bugungi kunda sun’iy intellekt texnologiyalari davrida tarbiyaviy talqinini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning asosiy maqsadi milliy pedagogik an’analar va qadriyatlarning shakllanish jarayonini tahlil qilish, ularning zamonaviy axborot-kommunikatsiya vositalari va sun’iy intellekt bilan bog‘liq pedagogik yondashuvlarda qanday qo‘llanilishini aniqlashdir. Maqolada qadimiy davrdan boshlab xalq ta’limi va tarbiya tizimlarida shakllangan asosiy printsiplar va qadriyatlar tahlil qilinadi, o‘zbek, turkiy va Markaziy Osiyo mintaqasi pedagogik an’analari hamda ijtimoiy va madaniy omillar ta’siri ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, raqamli ta’lim, interaktiv o‘quv resurslari va sun’iy intellekt yordamida individualizatsiyalangan tarbiya jarayonlarida milliy qadriyatlarni integratsiyalash imkoniyatlari muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, milliy pedagogik qadriyatlar nafaqat tarixiy meros sifatida saqlanib qolmoqda, balki sun’iy intellekt vositalari yordamida ularni zamonaviy ta’lim jarayonlariga moslashtirish, tarbiyaviy faoliyatni samarali qilish va yosh avlodda milliy ongni rivojlantirish imkoniyatini yaratadi. Maqola pedagogik amaliyot va ilmiy-tadqiqot sohalarida milliy qadriyatlarni raqamli transformatsiya davrida qo‘llash bo‘yicha tavsiyalarni o‘z ichiga oladi. Mirjalol Muzaffar-o‘g‘li O‘ktamov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 327 333 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8879 Ushbu maqola maktabgacha ta’lim tashkilotlarida multimedia vositalaridan foydalanishning pedagogik va amaliy jihatlarini yoritadi. Unda multimedia texnologiyalarining ta’limdagi o‘rni hamda bolalarning psixologik va intellektual rivojlanishiga ta’siri tahlil qilingan. Audio, video, animatsiya va interaktiv o‘yinlarning ta’lim jarayonidagi ahamiyati ko‘rsatilib, ularni bolalarning yosh xususiyatlariga mos qo‘llash usullari asoslangan. Shuningdek, multimedia bolalarda bilish faolligini oshirish, nutq, xotira va tafakkurni rivojlantirishga xizmat qilishi ta’kidlangan. Shu bilan birga, texnik yetishmovchilik, pedagoglarning AKT ko‘nikmalari va sog‘liq bilan bog‘liq muammolar ham qayd etilgan. Akbar Shuhratovich Kodirov Nilufar Muhiddinovna Muhammadova E’zoza Zuxriddin-qizi Muhammadiyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 334 338 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8880 Ushbu maqolada ta’lim jarayonini tashkil etishda milliy qadriyatlar va zamonaviy o‘qitish metodlarini integratsiyalash masalalari keng ko‘lamda tahlil qilinadi. Milliy o‘zlikni saqlab qolgan holda raqamli ta’lim imkoniyatlaridan foydalanish, an’anaviy pedagogik tajribani innovatsion yondashuvlar bilan uyg‘unlashtirish yo‘llari o‘rganiladi. Muhammadyusuf Maxammatov Azizbek Hamidjon-o‘g‘li Qoraboyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 339 347 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8881 Mazkur maqolada yoshlar orasida oilaviy qadriyatlarning shakllanish jarayoni zamonaviy ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy o‘zgarishlar kontekstida tahlil etiladi. Tadqiqotda oila institutining jamiyatdagi o‘rni, uning barqarorligini ta’minlovchi asosiy omillar hamda yosh avlod ongida oilaga bo‘lgan munosabatni shakllantirish mexanizmlari yoritilgan. Ayniqsa, globallashuv, raqamli axborot muhitining kengayishi va ijtimoiy tarmoqlarning ta’siri ostida an’anaviy qadriyatlarning transformatsiyaga uchrashi masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, yoshlarning oilaga oid tasavvurlari, nikohga tayyorgarlik darajasi va mas’uliyat hissining shakllanishiga ta’sir etuvchi ijtimoiy institutlar - oila, ta’lim tizimi va ommaviy axborot vositalarining roli tahlil qilinadi. Maqolada sog‘lom oilaviy muhitni shakllantirish, milliy va umuminsoniy qadriyatlar uyg‘unligini ta’minlash hamda yoshlar orasida mustahkam oilaviy qarashlarni rivojlantirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Muhlisa Elyorjon-qizi Mamurjonova Azizbek Hamidjon-o‘g‘li Qoraboyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 348 353 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8882 Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim-tarbiya jarayonini tashkil etishda sun’iy intellekt, xususan ChatGPT texnologiyasining imkoniyatlaridan foydalanish masalalari yoritilgan. Maqolada ChatGPT ning ta’lim tizimiga tatbiqi, uning afzalliklari va kamchiliklari tahlil qilinadi. Sun’iy intellektning o‘quvchi va o‘qituvchilar faoliyatiga ta’siri, ta’lim samaradorligini oshirishdagi roli hamda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolar ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi - zamonaviy ta’lim muhitida ChatGPT dan samarali foydalanish yo‘llarini belgilash va pedagogik amaliyotga tatbiq etishning ilmiy asoslarini ishlab chiqishdan iborat. Muqaddas Olimxon-qizi Muxtorova Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 354 358 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8883 Ushbu tadqiqot XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr davomida Markaziy Osiyoda ta’lim-tarbiya tizimining bosqichma-bosqich rivojlanishini yoritib beradi. Maqolada an’anaviy maktab va madrasalardagi o‘qitish uslublarining o‘zgarishi, Jadidchilik harakatining ma’rifiy ahamiyati hamda sovet hokimiyati yillarida tizimning to‘liq dunyoviylashuvi jarayonlari qiyosiy tahlil qilingan. Azamat Ahmadali-o‘g‘li Boydavlatov Nozima Mirzajon-qizi Xakimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 359 364 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8884 Mazkur ilmiy maqolada taʼlim-tarbiya jarayonida hamkorlikdagi faoliyatning o‘rni chuqur tahlil qilinadi. Hamkorlik asosidagi faoliyatning nazariy va amaliy jihatlari, tarixiy taraqqiyoti hamda zamonaviy taʼlim tizimidagi ahamiyati asosli dalillar bilan yoritiladi. Mavzuga oid milliy va xorijiy olimlarning ilmiy ishlari, empirik tadqiqotlar natijalari tahlil qilinib, hamkorlikdagi faoliyat orqali talabalarda ijodkorlik, mustaqil fikrlash, ijtimoiy ko‘nikmalar rivojlanishi ko‘rsatiladi. Shuningdek, hamkorlikka asoslangan taʼlim jarayonini samarali tashkil etishning dolzarb muammolari va istiqbollari ham ko‘rib chiqiladi. Kalit soʻzlar: hamkorlik, faoliyat, taʼlim jarayoni, tarbiya, pedagogik hamkorlik, interfaol metodlar, ijodkorlik, mustaqil fikrlash, ijtimoiy ko‘nikmalar, innovatsion taʼlim, kommunikativ kompetensiya, taʼlim samaradorligi Nilufar Hakimjonova Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 365 370 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8885 Mazkur maqolada inklyuziv ta’limga muhtoj bolalarni kasbga yo‘naltirishning pedagogik imkoniyatlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Inklyuziv ta’lim sharoitida har bir bolaning individual imkoniyatlarini hisobga olish va ularni jamiyatga moslashtirish muhim ahamiyat kasb etadi. Kasbga yo‘naltirish jarayoni bolalarning qobiliyatlari, qiziqishlari va psixologik xususiyatlariga asoslanishi lozim. Maqolada zamonaviy pedagogik texnologiyalar va individual yondashuvning o‘rni yoritilgan. Shuningdek, o‘qituvchi va psixolog hamkorligining samaradorligi asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari inklyuziv ta’lim sifatini oshirishga xizmat qiladi. Dilshodbek Yuldashali-o‘g‘li Abdullayev Zilola Shavkatjon-qizi Odiljonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 371 375 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8886 Ushbu maqolada zamonaviy akseleratsiya jarayonlari fonida maktab o‘quvchilarida “Men” konsepsiyasining shakllanishi va rivojlanishi psixologik jihatdan tahlil qilinadi. Akseleratsiya tushunchasi, uning biologik, psixologik va ijtimoiy o‘lchamlari ko‘rib chiqiladi. O‘quvchilarning jismoniy, kognitiv va shaxsiy etuklik darajalari o‘rtasidagi nomuvofiqlik “Men” konsepsiyasining shakllanishiga qanday ta’sir ko‘rsatishi tadqiq etiladi. Shuningdek, oila muhiti, tengdoshlar ta’siri va maktab iqlimining bu jarayondagi roli ilmiy nuqtai nazardan baholanadi. Tadqiqot natijalari akseleratsiya sharoitida “Men” konsepsiyasini rivojlantirishga yo‘naltirilgan psixologik-pedagogik yondashuvlarni ishlab chiqishga asos bo‘ladi. Oydina Vadimovna Botirova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 376 382 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8887 Annotasiya: Millatlararo bag‘rikenglik - eng avvalo, insonning universal huquqlari va asosiy erkinliklarini tan olish asosida shakllangan faol munosabat yekanligi tadqiq etilgan. Maqolada xilma-xil madaniyatlani hurmat qilish, qabul qilish va to‘g‘ri tushunishni anglatadi. Uni bilim, samimiyat, ochiq muloqot hamda hur fikr, vijdon va e’tiqod erkinligi ilmiy tadqiq etilgan. Shaxzoda Xudoyberdi-qizi Ortiqova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 383 391 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8888 Ushbu maqolada kompetensiyaga asoslangan ta’limning mazmun-mohiyati hamda PISA topshiriqlarini o‘quv jarayoniga integratsiya qilishning pedagogik ahamiyati yoritilgan. Tadqiqotda zamonaviy ta’lim tizimida o‘quvchilarning funksional savodxonligi, tanqidiy va mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishda PISA usullarining o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, dars jarayonida kompetensiyaviy yondashuv asosida PISA tipidagi topshiriqlardan foydalanishning samarali metodlari, ularning ta’lim sifati va natijadorligiga ta’siri ko‘rib chiqilgan. Maqolada o‘quvchilarning hayotiy vaziyatlarda bilimlarni qo‘llash, muammoni hal etish va mustaqil qaror qabul qilish kompetensiyalarini shakllantirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Ma’mura Oman-qizi Musurmonova Soliha Normuhammad-qizi To‘ychiyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 392 398 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8889 Mazkur maqolada rassomlik faoliyatining psixologik asoslari, ijodiy jarayonda yuzaga keladigan ichki to‘siqlar va ularni bartaraf etish usullari tahlil qilinadi. Muallif “oqim holati”, “art-blok” va perfeksionizm kabi tushunchalarning rassom mahoratiga ta’sirini ilmiy va amaliy jihatdan yoritib bergan. Shuningdek, maqolada ranglar psixologiyasi, vizual kutubxonani shakllantirish va san’atning terapevtik xususiyatlariga alohida to‘xtalib o‘tilgan bo‘lib, u ijodkorning ruhiy muvozanati asar sifatini belgilovchi asosiy omil ekanligini isbotlaydi. Maqola rassomlar, san’atshunoslar va ijod psixologiyasi bilan qiziquvchi keng kitobxonlar ommasiga mo‘ljallangan. Mashxura Rejabboy-qizi Soliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 399 404 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8890 Maqolada Konstitutsiyaning davlat boshqaruvi va jamiyat rivojlanishidagi o‘rni, inson huquqlari va ijtimoiy adolatni ta’minlashdagi roli ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining xalqaro standartlarga mosligi va farovon hayot uchun huquqiy asos yaratishdagi ahamiyati tahlil etilgan. Nozima Sobirjon-qizi Ashurmatova Abdujalil Abdumuxtorov Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 405 409 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8891 Mazkur maqolada pedagogik dasturiy vositalarning zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, ularning turlari, didaktik imkoniyatlari va ta’lim samaradorligiga ko‘rsatadigan bevosita hamda bilvosita ta’siri keng yoritilgan. Pedagogik dasturiy vositalar orqali o‘quv jarayonini interaktiv tashkil etish, o‘quvchilarning bilim olishga bo‘lgan motivatsiyasini oshirish, mustaqil ta’lim ko‘nikmalarini shakllantirish va individual yondashuvni ta’minlash masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada elektron ta’lim resurslari, virtual laboratoriyalar, test tizimlari, multimediali o‘quv dasturlarining afzalliklari va ularning amaliy qo‘llanilishi misollar asosida tushuntirilgan. Pedagogik dasturiy vositalarning ta’lim jarayonini avtomatlashtirish, nazorat va baholash tizimini takomillashtirishdagi o‘rni ham alohida ta’kidlangan. Akbar Shuhratovich Kodirov Dilshoda Javlonbek-qizi Uralova Ruxshona Bahrom-qizi Temirova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 410 416 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8892 Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida auditoriya mashg‘ulotlari jarayonida talabalarning loyihalash kompetensiyalarini rivojlantirishga qaratilgan innovatsion metodikaning nazariy-metodik asoslari, didaktik imkoniyatlari va amaliy natijalari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda loyihalash kompetensiyasi talabaning muammoni aniqlash, maqsadni belgilash, resurslarni rejalashtirish, ijodiy yechim ishlab chiqish, natijani asoslash va refleksiv baholashga doir integrativ kasbiy sifati sifatida talqin etiladi. Shoxruza Sanjarbek-qizi Izzatullayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 417 423 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8893 Mazkur maqolada xalq pedagogikasining yosh avlod tarbiyasidagi o‘rni, kitobxonlik madaniyatini shakllantirishdagi ahamiyati hamda milliy qadriyatlar asosida kitobga muhabbat uyg‘otish masalalari yoritilgan. Shuningdek, xalq og‘zaki ijodi, maqol va hikmatli so‘zlarning o‘quvchilarda ma’naviy-axloqiy fazilatlarni rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishning samarali usullari va bugungi ta’lim tizimidagi dolzarb jihatlar haqida fikr yuritilgan. E’zoza Najmiddin-qizi Jamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 424 427 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8894 Mazkur maqolada zamonaviy psixologiyada shaxs imkoniyatlarini rivojlantirishda kouching texnologiyasidan foydalanish masalalari tahlil qilinadi. Kouchingning nazariy asoslari, uning psixologik yondashuvlar bilan o‘zaro bog‘liqligi hamda amaliy jihatlari yoritilgan. Xususan, GROW modeli misolida kouching jarayonining bosqichlari va samaradorligi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, kouching psixologiyasining asosiy tamoyillari, shaxsning ichki resurslarini aniqlash, motivatsiyani oshirish va maqsadlarga erishishdagi ahamiyati ochib berilgan. Sardorbek Odiljon-o‘g‘li Abdurayimov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 428 433 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8895 Ushbu maqolada etnopedagogik yondashuv asosida pedagogika ta’lim yo‘nalishi talabalarida gender tolerantlikni rivojlantirish uchun shart-sharoitlarni yaratish usullari, etnopedagogik metodlar talabalarda gender tolerantlikni shakllantiruvchi tarbiya jarayonini boyitish, jonlantirish va maqsadli tashkil etishda muhim o‘rin tutishi, gender tolerantlikni shakllantiruvchi tarbiyaviy texnologiyalar talabalarda jamoa bilan ishlash, bir-birini tushunish, muammolarni birgalikda hal qilish kabi ko‘nikmalarni boyitish bilan birga, xususiy holatlarda genderlashgan stereotiplarni bartaraf etish tahlil qilingan. Nigora Jamolxonovna Xayrullayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 434 439 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8896 Ushbu maqolada inklyuziv taʼlim tizimida oʻqituvchining roli va zamonaviy yondashuvlar chuqur tahlil qilinadi. Nazariy va amaliy manbalar asosida oʻqituvchining inklyuziv muhitda samarali faoliyat yuritishi uchun zarur boʻlgan kompetensiyalar, metodlar va yondashuvlar yoritiladi. Tarixiy va zamonaviy konsepsiyalar, shuningdek, mahalliy va xalqaro tajribalarga asoslangan holda, inklyuziv taʼlimni rivojlantirishda oʻqituvchining yetakchi oʻrni ilmiy nuqtai nazardan baholanadi. Tadqiqotda yangi pedagogik texnologiyalar va muammolar ham koʻrib chiqiladi. Sarvinoz Yuldashaliyeva Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 440 445 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8897 Ushbu maqolada pedagogik mahorat tushunchasi, uning tarkibiy qismlari, mohiyati va bugungi kunda ta’lim sifatini oshirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Pedagogik texnika, nutq madaniyati va innovatsion yondashuvlarning o‘qituvchi kasbiy faoliyatidagi ahamiyati yoritilgan. Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Nilufаr Nаzirjоn-qizi Nаsirоvа Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 446 449 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8898 Mazkur maqolada zamonaviy pedagogik yondashuvlar, xususan, Universal ta’lim dizayni va differensiallashgan o‘qitish modellari asosida inklyuziv ta’limni tashkil etishning fundamental-nazariy jihatlari tadqiq etiladi. Shuningdek, ta’limda teng huquqlilikni ta’minlash bugungi kunning asosiy masalalaridan biri hisoblanadi. Mazkur ishning bosh maqsadi - alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan bolalarni umumta’lim muhitiga integratsiya qilishning eng samarali metodologik mexanizmlarini aniqlash va ilmiy asoslashdan iborat. Bundan tashqari, milliy ta’lim tizimi uchun mukammal strategik tavsiyalar, kadrlar malakasini oshirish tizimini isloh qilish va amaliy modellar kompleks tarzda ishlab chiqilgan. Mushtariy Abdurazzoqova Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 450 453 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8899 История человечества на протяжении многих веков вызывает у мыслителей и учёных неизменный интерес как последовательность событий, которые формируют облик цивилизаций, государств и культур. Центральным философским вопросом в попытке понять механизм исторического процесса является вопрос о том, кто определяет ход истории - великие личности или массы. Этот спор восходит к античности, но особенно остро поставлен в Новое время, когда историческая наука стала стремиться не просто фиксировать события, но объяснять их причинно-следственную природу. Разные эпохи, идеологии и исследовательские школы давали противоположные ответы, и каждая позиция, как показывает анализ, отражает не только разницу взглядов, но и разницу мировоззренческих моделей общества. П.Ж.Асламкулова Ш.Х.Холмуродова М.В.Абдуллаева Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 454 459 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8900 At the beginning of the 19th century, Russia made many successful foreign policy actions. Through his diplomacy with surrounding countries, he first approached them and then colonized them all at once. Relations with Japan and China are of particular importance in such processes. Since relations with Japan were severed due to the intervention of England and the United States in the affairs of the Far East, this led to a rapprochement with China and the formation of an alliance. This topic provides valuable information about Russian diplomacy with China and Japan at the beginning of the 19th century. Even in the 19th century, Russia actively continued the policy of expanding the territory of the empire and exerting its influence on the surrounding countries, which began from the time of Peter I. Diyora Dilshodovna Azamova Mexrangiz Qodiljonovna Tolibova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 460 465 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8901 Maqola yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning mazmun-mohiyati, uning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni hamda yosh avlod ongida milliy g‘urur, sadoqat va mas’uliyat tuyg‘ularini shakllantirishning pedagogik asoslari tahlil qilinadi. Shuningdek, ta’lim tizimi va ijtimoiy muhitning bu jarayondagi roli yoritiladi. Yoshlarni vatanparvarlik ruhi tarbiyalash dastlab oilada undan so‘ng esa atrof muhitda vatanparvarlik ruhini sindirish bilan bog‘liqdir. Vatanparvarlik ruhi deganda albatta hammamizning ko‘z oldimizga vatan himoyachilar ya’ni harbiylar keladi, lekin vatanparvarlik deganda shuning o‘zi emas yosh avlodlar yoshligidan vatanparvarlik ruhini sindirish kerak. Samandar Bahodirovich Bahridinov Naima Inomidinovna Zaynobidinova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 466 471 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8902 Ushbu maqolada sun’iy intellektning yoshlar ongi, tafakkuri va dunyoqarashiga ko‘rsatayotgan ta’siri tahlil qilinadi. Zamonaviy texnologiyalar yoshlarning bilim olish jarayonini yengillashtirishi bilan birga, ularning mustaqil fikrlashiga ham ijobiy va salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Tadqiqot davomida sun’iy intellektning ta’lim tizimidagi o‘rni, axborot olish tezligi va fikrlash jarayonlariga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, yoshlar ongida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish zaruriyati asoslab beriladi. Mahbuba Erkinjon-qizi Berdimqulova B.O.Shavkatov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 472 474 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8903 Ushbu tezisda pedagogik muloqotning o‘quvchilar shaxsini shakllantirish va rivojlantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Ta’lim jarayonida o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi samarali muloqot o‘quvchilarning bilim olish faolligi, mustaqil fikrlashi, ijtimoiylashuvi hamda ma’naviy-axloqiy sifatlarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Shuningdek, pedagogik muloqotning psixologik va tarbiyaviy jihatlari tahlil qilinib, uning ta’lim samaradorligiga ta’siri ochib berilgan. G.A.Tursunbayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 475 479 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8904 Ushbu maqolada zamonaviy oilalarda gender rollarining psixologik jihatlari tahlil qilinadi. Oiladagi erkak va ayolning ijtimoiy hamda psixologik vazifalari, gender stereotiplarining oilaviy munosabatlarga ta’siri va zamonaviy jamiyatda gender tengligining ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, oilada rollarning o‘zgarishi, o‘zaro hurmat va psixologik moslashuv masalalari ilmiy nuqtai nazardan ko‘rib chiqiladi. G.A.Tursunbayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 480 485 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8905 В данной работе рассматривается влияние цифровых технологий на игровую деятельность и воображение детей. Анализируется роль современных гаджетов, компьютерных игр и мультимедийных средств в развитии мышления, творчества и фантазии ребёнка. Особое внимание уделяется положительным и отрицательным сторонам цифровой среды. Подчеркивается важность правильной организации игровой деятельности для гармоничного развития личности ребёнка. Маржона Шукуржанова Р.А.Рафикова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 486 490 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8906 Ушбу мақолада бошланғич синф ўқувчиларида ватанпарварлик туйғусини шакллантиришда оила ва мактаб ҳамкорлигининг ўрни ҳамда унинг педагогик аҳамияти ёритилган. Бола шахсининг миллий ўзлиги, Ватанга садоқати ва фуқаролик масъулиятини шакллантиришда оилавий муҳит, мактаб тарбия тизими ва улар ўртасидаги узвий ҳамкорликнинг самараси алоҳида аҳамият касб этади. Мақолада ота-оналарнинг тарбиядаги фаол иштироки, синф раҳбарининг тарбиявий режалари, мактаб-оила маслаҳат кенгашлари, ўқувчилар учун қўшма тарбиявий тадбирлар ва лойиҳаларнинг таъсири илмий таҳлил қилинган. Шунингдек, ўқувчиларда ватанпарварлик хулқ-атворини ривожлантиришда психологик, ижтимоий ва маънавий омиллар, замонавий педагогик технологиялар ҳамда оила-мактаб мулоқотининг маданий модели ёритилган. Тадқиқот натижалари ота-она ва мактабнинг мувофиқлашган фаолияти бошланғич таълим босқичида баркамол, ватанпарвар ва ижтимоий фаол шахсни тарбиялашда муҳим омил эканини кўрсатади. Сурайё Илхомовна Ғайбуллаева Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 491 496 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8907 Мақолада бошланғич синф ўқувчиларини синфдан ташқари ишлар орқали ватанпарварлик туйғусини шакллантиришнинг илмий-педагогик асослари ёритилган. Замонавий таълим жараёнида ватанпарварлик тарбияси болаларда миллий ўзига хослик, она-Ватанга меҳр, халқ меросига ҳурмат туйғуларини эрта шакллантиришда муҳим омил ҳисобланади. Мақолада синфдан ташқари тадбирлар маънавий-маърифий учрашувлар, ижодий лойиҳалар, экскурсиялар, театрлаштирилган ўйинлар, китобхонлик соатлари ва спорт мусобақаларининг тарбиявий имкониятлари таҳлил қилинган. Шунингдек, педагогнинг ролини кучайтириш, инновацион методлардан фойдаланиш ва таълим муҳитини ватанпарварлик руҳида ташкил этиш бўйича илмий таклиф ва амалий тавсиялар берилган. Тадқиқот натижалари синфдан ташқари фаолиятни самарали ташкил этиш орқали ўқувчиларда фаол фуқаролик позицияси, масъулият, Ватанга садоқат ва ижтимоий фаолликни ривожлантириш мумкинлигини кўрсатади. Сурайё Илхомовна Ғайбуллаева Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 497 504 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8908 Ushbu maqolada inklyuziv ta’lim sharoitida bolalarni psixologik qo‘llab-quvvatlashning zamonaviy usullari va yondashuvlari keng ko‘lamda tahlil qilinadi. Maqolada psixologik qo‘llab-quvvatlashning nazariy asoslari, xalqaro va mahalliy tajribalar, amaliy metodlar hamda ularning samaradorligi muhokama etiladi. Maxsus ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan bolalarga nisbatan qo‘llaniladigan individual, guruhli va tizimli yondashuvlar, shuningdek, ota-onalar va pedagoglar bilan hamkorlik mexanizmlari atroflicha yoritiladi. Mohlaroyim Abdujalil-qizi Аkbaraliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 505 517 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8909 Ushbu maqolada alohida ta’lim ehtiyojiga ega bolalarning ijtimoiy moslashuvida psixologik yordamning o‘rni va ahamiyati ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil etiladi. Ijtimoiy moslashuv jarayoniga ta’sir etuvchi psixologik omillar, psixologik yordamning asosiy shakl va usullari, ota-onalar hamda pedagoglar bilan hamkorlikning zarurati ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, O‘zbekiston sharoitida alohida ta’lim ehtiyojiga ega bolalarga ko‘rsatiladigan psixologik yordamning holati, mavjud muammolar va istiqbolli yo‘nalishlar yoritiladi. Maqola inklyuziv ta’lim psixologiyasi, reabilitatsiya va ijtimoiy pedagogika sohalari kesishmasida joylashgan dolzarb muammoni qamrab oladi. Kalit soʻzlar: alohida ta’lim ehtiyojlari, ijtimoiy moslashuv, psixologik yordam, inklyuziv ta’lim, ijtimoiy integratsiya, psixologik reabilitatsiya, bolalar psixologiyasi, maxsus ta’lim Mohlaroyim Abdujalil-qizi Akbaraliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 518 530 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8910 Ushbu maqolada intelektning inson uchun ahamiyati. Intelekt tushunchasi va turlari. Suniy intelektning paydo bo‘lishi va inson psixologiyasiga ta’siri, IQ va uning psixologik ahamiyati haqida yozildi. Oydina Vadimovna Botirova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 531 536 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8911 Ushbu tezisda akseleratsiya hodisasi sharoitida o‘sib kelayotgan avlodning kognitiv jarayonlari - idrok, xotira, tafakkur va diqqat - rivojlanishining o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilinadi. Kognitiv rivojlanishdagi nomutanosibliklar, erta intellektual etuklik belgilari muhokama etiladi. Oydina Vadimovna Botirova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 537 541 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8912 Ushbu maqolada zamonaviy hamda anʼanaviy taʼlim, uning maqsadi va vazifalari, predmeti, oʻqitish metodikasi haqida maʼlumot berilgan. Kalit soʻzlar: oʻqitish metodikasi, oʻquv motivatsiyasi, zamonaviy taʼlim, tarbiya, “Klaster” metodikasi, interfaol metodlar Nargiza Shukurullo-qizi Olimjonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 542 549 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8913 В данной статье рассматриваются профессиональные дефициты педагогов в сфере инклюзивного образования, их влияние на качество образовательного процесса и эффективность взаимодействия с обучающимися, имеющими особые образовательные потребности. Анализируются основные проблемы, связанные с недостаточной методической подготовкой, отсутствием практических навыков организации инклюзивной среды, а также трудностями психолого-педагогического сопровождения детей. Особое внимание уделяется вопросам повышения профессиональной компетентности педагогов, совершенствованию системы подготовки и переподготовки кадров, а также внедрению современных педагогических технологий в инклюзивное образование. В статье подчеркивается необходимость комплексного подхода к развитию профессиональной готовности учителей к работе в условиях инклюзии. Фарзона Санжарбек-кизи Мутаева Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 550 557 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8914 Mazkur maqolada stressning talabalar kognitiv faoliyatiga ta’siri psixologik jihatdan tahlil qilinadi. Stressning diqqat, xotira, tafakkur va qaror qabul qilish jarayonlariga salbiy ta’siri ilmiy tadqiqotlar asosida yoritilgan. Shuningdek, stressni boshqarish usullari hamda oliy ta’lim muassasalarida psixologik qo‘llab-quvvatlashning ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Sarvinoz Sharifjon-qizi Xakimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 558 564 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8915 Mazkur maqolada talabalarda tanqidiy fikrlashni rivojlantirishning kognitiv-psixologik mexanizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda metakognitsiya, ishchi xotira, ijro funksiyalari va motivatsiyaning tanqidiy fikrlashga ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, oliy ta’lim muassasalarida tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik texnologiyalar yoritilgan. Zamonaviy tadqiqotlar asosida tanqidiy fikrlashning talaba shaxsiyati va akademik muvaffaqiyatdagi o‘rni ochib berilgan. Sarvinoz Sharifjon-qizi Xakimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 565 568 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8916 В работе рассматриваются психологические последствия длительного лечения у детей и способы их коррекции в условиях медицинских учреждений. Длительная госпитализация влияет на эмоциональное состояние ребёнка, его поведение, учебную мотивацию и социальные навыки. В статье описываются основные трудности, возникающие у детей в период лечения, а также методы психологической поддержки, направленные на снижение негативных проявлений. Рассматривается роль игровых, арт-терапевтических и сказко-терапевтических методов, а также значение взаимодействия педагогов, психологов и медицинского персонала. Подчёркивается важность комплексного подхода в работе с детьми. Мадинабону Боходир-кизи Боходирова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 569 575 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8917 Статья посвящена комплексному исследованию педагогического сопровождения детей с тяжелыми ожоговыми травмами. В работе подробно рассматриваются механизмы когнитивной дистракции как средства снижения интенсивности болевого синдрома. Особое внимание уделено психолого-педагогическим стратегиям восстановления жизненной и учебной мотивации в условиях длительной изоляции. Автор обосновывает необходимость внедрения мультидисциплинарного подхода в госпитальную педагогику Узбекистана, предлагая конкретные методы арт-терапии и геймификации для социальной реабилитации пациентов. Сарафроз Кудратовна Атабаева Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 576 579 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8918 Ushbu maqolada ta’lim olishning inson hayotidagi o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Ta’lim shaxsning aqliy, ma’naviy va kasbiy kamolotiga xizmat qilishi, uni jamiyatda faol va mas’uliyatli shaxs sifatida shakllantirishi tahlil qilingan. Shuningdek, ta’limning ijtimoiy taraqqiyot, iqtisodiy rivojlanish hamda barqaror kelajakni ta’minlashdagi roli asoslab berilgan. Umarxon Yaxyoxonovich Azamov O‘g‘iloy Valijon-qizi Imomaliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 580 585 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8919 Intuition is one of the most mysterious and, at the same time, everyday phenomena of human cognition. It manifests as a sudden enlightenment, “inner voice,” or anticipation, allowing for decision-making without explicit logical analysis. In psychology, intuition is often described as a rapid, unconscious process of processing information, while in epistemology (knowledge theory), it occupies an ambivalent position: from a reliable source of knowledge to an illusory phenomenon. This article analyzes the psychological mechanisms of intuition based on contemporary research and its epistemological status, drawing on philosophical and scientific approaches. L.R.Usmonova Z.K.Kamariddinzoda Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 586 589 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8920 The human mind is increasingly burdened by excessive rumination and unhealed emotional wounds, concerns that frequently go unnoticed yet considerably influence behavior, decision-making processes, and overall mental well-being. This study investigates these matters through a philosophical perspective, concentrating on how persistent overthinking and unaddressed psychological trauma shape thought patterns, form personal identity, and influence interactions with others. Utilizing insights from existential philosophy, cognitive theory, and contemporary social trends, the paper highlights a silent crisis confronting modern individuals and proposes reflective practices aimed at promoting mental clarity, emotional resilience, and a more meaningful connection with life. Shahbaz Israr L.R.Usmonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 590 594 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8921 In this review article, based on literature published between 2018 and 2025, artificial intelligence (AI) technologies in English language teaching, especially large language models (Large Language Models, LLMs) and Automated Writing Evaluation (AWE) systems in English language teaching are analyzed. The article analyzes research on the use of artificial intelligence (AI) technologies in English language teaching, particularly Large Language Models (LLMs) and Automated Writing Evaluation (AWE) systems.The effectiveness of AWE systems like Grammarly, and the empirical evaluation of mobile platforms such as Duolingo (Shortt et al., 2023) are examined. The effectiveness of AWE systems like Grammarly and the empirical evaluation of mobile platforms such as Duolingo are examined. Based on systematic reviews conducted on the topic, a SWOT analysis of AI-based language instruction is presented. The review can serve as a theoretical basis for future empirical research on the use of AI tools in the Uzbek context. Dilnoza Shuxratbek-qizi Xusanboyeva Farangiz Diyor-qizi Lutfullayeva Scientific supervisor: Shaxnoza Alikulova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 595 602 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8922 В статье анализируется влияние технологий искусственного интеллекта на нравственное воспитание и духовное развитие молодёжи в условиях цифровой трансформации общества. Рассматриваются как позитивные возможности ИИ в сфере образования, культурного просвещения и формирования нравственных ценностей, так и риски, связанные с цифровой зависимостью, манипуляцией сознанием, распространением деструктивного контента и утратой культурной идентичности. Особое внимание уделяется вопросам этики искусственного интеллекта, медиаграмотности и роли государства, семьи и образовательных институтов в формировании ответственного цифрового поколения. Раъно Юлдашева Шахриёр Махамматов Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 603 608 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8923 В данной статье рассматриваются причины возникновения нравственных отклонений в условиях рыночных отношений и трансформации современного общества. Анализируются социальные, психологические и культурные факторы, влияющие на формирование нравственного сознания личности. Особое внимание уделяется вопросам гуманизма, нравственной культуры, духовных ценностей и роли государства, семьи, искусства и системы воспитания в предупреждении моральных отклонений. Предлагаются практические пути преодоления нравственных пороков и укрепления нравственного воспитания молодежи в современном обществе. Р.Э.Юлдашева Б.Икромжонов Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 609 613 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8924 This article scientifically and pedagogically analyzes the issue of developing national pedagogical values among senior school students based on the work “Dīwān Lughāt al-Turk” by the great thinker Mahmud Kashgari. The educational potential of the proverbs, wise sayings, moral instructions, and ethical views presented in the work is highlighted. Furthermore, the article reveals the methodological aspects of using “Dīwān Lughāt al-Turk”.in the process of teaching literature in secondary schools, as well as its role in shaping such values as national identity, patriotism, humanism, diligence, and spiritual purity in the minds of young people. The study employs pedagogical observation, comparative analysis, and textual analysis methods conducted within the framework of experimental research related to the dissertation topic. Bahodir Abdullajonovich Kuchkarov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 614 618 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8925 В статье анализируются роль и значение средств массовой информации (СМИ) в профессионально-личностном становлении педагогов в условиях цифровой трансформации. Автор интерпретирует информационно-медийную компетентность педагога как сложное индивидуально-психологическое образование и сопоставляет её структурные компоненты: социальную, специальную и экстремальную компетенции. В исследовании освещаются уровень использования медиа-ресурсов современными педагогами и педагогические условия развития навыков принятия самостоятельных решений в медиасреде. В заключении обосновывается практическая необходимость перехода от традиционной системы образования к инновационной медиаобразовательной парадигме. М.И.Расулова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 619 623 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8926 This study aims to evaluate the effectiveness of game-based phonetic methods compared to traditional phonetics teaching methods in elementary school Russian language lessons. A total of 495 students from Andidzan, Fergana, and Namangan participated in the experiment. Participants were divided into two groups - an experimental group and a control group. Analysis of the results revealed a significant advantage in phonetic knowledge among children who learned through game-based activities. Furthermore, the use of phonetic games contributed to the development of a sustained interest in learning and increased student engagement in the classroom. Abumalik Mutallievich Dedakhanov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 624 628 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8927 Mazkur ilmiy maqolada O‘zbekistonda 2020-2026 yillar davomida mahallalar kesimida yoshlar va ayollar bandligini oshirishga qaratilgan davlat dasturlarining statistik samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda mehnat bozori ko‘rsatkichlari, yoshlar va ayollar bandligi dinamikasi, o‘zini o‘zi band qilish darajasi, hududiy tafovutlar hamda davlat dasturlarining natijadorligi o‘rganilgan. Maqolada O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi, Bandlik va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi hamda xalqaro tashkilotlar ma’lumotlari asosida statistik tahlillar amalga oshirilgan. Tadqiqot davomida deskriptiv statistika, dinamik qatorlar tahlili, qiyosiy tahlil va strukturaviy baholash usullaridan foydalanildi. Natijalarga ko‘ra, mahalla instituti orqali amalga oshirilayotgan “Yoshlar daftari”, “Ayollar daftari”, subsidiya va imtiyozli kreditlash dasturlari aholi bandligini oshirishda muhim omil bo‘lib xizmat qilgani aniqlandi. Shu bilan birga, ayrim hududlarda norasmiy bandlik ulushining yuqoriligi, malakali mutaxassislar yetishmasligi va iqtisodiy infratuzilma darajasidagi tafovutlar mavjud muammolar sifatida qayd etildi. Abdulfotix Abdulfaizovich Аysachev Zilola Shamshidinova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 629 635 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8928 Mazkur maqolada tijorat banklarida kredit skoring tizimining nazariy asoslari, amaliy qo‘llanilish mexanizmlari hamda uni takomillashtirish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Bank tizimida kredit risklarini kamaytirish, qarz oluvchilarning to‘lovga layoqatliligini aniq baholash va kredit portfeli sifatini oshirishda kredit skoring tizimining o‘rni muhim ekanligi yoritilgan. Shuningdek, maqolada zamonaviy raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt va katta ma’lumotlar (Big Data) asosida ishlovchi skoring modellarining afzalliklari ko‘rib chiqiladi. Tijorat banklarida mavjud skoring tizimlarining kamchiliklari, xususan, ma’lumotlar bazasining yetarli emasligi, inson omiliga yuqori darajada bog‘liqlik hamda kredit tarixining to‘liq shakllanmaganligi kabi muammolar tahlil etilgan. Tadqiqot natijasida kredit skoring tizimini takomillashtirish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. [1:B,12]. Faridaxon Murodil-qizi Qodirova Otabek Arapboyevich Mamadjonov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 636 642 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8929 Maqolada O‘zbekiston Respublikasida kichik sanoat zonalarining rivojlanish jarayoni, ularda investitsion faollik darajasi va uni oshirish mexanizmlari tahlil qilinadi. Hududiy iqtisodiy muvozanatni ta’minlashda sanoat zonalarining ahamiyati ko‘rsatilib, davlat siyosati hamda xorijiy tajribalar asosida takliflar ishlab chiqilgan. Shahnoza Elshodovna Mannapova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 643 647 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8930 Mazkur maqolada ATB “Sanoat Qurilish Banki” da KPI tizimining joriy etilish tarixi, uning bosqichlari va uning samaradorligi o’rganilgan. Olib borilgan tadqiqotlar asosida, ATB “Sanoat Qurilish Banki” ning KPI tizimidagi kamchiliklari va cheklovlariga alohida e’tibor qaratilgan. Mansurbek Yusupov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 648 652 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8931 Mazkur maqolada Sharq va G‘arb mumtoz adabiyotining yirik namunalari bo‘lgan Jaloliddin Rumiyning “Masnaviy” hamda Dante Aligyerining “Ilohiy komediya” asarlarida qo‘llangan diniy-falsafiy leksikaning lingvistik xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda ushbu asarlarda ishlatilgan diniy-falsafiy terminlar va konseptlarning semantik tuzilishi, metaforik ifodalanishi hamda ularning madaniy-kognitiv asoslari o‘rganiladi. Shuningdek, Sharq tasavvufiy an’anasi va G‘arb xristian teologik tafakkuri asosida shakllangan lingvistik modellarning o‘ziga xosligi aniqlanadi. Tahlil natijalariga ko‘ra, Rumiyning “Masnaviy” asarida leksik birliklar ko‘proq ramziy va ko‘p qatlamli ma’noga ega bo‘lsa, Dante asarida ular aniq ierarxik va strukturaviy tizimga asoslanganligi ko‘rsatiladi. Tadqiqot natijalari diniy-falsafiy leksikaning lingvistik xususiyatlari madaniy kontekst bilan bevosita bog‘liqligini tasdiqlaydi [1:B,12]. Moxigul Musaboyevna Asronova Nilufar Abdulhamidovna Ahmadjonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 653 657 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8932 Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida so‘z tartibining qiyosiy tahlili olib boriladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi ingliz tilidagi SVO (Subject-Verb-Object) hamda o‘zbek tilidagi SOV (Subject-Object-Verb) sintaktik tizimlarning o‘xshash va farqli jihatlarini aniqlashdan iborat. Maqolada har ikki tilning grammatik qurilishi, gap bo‘laklarining joylashuvi va kommunikativ vazifalari lingvistik jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, so‘z tartibining mazmun ifodalash, urg‘u berish va tarjima jarayonidagi ahamiyati misollar asosida yoritiladi. Tadqiqot davomida qiyosiy-tipologik hamda tavsifiy metodlardan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ingliz tilida qat’iy so‘z tartibi grammatik munosabatlarni ifodalashda asosiy vosita bo‘lsa, o‘zbek tilida kelishik qo‘shimchalari sababli so‘z tartibi nisbatan erkin hisoblanadi [1:B,12]. Hulkaroy Uktamovna Davlatova Ibratillo Ibaydullayevich Karimov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 658 663 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8933 В тезисе анализируется проблема нравственного выбора в повести Валентина Распутина «Деньги для Марии». Основное внимание уделяется исследованию внутреннего конфликта героя, обусловленного необходимостью принятия решения в сложной жизненной ситуации. Показано, что нравственный выбор в произведении определяется не только внешними обстоятельствами, но и внутренними ценностными установками личности. Делается вывод о том, что через изображение морального выбора автор раскрывает духовную устойчивость человека и глубину нравственной проблематики. Сайёра Собитхон-кизи Козакова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 664 666 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8934 Mazkur maqolada Sharq va G‘arb adabiyotida taqdir (determinatsiya) va erkin iroda muammosi qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida “Shohnoma” hamda “Shoh Edip” asarlari tanlangan bo’lib, tahlil natijasida Sharq adabiyotida taqdirning ilohiy va uyg‘un tizim sifatida talqin etilishi, G‘arb adabiyotida esa insonning erkin tanlovi va fojiaviy qarama-qarshiliklar markazga qo‘yilishi aniqlanadi. Sayyora Sobitxon-qizi Qozaqova Zulfiya Muxtorjon-qizi Aribbayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 667 671 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8935 This article examines the linguocultural features of English anecdotes as an important form of humorous discourse reflecting the national worldview, cultural values, and communicative behavior of English-speaking society. The study analyzes the linguistic and cultural specificity of anecdotes, including their lexical, stylistic, pragmatic, and sociocultural characteristics. Particular attention is paid to the role of humor, irony, precedent phenomena, stereotypes, and cultural codes in the formation of anecdotal discourse. The research also explores the relationship between language and culture in the process of creating comic effect and transmitting cultural meanings. The results of the study demonstrate that English anecdotes serve not only as a means of entertainment but also as a reflection of national mentality and cultural identity. Sayyora Aliqulovna Saloxiddinova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 672 677 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8936 Mazkur maqolada Sharq va G‘arb adabiyotida sevgi va fojea muammosi qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida “Layli va Majnun” hamda “Romeo va Julietta” asarlari tanlangan. Tahlil jarayonida Sharq adabiyotida sevgi ilohiy va ma’naviy yuksalish omili sifatida talqin etilishi, G‘arb adabiyotida esa sevgi insoniy hissiyot va ijtimoiy qarama-qarshiliklar natijasida yuzaga keladigan fojea sifatida ifodalanishi aniqlanadi. Maqolada qahramon obrazlari, fojea tabiati va madaniy-falsafiy yondashuvlar qiyosiy jihatdan yoritilgan. Dilshoda Ilhomjon-qizi O‘rinboyeva Nargiza Kotiboy-qizi Sharofiddinova Sayyora Sobitxon-qizi Qozaqova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 678 682 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8937 Mazkur maqolada nutqning tilshunoslikdagi o‘rni, mohiyati va nazariy asoslarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Emotsional nutq inson kommunikatsiyasining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, unda shaxsning ichki hissiyoti, ruhiy holati va munosabati til vositalari orqali ifodalanadi. Tadqiqotda emotsional ifodalarning lingvistik xususiyatlari, ularning semantik, pragmatik va uslubiy jihatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, emotsional nutqning inson tafakkuri va psixologiyasi bilan bog‘liqligi ham yoritiladi. Mazkur ishda emotsional birliklarning nutqdagi vazifasi, ularning kommunikativ ta’sirchanlikni oshirishdagi roli ham ko‘rib chiqiladi. Emotsional ifodalar insonning ijobiy yoki salbiy munosabatini ifodalash bilan birga, tinglovchiga ma’lum hissiy ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqot davomida emotsional leksika, frazeologik birliklar, undovlar, takrorlar, metaforalar va sintaktik vositalarning emotsional ma’no hosil qilishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Xulkaroy Uktamovna Davlatova Gulnoza Abdumutalibovna Atajanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 683 689 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8938 Статья посвящена исследованию происхождения и развития антропонимов в различных культурах мира. Рассматриваются основные факторы, влияющие на формирование личных имен, включая исторические, религиозные, социальные и культурные аспекты. Особое внимание уделяется сравнительному анализу традиций именования в разных регионах, а также влиянию глобализации на современную антропонимическую систему. Делается вывод о том, что антропонимы являются важным элементом культурной идентичности народа и отражают его историческое развитие. Малохат Саиджановна Шарипова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-24 2026-05-24 7 5 690 693 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8939 Mazkur maqolada tijorat banklarida ipoteka kreditlarini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari hamda ularni takomillashtirish mexanizmlari tahlil qilinadi. Ipoteka kreditlari aholining uy-joy bilan ta’minlanish darajasini oshirishda hamda qurilish sohasining rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqot davomida ipoteka kreditlari tizimining iqtisodiy mohiyati, bank tizimidagi o‘rni va rivojlanish omillari o‘rganildi. Shuningdek, ipoteka kreditlarini rivojlantirishda bank kapitali, foiz siyosati, davlat dasturlari hamda raqamli texnologiyalarning roli tahlil qilindi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra ipoteka kreditlash tizimini takomillashtirish uchun kredit resurslarini diversifikatsiya qilish, risklarni samarali boshqarish va ipoteka bozorini institutsional rivojlantirish zarurligi asoslab berildi. Asilbek Azizbek-o‘g‘li Mamirov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-25 2026-05-25 7 5 694 697 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8940 Ushbu diplom ishida tijorat banklarida onlayn to‘lov tizimlarining rivojlanishi va ularning bank faoliyatidagi ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot obyekti sifatida “Sanoat Qurilish Bank” ATB Andijon filiali tanlangan bo‘lib, undagi raqamli banking xizmatlari, onlayn to‘lov operatsiyalari va mijozlarga ko‘rsatilayotgan elektron xizmatlar o‘rganilgan. Ishda onlayn to‘lov tizimlarining nazariy asoslari, ularning turlari hamda zamonaviy bank tizimidagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, bankda amalga oshirilayotgan elektron to‘lovlar dinamikasi tahlil qilinib, ularning rivojlanish tendensiyalari aniqlangan. Tahlillar natijasida onlayn to‘lov tizimlarining kengayishi bank xizmatlari sifatini oshirishi, mijozlarga qulaylik yaratishi hamda operatsion xarajatlarni kamaytirishi aniqlangan. Shu bilan birga, tizimni yanada takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari tijorat banklarida raqamli to‘lov tizimlarini rivojlantirish va ularni samarali boshqarishda amaliy ahamiyatga ega. Joxongirmirzo Jaloliddin-o‘g‘li Marufjonov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-25 2026-05-25 7 5 698 704 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8941 Mazkur maqolada bank tizimida masofaviy bank xizmatlarini rivojlantirishning nazariy, amaliy va tashkiliy jihatlari keng yoritilgan. Xususan, internet banking, mobil banking, SMS-banking, elektron to‘lov tizimlari hamda masofadan turib amalga oshiriladigan moliyaviy operatsiyalarning bank faoliyatidagi o‘rni va samaradorligi ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot davomida Agrobank Qo‘rg‘ontepa filialida masofaviy bank xizmatlarining amaldagi holati o‘rganilib, mijozlarga ko‘rsatilayotgan elektron xizmatlar tahlil etilgan. Filial faoliyatida raqamli texnologiyalarni qo‘llashning afzalliklari, mavjud muammolar hamda xizmat sifatini oshirish imkoniyatlari baholangan. Shuningdek, masofaviy bank xizmatlarini rivojlantirish orqali mijozlarga qulaylik yaratish, operatsion xarajatlarni kamaytirish, xizmat ko‘rsatish tezligini oshirish va bankning raqobatbardoshligini kuchaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada masofaviy bank xizmatlarini yanada takomillashtirish, mobil ilovalar imkoniyatlarini kengaytirish, axborot xavfsizligini mustahkamlash hamda innovatsion texnologiyalarni bank amaliyotiga joriy etish bo‘yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Fayzulloh Xusanboy-o‘g‘li Nematov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-25 2026-05-25 7 5 705 711 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8942 Mazkur maqolada tijorat banklari faoliyatida kreditlash mexanizmini takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Kreditlash jarayonining iqtisodiyotdagi o‘rni, uning banklar moliyaviy barqarorligiga ta’siri hamda kredit resurslarini samarali taqsimlash masalalari tahlil qilingan. Tadqiqot obyekti sifatida Sanoat Qurilish Banki “Bunyodkor” BXM faoliyati tanlab olingan bo‘lib, unda kreditlash jarayonlarining amaldagi holati, mijozlarga kredit ajratish tartibi hamda mavjud muammolar tahlil qilingan. Bank amaliyotida kredit berish jarayonlarini raqamlashtirish, kredit arizalarini ko‘rib chiqish muddatini qisqartirish va mijozlar uchun qulay shart-sharoitlar yaratish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada kreditlash mexanizmini yanada takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Xususan, kredit risklarini baholashda zamonaviy usullardan foydalanish, avtomatlashtirilgan scoring tizimlarini joriy etish hamda kredit monitoringini kuchaytirish zarurligi ta’kidlangan. Oyatillo Otabek-o‘g‘li Komilov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-25 2026-05-25 7 5 712 719 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8943 Mazkur maqolada tijorat banklarida mikroqarzlash tizimining mikrobiznes subyektlari rivojiga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot obyekti sifatida Sanoat qurilish banki Andijon filiali faoliyati misol qilib olingan. Ishda mikroqarzlar hajmi, kredit portfelining sifati, muammoli kreditlar darajasi hamda kreditlarning qaytuvchanlik ko‘rsatkichlari dinamikasi o‘rganildi. Shuningdek, raqamli kreditlash va skoring mexanizmlarining mikrobiznesni moliyalashtirish samaradorligiga ta’siri baholandi. Tahlil natijalari mikroqarzlash tizimi hududiy tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlashda muhim moliyaviy instrument ekanini ko‘rsatdi. Tadqiqot yakunida mikrobiznes subyektlarini kreditlashni yanada kengaytirish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi. Shoxruxbek Toxirjon-o‘g‘li Sultonboyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-25 2026-05-25 7 5 720 725 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8944 Mazkur maqolada globallashuv va ma’naviy inqiroz sharoitida universitet talabalari orasida xulq-odob madaniyatini shakllantirish masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda milliy qadriyatlar, psixologik barqarorlik hamda ma’naviy tarbiya omillarining yoshlar xulqiga ta’siri o‘rganildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, milliy qadriyatlarga asoslangan ma’naviy muhit va psixologik barqarorlik talabalarda ijtimoiy mas’uliyat, axloqiy ong va xulq-odob madaniyatining rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi aniqlandi. Kozim Komoliddinovich Nomanov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-05-25 2026-05-25 7 5 726 732