https://openscience.uz/index.php/sciedu <p>The scientific journal "Science and Education" is an open-access journal and the main task of the journal is to highlight the achievements, problems, and prospects of science and education, in particular, the history and stages of development of science and education in Uzbekistan, development paths, scientists who have made a great contribution to science and education in Central Asia, as well as in world science and education. Also the goal of the scientific journal "Science and Education" is to inform the scientific community about the problems of improving research and innovation in this area, to further increase the interest of the younger generation in science and education, and to express the scientific views of experts and scientists.</p> Open Science LLC en-US Science and Education 2181-0842 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8471 Ushbu maqolada chiziqli tenglamalar sistemasini yechishni Kramer usuli yoritilgan. Xususan uch noma`lumli tenglamalar sistemasi orqali tushuntiriladi. O.U.Pulatov N.Z.Toshtemirova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 9 12 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8472 Ushbu maqolada iqtisodiy masalalarni modellashtirishda matritsalar va chiziqli tenglamalar sistemalaridan foydalanishning nazariy asoslari hamda amaliy imkoniyatlari tadqiq etilgan. Matritsaviy usullar iqtisodiy jarayonlarni matematik modellashtirish, ishlab chiqarish xarajatlarini optimallashtirish, resurslarni samarali taqsimlash va iqtisodiy ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi funksional bog‘liqliklarni aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada matritsalar ustida bajariladigan asosiy algebraik amallar, shuningdek chiziqli tenglamalar sistemalarini Gauss va matritsa usullari yordamida yechish mexanizmlari batafsil yoritilgan. Keltirilgan iqtisodiy mazmundagi amaliy misollar orqali ushbu matematik apparatning iqtisodiy modellashtirishdagi samaradorligi asoslab berilgan. Nasriddin Nomozovich Raximov Dilafruz Bahodir-qizi Tursunbayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 13 18 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8473 В статье рассматриваются анатомо-клинические особенности кровоснабжения щитовидной железы, варианты строения верхних и нижних щитовидных артерий, а также их топографические взаимоотношения с возвратным гортанным нервом. Освещаются вопросы анатомической вариабельности сосудов и их значение при выполнении хирургических вмешательств на органах шеи. Особое внимание уделено рискам интраоперационных осложнений, связанных с повреждением сосудисто-нервных структур. Проведен анализ литературных данных, подтверждающих важность детального знания регионарной анатомии для профилактики кровотечений и послеоперационных нарушений голосовой функции. Полученные данные подчеркивают необходимость индивидуального анатомического подхода при планировании оперативных вмешательств на щитовидной железе. Гульнара Рауфовна Исламова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 19 24 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8474 Early myocardial dysfunction may develop long before the appearance of clinically detectable cardiovascular disease, particularly in young adult populations. At this stage, structural changes are often minimal, while functional and regulatory alterations already affect cardiac performance. Electrophysiological activity of the myocardium reflects these early disturbances through subtle changes in cardiac signal dynamics and regulatory stability. This study examines electrophysiological markers associated with early myocardial dysfunction from a biophysical perspective. Cardiac electrical activity parameters were analyzed to evaluate myocardial responsiveness and regulatory balance under resting conditions. Emphasis was placed on functional signal characteristics rather than overt pathological findings. The analysis revealed distinct electrophysiological patterns suggestive of reduced myocardial functional reserve, even in individuals without apparent clinical symptoms. The results indicate that electrophysiological markers provide sensitive indicators of early myocardial dysfunction. Biophysical interpretation of cardiac electrical signals may therefore enhance early risk identification and support preventive cardiovascular assessment in young adult populations. Fazliddin Arzikulov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 25 36 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8475 Ortognatik jarrohlikda simulyatsion dasturlar yuz-jag’ tuzilmasidagi deformatsiyalarni aniqlash, jarrohlik rejasini aniqlik bilan modellashtirish va kutilayotgan natijalarni oldindan baholash imkonini beradi. Kompyuter tomografiyasi asosida yaratilgan 3D modellar jarrohlarga skelet va yumshoq to‘qimalarning o‘zaro dinamik reaksiyalarini prognoz qilishga yordam beradi. Bu texnologiyalar operatsiya vaqtini qisqartiradi, xatolik ehtimolini kamaytiradi va estetik-funksional natijalarni optimallashtiradi. Simulyatsiya jarayonlari shuningdek bemor bilan muloqotni yaxshilab, jarrohlikdan oldingi tushuntirish jarayonini osonlashtiradi. L.A.Fazilova D.M.Dusmuxamedov D.A.Aliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 37 46 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8476 Mazkur tadqiqotda Renet Simirenko navli olma (Malus domestica Borkh.) barglarining yashil va tabiiy sarg‘aygan bosqichlarida biokimyoviy tarkibidagi o‘zgarishlar qiyosiy tahlil qilindi. Tadqiqot davomida fotosintetik pigmentlar, umumiy fenolli birikmalar hamda asosiy mineral elementlar miqdori aniqlanib, ularning senesensiya jarayonidagi dinamikasi baholandi. Olingan natijalar barglarning sarg‘ayishi jarayonida xlorofill miqdori keskin kamayishini, aksincha ayrim fenolli birikmalar va mineral elementlarning qayta taqsimlanishi kuzatilishini ko‘rsatdi. Yashil barglarda fotosintetik faollik yuqori bo‘lgani holda, sarg‘aygan barglarda metabolik qayta tuzilish jarayonlari ustunligi aniqlandi. Tadqiqot natijalari olma daraxtlarida oziqa elementlarining remobilizatsiya mexanizmlarini tushunish hamda bog‘larni oziqlantirish tizimini optimallashtirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega. G‘olib Sherzod-o‘g‘li Xoljigitov Ulug‘bek Xayrullo-o‘g‘li Pardayev Maxsudjon Umurzokovich Tilyabov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 47 54 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8477 Nafas a’zolari sili bilan og‘rigan ayollarda hissiy buzilishlarni har tomonlama baholash va ularning klinik xususiyatlari, kasallikning davomiyligi va hayot sifati ko‘rsatkichlari bilan bog‘liqligini tahlil qilish. Tadqiqotda RTB tasdiqlangan 18-60 yoshdagi 65 nafar ayol ishtirok etdi. Klinik, psixologik va hayot sifatini baholash standartlashtirilgan vositalar yordamida amalga oshirildi: Beck Depression Inventory-II (BDI-II), Spilberger-Xanin State-Trait Anxiety Inventory (STAI) va SF-36 Health Survey. Statistik tahlil tavsifiy statistika, korrelyatsion tahlil va qiyosiy guruh tahlilini o‘z ichiga olgan. Bemorlarning aksariyatida klinik jihatdan ahamiyatli hissiy buzilishlar aniqlandi. Xavotirlanishning o‘rtacha va yuqori darajalari 63% ayollarda, depressiv belgilar esa 54% ayollarda aniqlandi. Ko‘proq ifodalangan xavotir va depressiv buzilishlar kasallikning uzoqroq davom etishi, klinik og‘irligi va hayot sifatining pasayishi bilan sezilarli darajada bog‘liq edi. Nargiza Toirjonovna Mamatova Sojda Shodiyevna Xolmamedova Shirin Xayrullayevna Axtamova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 55 60 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8478 Ushbu maqolada zilzilalar oqibatida yuzaga keladigan favqulodda vaziyatlarda aholini to‘g‘ri harakat qilishga tayyorlash masalalari yoritilgan. Zilzila tushunchasi, uning keltirib chiqaradigan xavf-xatarlari hamda favqulodda vaziyatlarning asosiy turlari tahlil qilingan. Aholini tayyorlashning maqsad va vazifalari, zilzila oldidan ko‘riladigan profilaktik chora-tadbirlar, zilzila vaqtida va undan keyin bajarilishi lozim bo‘lgan harakatlar ketma-ketligi bayon etilgan. Shuningdek, ta’lim va targ‘ibot ishlarining ahamiyati asoslab berilgan. Maqola aholini muhofaza qilish, inson talofatlarini kamaytirish hamda favqulodda vaziyatlarda ongli va intizomli harakat qilish ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan. Davron Xoltursunovich Bekturov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 61 64 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8479 Maqolada zamonaviy to‘quv dastgohlarining texnologik imkoniyatlari, ularning assortimentlik salohiyatini kengaytirish hamda yo‘l-yo‘l naqshli to‘qimalarni loyihalash masalalari tahlil qilingan. To‘quv jarayonini takomillashtirish, mikroprotsessorli boshqaruv tizimlaridan foydalanish va sifat nazoratini avtomatlashtirish orqali yuqori sifatli hamda raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish imkoniyatlari asoslab berilgan. Diyor Bahriddin-o‘g‘li Shamiyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 65 71 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8480 This scientific article presents a comprehensive investigation into the technological production of fire-resistant textile materials based on basalt filaments, specifically engineered for advanced thermal and flame protection applications. The study systematically examines the manufacturing processes of basalt-derived fabrics utilizing optimized weaving technologies and locally sourced basalt raw materials. Furthermore, an in-depth experimental analysis of the physical-mechanical characteristics - including tensile strength, structural integrity, thermal stability, and resistance to high-temperature exposure - has been conducted. The obtained results substantiate the significant potential of basalt fiber-based textile structures as high-performance refractory materials for industrial and protective applications. Diyor Bakhriddin-ugli Shamiev Bakhodir Baymuratov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 72 78 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8481 Mazkur ilmiy maqolada an’anaviy va zamonaviy kulolchilik texnologiyalarining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari hamda ularning o‘zaro taqqoslanishi keng va tizimli ravishda yoritiladi. Kulolchilik insoniyat sivilizatsiyasining eng qadimiy hunarmandchilik turlaridan biri bo‘lib, u tarixiy taraqqiyot jarayonida turli texnologik yangilanishlarni boshdan kechirgan. Tadqiqotda an’anaviy kulolchilikda qo‘llanilgan xomashyoni tayyorlash, loyni qayta ishlash, qo‘l mehnatiga asoslangan shakllantirish usullari, bezash va pechlarda pishirish texnologiyalari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shu bilan birga, zamonaviy kulolchilik texnologiyalarida avtomatlashtirilgan stanoklar, elektr va gaz pechlari, raqamli boshqaruv tizimlari, yangi avlod materiallari hamda zamonaviy dizayn yondashuvlarining afzalliklari ochib beriladi. An’anaviy va zamonaviy texnologiyalar o‘rtasidagi farqlar iqtisodiy samaradorlik, estetik qiymat, ekologik xavfsizlik va madaniy ahamiyat nuqtai nazaridan qiyoslanadi. Tadqiqot natijalari kulolchilik san’atining kelajakdagi rivojlanish istiqbollari, innovatsion texnologiyalar bilan milliy an’analarni uyg‘unlashtirish masalalari dolzarb ekanini ko‘rsatadi hamda sohani barqaror rivojlantirish bo‘yicha ilmiy xulosalar beriladi. Komoliddin Faxriddin-o‘g‘li Dominjonov Umida Lutfillo-qizi Axmatjonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 79 86 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8482 Mazkur maqolada kulolchilik san’atida zamonaviy materiallar va innovatsion texnologiyalarning qo‘llanilishi masalasi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. An’anaviy kulolchilik maktablari tajribasi hamda zamonaviy ishlab chiqarish jarayonlari o‘rtasidagi uyg‘unlik ochib beriladi. Yangi xomashyo turlari, kimyoviy qo‘shimchalar, yuqori haroratli pechlar, 3D modellashtirish va raqamli dizayn imkoniyatlarining amaliy hamda estetik ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, innovatsiyalar milliy badiiy an’analarni saqlagan holda mahsulot sifati va raqobatbardoshligini oshirishdagi o‘rni asoslab beriladi. Komoliddin Faxriddin-o‘g‘li Dominjonov Kamoliddin Ulug‘bek-o‘g‘li Abduqahhorov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 87 92 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8483 The article presents the results of research on the production of striped patterned fabrics and the study of their physical and mechanical properties. Diyor Bakhriddin-ugli Shamiev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 93 98 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8484 Yer sharining tog‘li, tog‘ oldi, daryo bo‘ylari zonalarida yashaydigan aholi va iqtisodiyot obyektlariga katta xavf tug‘diradigan tabiiy ofatlardan biri yer ko‘chishi-surilmadir. Ilmiy va ilmiy-ommabop adabiyotlarda yer ko‘chishi yer yuzasida bo‘ladigan alohida jarayonlar toifasiga kiritilsa-da, ular yer ichki harakatlari, xususan, zilzilalar bilan uzviy bog‘lik holda rivojlanadi. Yirik ko‘chkilarni mutasaddi tashkilotlar tomonidan tahlil qilib, sabablari o‘rganilganda, ularning aksariyat qismi zilziladan so‘ng yoki zilzila bilan parallel hosil bo‘lishi aniqlangan. Raxmatilla Ermatovich Nurmatov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 99 103 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8485 Ushbu maqolada mehnat unumdorligini oshirishda xodimlar motivatsiyasini yaxshilash yo‘llari yoritiladi. Shuningdek, maqolada Buxoro viloyatida so‘nggi uch yilda (2022-2024) viloyat mehnat sektori statistikasi, aholi bandligi, motivatsiya omillari va ish samaradorligining o‘sish tendensiyalari asoslanadi. Maqolada ilg‘or motivatsiya yondashuvlari, rag‘batlantirish tizimlari va ularning natijalari tahlil qilinib, samarali xulosa va amaliy takliflar berilgan. Gulruh Djumanazarovna Xasanova Dilfuzabonu Baxriddin-qizi Sultonova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 104 110 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8486 Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan o‘quvchilar jismoniy tarbiyasini takomillashtirishda pedagogik va psixologik yondashuvlarning nazariy asoslari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda inklyuziv ta’lim sharoitida jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini tashkil etishning dolzarbligi, o‘quvchilarning psixofiziologik xususiyatlarini hisobga olish zarurati asoslab beriladi. Shuningdek, jismoniy faollikning shaxs rivoji, ijtimoiy moslashuv va motivatsion holatlarga ta’siri yoritiladi. Maqolada pedagogik yondashuvlar, differensial ta’lim, individual yondashuv hamda psixologik qo‘llab quvvatlash mexanizmlarining ahamiyati ochib beriladi. Ushbu tadqiqot oliy va umumta’lim muassasalarida ta’lim jarayonini takomillashtirishga yo‘naltirilgan nazariy manba sifatida foydalanish imkonini beradi. Gulnoz To‘ymurodovna Ortiqova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 111 120 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8487 Ushbu ilmiy maqolada skripka ijrochiligida qo‘l harakatlari muvofiqligini takomillashtirish jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalarning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Maqolada an’anaviy va innovatsion ta’lim usullarining qiyosiy tahlili olib borilib, interfaol metodlar, raqamli texnologiyalar hamda refleksiv yondashuvlarning skripkachilar texnik tayyorgarligiga ta’siri ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, qo‘l koordinatsiyasini rivojlantirishda vizual, kinestetik va audial texnologiyalarning integratsiyasi masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari zamonaviy pedagogik texnologiyalarni skripka ta’limiga joriy etish ijro aniqligi, texnik barqarorlik va ijodiy mustaqillikni oshirishini ko‘rsatadi. Maqola musiqa ta’limi muassasalari o‘qituvchilari, talabalari va tadqiqotchilar uchun mo‘ljallangan. Rustam Samadovich Karimov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 121 127 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8488 Mazkur ilmiy maqolada musiqa ta’limi jarayonida skripkachilarning chap va o‘ng qo‘l koordinatsiyasini shakllantirishda interfaol metodlarning samaradorligi ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Skripka ijrochiligida qo‘l harakatlarining muvofiqligi texnik aniqlik, intonatsiya barqarorligi va musiqiy ifodaviylikning asosiy omillaridan biri hisoblanadi. Maqolada an’anaviy o‘qitish usullari bilan interfaol metodlarning qiyosiy tahlili olib borilib, savol-javob, muammoli ta’lim, ijodiy mashqlar, guruhli va refleksiv faoliyat shakllarining ijrochilik texnikasiga ta’siri yoritiladi. Tadqiqot jarayonida interfaol metodlarning o‘quvchi faolligini oshirishi, mustaqil fikrlashni rivojlantirishi va qo‘l koordinatsiyasini ongli ravishda shakllantirishga xizmat qilishi asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari musiqa ta’limi muassasalarida skripka darslarini takomillashtirish uchun amaliy ahamiyatga ega. Rustam Samadovich Karimov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 128 133 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8489 Ushbu maqolada milliy musiqa merosini o‘qitishda raqamli vositalardan foydalanish orqali ta’lim samaradorligini oshirish masalalari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Globallashuv va raqamli texnologiyalar jadal rivojlanayotgan hozirgi davrda milliy madaniy qadriyatlarni, xususan, musiqa merosini yosh avlodga yetkazishning zamonaviy pedagogik yondashuvlari muhim ahamiyat kasb etmoqda. Tadqiqotda raqamli ta’lim platformalari, multimedia vositalari, virtual kutubxonalar va interaktiv dasturlarning musiqa ta’limidagi o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, milliy musiqa merosini o‘qitishda an’anaviy va innovatsion usullarning integratsiyasi, talabalarda musiqiy kompetensiyalarni shakllantirish imkoniyatlari yoritiladi. Maqola natijalari musiqa ta’limi tizimini modernizatsiya qilish, raqamli pedagogik texnologiyalar asosida samarali o‘quv muhitini yaratishga xizmat qiladi. Baxtiyor Baxriddinovich Zayniddinov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 134 140 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8490 Mazkur ilmiy-nazariy maqolada musiqa ta’limida raqamli platformalar orqali milliy qadriyatlarni targ‘ib etish masalalari pedagogik va madaniy nuqtai nazardan tahlil etilgan. Tadqiqot jarayonida milliy musiqa san’atining yosh avlod ma’naviy tarbiyasidagi o‘rni, raqamli ta’lim platformalarining didaktik imkoniyatlari hamda ularning ta’lim samaradorligiga ta’siri ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, raqamli muhitda milliy qadriyatlarni uzviy ravishda singdirish mexanizmlari, innovatsion metodlar va multimedia vositalarining ahamiyati ko‘rsatib berilgan. Maqola xulosalari musiqa ta’limi sohasida ilmiy va amaliy ahamiyatga ega. Baxtiyor Baxriddinovich Zayniddinov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 141 151 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8491 Mazkur maqolada maktab o‘quvchilari orasida milliy qo‘shiqchilikka bo‘lgan munosabat, uning shakllanish omillari hamda yoshlar ma’naviy-estetik tarbiyasidagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida kuzatish, so‘rovnoma va tahlil usullaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, globallashuv va ommaviy madaniyat ta’siriga qaramay, milliy qo‘shiqchilik yoshlar ongida muhim madaniy qadriyat sifatida saqlanib qolmoqda. Shu bilan birga, qiziqish darajasi hudud, oila muhiti va ta’lim jarayoniga bog‘liq holda farqlanishi aniqlandi. Sherzod Zokir-o‘g‘li Abduraimov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 152 156 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8492 Mazkur maqolada o‘quvchilarning STEAM ta’lim texnologiyalarini qo‘llash asosida muammolarni yechish ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasi yoritiladi. Fanlararo integratsiya, loyiha asosida o‘qitish, muhandislik dizayn jarayoni va zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, mazkur yondashuvning umumta’lim fanlari bilan bir qatorda musiqa ta’limi jarayonida qo‘llanishi ham asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari STEAM texnologiyalari o‘quvchilarda mantiqiy, tanqidiy va kreativ fikrlashni rivojlantirish, mustaqil qaror qabul qilish hamda amaliy kompetensiyalarni shakllantirishda samarali metodik vosita ekanligini ko‘rsatadi. Gulhayo Alisher-qizi Usmonjanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 157 161 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8493 Mazkur maqolada musiqa ta’limi orqali bolaga emotsional yondashuvning zamonaviy pedagogik tendensiyalari tahlil qilinadi. Musiqa san’atining bolaning hissiy olamiga ta’siri, emotsional intellektni rivojlantirishdagi o‘rni hamda shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim modelining ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, musiqiy faoliyat jarayonida empatiya, ijtimoiy-emotsional kompetensiyalar va ruhiy barqarorlikni shakllantirish masalalari asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari musiqa ta’limi bolalarning emotsional savodxonligini oshirish, ularning ma’naviy-axloqiy kamolotini ta’minlash va sog‘lom psixologik muhitni yaratishda muhim pedagogik vosita ekanligini ko‘rsatadi. Gulmira Odilovna Odilova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 162 168 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8494 Mazkur maqolada STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) yondashuvi asosida musiqa nazariyasi ta’limini rivojlantirishning pedagogik va metodik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Musiqa nazariyasini o‘qitishda fanlararo integratsiya, matematik va fizik qonuniyatlardan foydalanish, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qo‘llash masalalari yoritiladi. Shuningdek, nazariy bilimlarni amaliy tajriba va loyiha faoliyati bilan uyg‘unlashtirish orqali o‘quvchilarning mantiqiy, tahliliy hamda ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish yo‘llari asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari STEM yondashuvi musiqa nazariyasi ta’limining samaradorligini oshirish, o‘quvchilarning musiqiy savodxonligini mustahkamlash hamda ularning ilmiy dunyoqarashini kengaytirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi. Gulchehra Zokir-qizi Jo‘rayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 169 174 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8495 Ushbu maqolada bo‘lajak musiqa o‘qituvchisining kreativ kompetentligi pedagogik, estetik va metodik jihatdan tahlil qilinadi. Maqolada o‘qituvchining ijodiy tafakkuri, musiqiy didi, interfaol va innovatsion metodlarni qo‘llash qobiliyati, shuningdek, o‘quvchilar bilan samarali muloqot orqali estetik va musiqiy rivojlanishini shakllantirish usullari yoritilgan. Tadqiqot natijalari bo‘lajak o‘qituvchilarning professional va kreativ salohiyatini rivojlantirish, dars jarayonini qiziqarli va samarali tashkil etishda amaliy ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi. Adiba Nabiyevna Asraqulova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 175 181 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8496 Ushbu maqolada umumta’lim maktablari musiqa darslarida musiqa tinglash jarayonining metodik asoslari ilmiy va pedagogik jihatdan tahlil qilinadi. Musiqa tinglash faqat eshitish faoliyati emas, balki o‘quvchining estetik idrokini shakllantirish, hissiy-intellektual dunyosini boyitish, milliy va jahon musiqiy merosini anglashga yo‘naltirilgan murakkab pedagogik jarayon sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada musiqa tinglashning yosh xususiyatlariga moslashuvi, tayyorlov, bevosita tinglash va tahlil bosqichlari, interfaol metodlar, multimediya vositalaridan foydalanish, shuningdek, tarbiyaviy va estetik ahamiyati metodik nuqtai nazardan yoritilgan. Shuningdek, maqolada musiqa tinglash jarayonida o‘qituvchining roli, tizimlilik va izchillik tamoyillari, baholash va o‘quvchilarning faol ishtirokini rag‘batlantirish masalalari ham ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari umumta’lim maktablarida musiqa ta’limini takomillashtirish va o‘quvchilarda ongli musiqa tinglash ko‘nikmalarini shakllantirishda amaliy ahamiyatga ega. Baxodirxon Sayfiddinovich Ahmedov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 182 187 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8497 Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida milliy musiqani tinglashga asoslangan ta’lim-tarbiyaning integrativ modeli pedagogik, estetik va madaniy jihatdan tahlil qilinadi. Maqolada talabalarni milliy musiqa orqali estetik va madaniy rivojlantirish usullari, interfaol va multimediya metodlari, yosh xususiyatlarini hisobga olgan ta’lim jarayoni, shuningdek, baholash va rag‘batlantirish mexanizmlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari oliy ta’lim muassasalarida musiqiy did, estetik tafakkur va madaniy identitetni shakllantirishda amaliy ahamiyatga ega ekanligi ko‘rsatib o‘tiladi. Elmurod Maxmudjonovich Tajiboyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 188 194 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8498 Mazkur maqolada musiqa ta’limi jarayonida sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etishning ilmiy-nazariy asoslari fanlararo yondashuv asosida tahlil qilinadi. Sun’iy intellektning adaptiv ta’lim, avtomatlashtirilgan diagnostika, tezkor teskari aloqa va individual o‘quv trayektoriyasini shakllantirishdagi imkoniyatlari pedagogik hamda kognitiv-psixologik nuqtayi nazardan asoslab beriladi. Shuningdek, musiqa ta’limining estetik va ijodiy xususiyatlari sun’iy intellekt algoritmlari bilan o‘zaro uyg‘unlashuvi masalasi yoritiladi. Tadqiqotda sun’iy intellektni musiqa ta’limiga integratsiya qilish konstruktivistik ta’lim nazariyasi, shaxsga yo‘naltirilgan pedagogika va raqamli transformatsiya tamoyillari bilan bog‘liq holda talqin etiladi. Muallif tomonidan sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish jarayonida pedagogik maqsadga muvofiqlik, etik me’yorlar va o‘qituvchining transformatsiyalanuvchi roli alohida ta’kidlanadi. Xulosa sifatida, ilmiy asoslangan va metodologik jihatdan puxta tashkil etilgan sun’iy intellekt tizimlari musiqa ta’limining samaradorligini oshirish, o‘quvchilarning musiqiy kompetensiyalarini rivojlantirish hamda individual yondashuvni ta’minlashda muhim omil bo‘lishi mumkinligi asoslanadi. G‘ulomjon Olimjonovich Toshmatov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 195 201 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8499 Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishida jismoniy madaniyat darslarining pedagogik-psixologik ahamiyati ilmiy jihatdan yoritiladi. Inklyuziv ta’lim sharoitida jismoniy madaniyat darslarini tashkil etishning nazariy asoslari ochib beriladi. Maqolada jismoniy faollikning motivatsiya, o‘ziga ishonch va emotsional holatni shakllantirishdagi ahamiyati yoritiladi. Ushbu ishda qo‘llanilgan nazariy qarashlar va tahliliy yondashuvlar kelgusida ilmiy izlanishlar olib borish, metodik tavsiyalar ishlab chiqish hamda jismoniy madaniyat darslarini yanada takomillashtirish uchun muhim asos bo‘lib xizmat qiladi hamda inklyuziv ta’lim amaliyotida keng qo‘llash imkoniyatlarini belgilaydi va mutaxassislar faoliyatida samaradorlikni oshirishga yo‘naltiriladi hamda barqaror natijalar. Gulnoz To‘ymurodovna Ortiqova Shuxrat Djumaturdievich Abdullaev Copyright (c) 2026 Science and Education https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-24 2026-02-24 7 2 202 212 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8500 Ushbu maqolada bolalarda emotsiyalrni boshqarishnin psixologik mexanizmlari xaqida so‘z yuritiladi. Kirish qismida emotsiyalarni boshqarish tushunchasi psixologik taxlili yuritilib, bolalarda bu jarayonning muhimligi va o‘ziga hosligi ta’kidlanadi. Asosiy qisimda esa mavzu doirasida psixologik mexanizmlarning mazmuni taxlil qilinadi. Psixolog olimlarning nazaryali va ularning mazmun mohiyati yoritiladi. Shoyista Jumaboyevna To‘ychiyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 213 219 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8501 Mazkur maqolada lider va tashkilotchi yoshlarni ijtimoiy-pedagogik qo‘llab-quvvatlashning nazariy asoslari hamda amaliy mexanizmlari yoritilgan. Yoshlarning yetakchilik salohiyatini rivojlantirishda ijtimoiy muhit, ta’lim muassasalari va pedagogik faoliyatning o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, ijtimoiy-pedagogik qo‘llab-quvvatlash jarayonida yoshlarning shaxsiy rivoji, ijtimoiy faolligi va tashkilotchilik kompetensiyalarini shakllantirish masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Maqolada yoshlar bilan ishlashda zamonaviy yondashuvlar va samarali usullar asoslab berilgan. Azima Odiljon-qizi Kamolova Abbos Murodullayev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 220 223 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8502 Ushbu maqolada sunʼiy intellektning taʼlim tizimiga taʼsiri ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Maqolada SI yordamida o‘quv jarayonini shaxsiylashtirish, baholashni optimallashtirish va pedagogik qarorlarni qo‘llab-quvvatlash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, texnologik va pedagogik cheklovlar ham muhokama qilinadi. Natijada sunʼiy intellektning taʼlim sifatini oshirishdagi ahamiyati va kelajakdagi rivojlanish istiqbollari yoritiladi. Mahbuba Erkinjon-qizi Berdiqulova Gulnoza Alisherova Mohigul Karimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 224 228 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8503 Ushbu maqolada bolalar musiqa maktabi o‘quvchilarida xalq musiqasi asosida estetik tarbiyani shakllantirish masalalari yoritilgan. Xalq musiqasi milliy madaniyatning ajralmas qismi bo‘lib, yosh avlodning badiiy didini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada estetik tarbiya tushunchasi, uning pedagogik mohiyati hamda musiqa ta’limidagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, xalq musiqasi janrlarining bolalar ruhiyati va hissiy dunyosiga ta’siri ilmiy asosda ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot davomida bolalar musiqa maktablarida xalq musiqasidan foydalanishning samarali shakl va usullari yoritilib, amaliy tavsiyalar berilgan. Xalq kuy-qo‘shiqlari orqali o‘quvchilarda milliy o‘zlikni anglash, estetik did va ijodiy tafakkurni rivojlantirish imkoniyatlari asoslab berilgan. Maqola musiqa pedagoglari, talabalar hamda estetik tarbiya masalalariga qiziquvchilar uchun mo‘ljallangan. Nargiza Murоdillоyevna Aslоnоva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 229 237 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8504 Ushbu maqolada xalq musiqasi vositasida o‘quvchilarning badiiy didini rivojlantirish metodikasining nazariy va amaliy asoslari yoritiladi. Xalq musiqasi milliy madaniyatning muhim tarkibiy qismi sifatida estetik tarbiyaning samarali vositasi ekanligi asoslab beriladi. Tadqiqotda xalq kuy-qo‘shiqlarining estetik, tarbiyaviy va ma’naviy imkoniyatlari tahlil qilinib, ularni ta’lim jarayonida qo‘llash yo‘llari ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, o‘quvchilarning yosh va individual xususiyatlarini hisobga olgan holda badiiy didni shakllantirish metodlari ochib beriladi. Maqolada musiqa tinglash, ijro va tahlil faoliyatining o‘zaro bog‘liqligi asosida estetik idrokni rivojlantirish masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Nargiza Murоdillоyevna Aslоnоva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 238 246 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8505 Ushbu maqolada bolalar san’at maktablarida xalq musiqasi orqali estetik ongni rivojlantirish masalasi yoritiladi. Xalq musiqasi milliy madaniyatning ajralmas qismi sifatida nafaqat san’atiy didni, balki hissiy va ma’naviy tafakkurni shakllantirishda muhim vosita ekanligi tadqiq etiladi. Maqolada bolalarning yosh xususiyatlari, musiqiy qobiliyati va didni rivojlantirish metodikasi asosida xalq musiqasi darslarida qo‘llaniladigan samarali usullar ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, tinglash, ijro, tahlil va jamoaviy faoliyat orqali estetik idrokni mustahkamlash yo‘llari tavsiflanadi. Tadqiqot natijalari xalq musiqasi asosida ta’lim jarayonini boyitish, bolalarda san’atga bo‘lgan qiziqish va estetik ongi shakllantirishda amaliy tavsiyalar berish imkonini beradi. Nargiza Murоdillоyevna Aslоnоva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 247 254 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8506 Maqolada fuqarolik tarbiyasi tizimidning iqtisodiy va ekologik tarbiyada tutgan o‘rni, ularning o‘zaro uzviy bog‘liqligi hamda yosh avlodda mas’uliyatli fuqarolik pozitsiyasini shakllantirishdagi ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida pedagogik tahlillar, taqqoslash va umumlashtirish metodlaridan foydalanildi. Olingan natijalar iqtisodiy va ekologik tarbiyaning integrativ yondashuvlari va tashkil etilishda fuqarolik ongini rivojlantirishda samarali ekanligini tadqiq etdik. Saidakbar Xamidullo-o‘g‘li Mutalov Azimaxon Odiljon-qizi Kamolova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 255 259 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8507 Ushbu maqolada ot so‘z turkumi haqida hamda 3-sinf ona tili darsligining III qismida berilgan topshiriqlar va ularni bajarish ko‘nikmalari, shuningdek ushbu mavzuga doira yangi interfaol metodlarni amaliyotga tadbiq etish usullari haqida so‘z yuritilgan. Nargiza Sardor-qizi Egamberdiyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 260 263 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8508 Quyudagi maqolada Oʻzbekistonning mustaqillik yillarida taʼlim tizimida amalga oshiriladigan islohotlarva taʼlim turlari, shakllarini tahlil qilingan. Bundan tashqari ta’lim tizimini isloh qilishda asosiy e’tiborni pedagogik kadrlar tayyorlash tizimidagi turli yangilanishlar va uzluksiz taʼlim tamoyillariga qaratilgani ham takomillashtirib kelinmoqda. Kalit soʻzlar: konstitutsiya, uzluksiz taʼlim, jamiyat, davlat, qonun, kadrlar tayyorlash, psixologik-pedagogik mahorat, qoblyat, kompetensiyasi, pedagogik mahurat, barkamol Marhabo Ibragimova A.Kamolova Copyright (c) 2026 Science and Education https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-24 2026-02-24 7 2 264 267 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8509 Ushbu maqolada algoritmik fikrlash tushunchasining nazariy asoslari, uning zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni hamda uni samarali rivojlantirish usullari tahlil qilinadi. Algoritmik fikrlash - bu muammoni bosqichma-bosqich tahlil qilish, uni mantiqiy qismlarga ajratish va aniq ketma-ketlik asosida yechim ishlab chiqish qobiliyatidir. Bugungi raqamli jamiyat sharoitida mazkur ko‘nikma nafaqat dasturlash yoki axborot texnologiyalari sohasida, balki iqtisodiyot, muhandislik, tabiiy fanlar va ijtimoiy yo‘nalishlarda ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Maqolada algoritmik fikrlashni shakllantirishda muammoli ta’lim, loyiha asosida o‘qitish, mantiqiy masalalar yechish, blok-sxemalar bilan ishlash, dasturlash muhitlaridan foydalanish kabi metodlarning samaradorligi asoslab beriladi. Shuningdek, o‘quvchilarda mustaqil va tizimli tafakkurni rivojlantirishga xizmat qiluvchi amaliy tavsiyalar ham keltiriladi. Tadqiqot natijalari algoritmik fikrlashni erta bosqichdan rivojlantirish ta’lim sifatini oshirishga va raqamli kompetensiyalarni mustahkamlashga xizmat qilishini ko‘rsatadi. Ilhom Baxodirovich Zuparov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 268 276 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8510 Ushbu maqolada introvert va ekstrovert aksentuatsiya tiplarining xulq-atvorga ta’siri E.Fromning ijtimoiy xarakter nazariyasi asosida tahlil qilinadi. Ekstrovert shaxslar esa tashqi muhit bilan faol aloqada bo‘lib, ekspluatatsion va bozor orientatsiyalariga moyil bo‘ladi, ijtimoiy muvaffaqiyat va tan olinishga sezgirlik bilan harakat qiladi. Fruktif (mehnatbardosh) orientatsiya har ikkala tipda ham mavjud bo‘lib, shaxsiy imkoniyatlarni rivojlantirish va boshqalarga yordam berish orqali xulq-atvorda uyg‘unlikni ta’minlaydi. Tadqiqot natijalari pedagogik amaliyot, psixologik diagnostika va shaxsiy rivojlanish strategiyalarini shakllantirishda ilmiy asos sifatida xizmat qiladi. Xaydarjon Odilboyevich Jurayev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 277 282 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8511 Sharq uyg‘onish davri tibbiyot va dorishunoslik fanlarining rivojlanishida Abu Bakr ar-Roziy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino ilmiy merosi markaziy ahamiyatga ega. Ushbu maqolada Beruniyning Roziy asarlarini tizimli va tanqidiy o‘rganishi, “Saydana” va boshqa manbalar orqali dorishunoslik amaliyotiga tatbiq qilinishi tahlil qilinadi. Shuningdek, Ibn Sinoning “Qonun fi-t-tibb” asarida Roziy tavsiyalarining tizimli tarzda qo‘llanilishi va murakkab dorilar tarixiy konteksti yoritilgan. Maqola Sharq uyg‘onish davri olimlarining ilmiy merosi zamonaviy farmakognoziya va dorishunoslik tadqiqotlarida metodologik asos bo‘lib xizmat qilishini ko‘rsatadi. Jamoliddin Yuldoshovch Raxmatov Muxlisa Norbekovna Boboqulova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 283 288 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8512 Mazkur ilmiy maqolada farmakognoziya fanining vujudga kelishi va rivojlanish bosqichlari tahlil qilinib, tarkibida anetol moddasini saqlovchi eng muhim dorivor o‘simliklardan biri - arpabodiyon (Pimpinella anisum L.)ning farmatsevtika ta’limidagi roli ilmiy va nazariy jihatdan asoslab berilgan. O‘simlikning botanika va morfologik xususiyatlari, geografik tarqalish hududi, kimyoviy tarkibi va biologik faol komponentlari yetakchi ilmiy manbalar asosida o‘rganilgan. Shuningdek, arpabodiyonning farmakognoziya fanini o‘qitishda o‘quv-amaliy vosita sifatida qo‘llanish imkoniyatlari yoritilgan. Jaloliddin Jamoliddin-o‘g‘li Raxmatov Diyora G‘anisher-qizi Samandarova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 289 292 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8513 Mazkur maqolada milliy ma’naviyatimizning ma’naviy-madaniy negizida musiqa san’atining taraqqiyoti ilmiy-nazariy jihatdan tahlil etiladi. Tadqiqotda musiqaning xalq ma’naviy hayotidagi o‘rni, uning tarixiy rivojlanish bosqichlari hamda milliy madaniy qadriyatlar bilan uzviy bog‘liqligi ochib beriladi. Shuningdek, an’anaviy va zamonaviy musiqiy yo‘nalishlarning o‘zaro uyg‘unligi hamda ularning jamiyat ma’naviy-ma’rifiy taraqqiyotiga ta’siri masalalari ko‘rib chiqiladi. Maqola natijalari milliy musiqa merosini asrash, uni ilmiy asosda o‘rganish va rivojlantirishga xizmat qiladi. Dilshodjon Doniyor-o‘g‘li Davronov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 293 302 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8514 Musiqa ilmining o‘rni va ahamiyatini, shuningdek uni ilmiy-nazariy tahlil qilishdagi muammolarni o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada musiqaning tarixiy rivojlanishi, turli davrlardagi badiiy-uslubiy yondashuvlar, hamda xalq ijodiyotidagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, musiqa ilmida nazariy asoslarni mustahkamlash va amaliy tajribani ilmiy yondashuv bilan uyg‘unlashtirish masalalari ko‘rib chiqiladi. “Oxford Companion to Music” “musiqa nazariyasi” atamasining o‘zaro bog‘liq uchta ishlatilishini tasvirlaydi. Birinchisi, musiqiy notalarni tushunish uchun zarur bo‘lgan “rudimentlar” (asosiy imzolar, vaqt imzolari va ritmik yozuvlar); ikkinchisi, olimlarning musiqaga oid qarashlarini antik davrdan to hozirgi kungacha oʻrganish; uchinchisi - musiqashunoslikning “musiqadagi jarayonlar va umumiy tamoyillarni aniqlashga intiladigan” kichik mavzusi. Dilshodjon Doniyor-o‘g‘li Davronov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 303 310 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8515 Mazkur maqolada pedagogika yo‘nalishi talabalarining tarbiyaviy ish ko‘nikmalarini rivojlantirishda STEAM (Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics) yondashuvining pedagogik imkoniyatlari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil etilgan. Tadqiqot davomida STEAM yondashuv asosida tashkil etilgan tarbiyaviy mashg‘ulotlar talabalarning kreativ fikrlashi, ijtimoiy faolligi, muammoli vaziyatlarda mustaqil qaror qabul qilish hamda jamoada ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan. Tadqiqot natijalari oliy pedagogik ta’lim tizimida tarbiyaviy ishlarni modernizatsiya qilish uchun metodik tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi. Azizbek Botirali-o‘g‘li Xasanboyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 311 317 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8516 Mazkur maqolada diqqat yetishmovchiligi va giperaktivlik sindromi (ADHD) ning kelib chiqish sabablari, asosiy belgilari, tashxis mezonlari hamda davolash va pedagogik yondashuv usullari ko‘rib chiqiladi. ADHD bolalar va o‘smirlar orasida keng tarqalgan bo‘lib, u o‘qish jarayoni va ijtimoiy hayotga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada ushbu sindromning zamonaviy talqini hamda uni boshqarish yo‘llari yoritiladi. Gulshoda Abdullayevna Saddinova Gulnora Xayitboyevna Abdullayeva Shoira Ibragimovna Qalandarova Gulnoz Boltaboyevna O‘rinova Iroda Matkarimovna Ischanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 318 323 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8517 Mazkur maqolada qurilish chizmachiligini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning grafik kompetentligini rivojlantirish masalasi chuqur ilmiy-pedagogik yondashuv asosida tahlil qilinadi. Grafik kompetentlik zamonaviy ta’lim tizimida muhim kasbiy va umumta’limiy ko‘nikmalardan biri sifatida qaralib, u nafaqat chizma tuzish, balki fazoviy tafakkur, mantiqiy fikrlash, vizual tahlil qilish, texnik tasavvur va amaliy muammolarni hal etish qobiliyatlarini ham o‘z ichiga oladi. Maqolada qurilish chizmachiligining mazmuni, metodik imkoniyatlari, o‘quv jarayonida qo‘llaniladigan innovatsion yondashuvlar hamda grafik kompetentlikni shakllantirishning amaliy ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, o‘quvchilarning mustaqil va ijodiy fikrlashini rivojlantirishda qurilish chizmachiligining tutgan o‘rni asoslab beriladi. Irodaxon Bahodirxon-qizi Amoniddinova Yulduzxon Ergashevna Nurullayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 324 329 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8518 Mazkur maqolada qurilish chizmachiligini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning grafik kompetentligini shakllantirish va rivojlantirishning nazariy asoslari ilmiy-pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Grafik kompetentlik tushunchasining mazmuni, tuzilishi va funksional jihatlari ochib berilib, uning zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni asoslanadi. Shuningdek, qurilish chizmachiligining metodologik, psixologik va didaktik asoslari yoritilib, fazoviy tafakkur, texnik fikrlash va vizual idrok jarayonlarining o‘zaro bog‘liqligi ilmiy izohlanadi. Maqolada grafik kompetentlikni rivojlantirishning konseptual yondashuvlari, kompetensiyaviy ta’lim modeli hamda fanlararo integratsiya masalalari keng yoritilgan. Irodaxon Bahodirxon-qizi Amoniddinova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 330 335 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8519 Mazkur maqolada yuqori sinf o‘quvchilarining grafik savodxonligini maket tayyorlash jarayoni orqali rivojlantirishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Grafik savodxonlik tushunchasining mazmun-mohiyati, uning fazoviy tafakkur, konstruktiv fikrlash va ijodiy kompetensiyalar bilan o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilingan. Maket tayyorlash faoliyatining didaktik imkoniyatlari, loyihaviy yondashuv asosida tashkil etilishi, fanlararo integratsiya jarayonidagi o‘rni hamda o‘quvchilarning kasbiy yo‘naltirilishiga ta’siri ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, maket yaratish jarayonida grafik chizma va hajmiy model o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik, refleksiv tahlil va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish mexanizmlari ochib berilgan. Tadqiqot natijalari maket tayyorlash metodikasining yuqori sinf o‘quvchilarida grafik tafakkur va vizual madaniyatni rivojlantirishda samarali pedagogik vosita ekanligini ko‘rsatadi. Gulshoda Baxrom-qizi Boyigitova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 336 343 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8520 Ushbu maqolada moyli rangtasvir jarayonida zig‘ir moyi va boshqa yog‘li eritmalarning qo‘llanishi, ularning texnik xususiyatlari hamda bo‘yoqlarning sifatiga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Uyg‘onish davrida shakllangan moyli rangtasvir usullarining tarixiy ahamiyati va usta rassomlar tomonidan qo‘llanilgan texnik tamoyillar zamonaviy rangtasvirga ko‘rsatgan ta’siri yoritiladi. Shuningdek, “alla prima” va ko‘p qatlamli rangtasvir texnikalarining o‘ziga xos xususiyatlari, ularning badiiy imkoniyatlari hamda kolorit yaratishdagi afzalliklari sharhlanadi. Maqolada manzara janrida kompozitsiya, rang uyg‘unligi va yorug‘likning roliga alohida e’tibor qaratilib, manzara tasvirining estetik va tarbiyaviy ahamiyati asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari rangtasvir san’atida texnika va badiiy ifoda o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni ko‘rsatib beradi. Sirojiddin Jomoldin-o‘g‘li Komoldinov Maftuna Ilyosjon-qizi Isaboyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 344 349 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8521 Mazkur maqolada naqqoshlik sanʼatining milliy o‘zlikni ifodalovchi muhim madaniy hodisa sifatidagi o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Unda naqsh va ornamentlarning shakllanish jarayoni, ularning tarixiy ildizlari hamda xalqimizning maʼnaviy dunyoqarashi, eʼtiqodi va estetik tafakkuri bilan uzviy bogʻliqligi yoritiladi. Shuningdek, ajdodlarimiz tomonidan yaratilgan meʼmoriy obidalar va amaliy sanʼat namunalari misolida naqqoshlik sanʼatining yuksak taraqqiyot bosqichlari asoslab beriladi. Maqolada naqshlarning ramziy maʼnolari, ranglar uygʻunligi va kompozitsion qonuniyatlari orqali milliy tafakkur hamda tarixiy xotiraning aks etishi ochib berilgan. Kalit soʻzlar: naqqoshlik sanʼati, milliy naqsh, ornament, ranglar uygʻunligi, goʻzallik, estetik tafakkur, islimiy naqsh, girih (grixli) naqsh, ramziylik, amaliy-bezak sanʼati Kamoliddin Faxriddin-o‘g‘li Dominjonov Moxigul Xakimxo‘ja-qizi Odilova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 350 355 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8522 This article examines the issue of developing students’ compositional thinking in painting lessons through the use of interactive methods from a scientific and pedagogical perspective. The essence of compositional thinking, its role in the artistic creative process, and its significance in painting education are analyzed. The role of interactive methods in enhancing learning effectiveness, particularly in fostering students’ creative thinking, independent decision-making, aesthetic taste, and imaginative thinking, is substantiated. Furthermore, the practical applications of methods such as “Brainstorming,” “Cluster,” “Creative Project,” group work, and reflection in the process of finding compositional solutions in painting lessons are discussed. The results of the study demonstrate that an interactive approach serves as an effective tool for developing compositional competence in painting education. Farxod Islomovich Sattarov Surayyo Nodirbek-qizi Lutfullayeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 356 360 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8523 Ushbu maqola zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida paydo bo‘lgan masofaviy ota-onalik (digital parenting) institutining huquqiy tahliliga bag‘ishlangan. Maqolada O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida mustahkamlangan bola huquqlari, ota-onalarning huquq va majburiyatlari kafolatlari masofaviy munosabatlar kontekstida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, amaldagi milliy qonunchilikda ushbu yangi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishdagi bo‘shliqlar va huquqiy muammolar tahlil qilinib, ularni bartaraf etishning ilmiy-amaliy takliflari ishlab chiqilgan. Diyorbek Abdullayevich Turanov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 361 365 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8524 O‘smirlik davrida deviant xulq atvorning kelib chiqishi sabablari va oilaviy munosabatlarning shaxs shakllanishidagi axamiyati haqida olimlarning nazariyalari taxlil qilingan. O‘smir shaxsining shakllanishida ota-ona munosabatlarida demokratik munosabatlarni yo‘qligi va xamkorlikning yetishmasligi farzanda og‘ishgan xulqni keltirib chiqarishi borasida fikr va mulohazalar bildirib o‘tilgan. Dilrabo Murodillayevna Moʻminova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 366 370 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8525 Ushbu maqolada tasviriy san’at darslarida noan’anaviy darslarni o‘tkazishning ahamiyati va ularning o‘quvchilarga qanday foyda berishi haqida yozilgan. Noan’anaviy darslar orqali o‘quvchilarning rasm chizishga bo‘lgan qiziqishini oshirish, tasavvurini kengaytirish va darslarni yanada qiziqarli qilish masalalari yoritilgan. Muslima Xayrullo-qizi Ergashaliyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 371 375 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8526 Mazkur maqolada kasbiy identifikatsiya jarayonida o‘qituvchi shaxsining o‘zini anglash va kasbiy o‘sish mexanizmlarining pedagogik-psixologik jihatlari tahlil etilgan. Unda o‘qituvchining kasbiy o‘zini anglash jarayoni, kasbiy refleksiya, motivatsiya hamda uzluksiz o‘zini rivojlantirishning ta’lim samaradorligiga ta’siri yoritilgan. Shuningdek, kasbiy identifikatsiya va kasbiy o‘sish o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik ochib berilib, zamonaviy ta’lim sharoitida o‘qituvchi shaxsini rivojlantirishning muhim omillari asoslab berilgan. Gulbahor Ortiqaliyevna Bekberdiyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 376 379 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8527 Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida maktab psixologlari tomonidan bulling (maktab zo‘ravonligi)ga qarshi olib boriladigan ishlarning metodologik asoslari, samarali strategiyalar va amaliy yondashuvlar tahlil qilingan. Tamara Yuldashevna Ruzimova Sharafat Kurbannazirovna Abdullayeva Iroda Atabek-qizi Yusupova Nilufar Bazarbayevna Masharipova Shoira Davlatmuratovna Karimova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 380 385 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8528 This article examines the process of teaching the subject of composition in specialized art schools, its pedagogical foundations, and its role in developing students’ artistic thinking and aesthetic perception from a scientific and pedagogical perspective. The importance of the subject of composition in art education, the methods used to develop students’ creative abilities, the application of interactive approaches, and the role of individualized instruction in the learning process are analyzed. In addition, the structure of practical lessons, methods for assigning creative tasks, and assessment criteria are presented. The results of the study indicate that teaching composition effectively develops students’ artistic thinking, aesthetic perspective, and creative imagination. Farxod Islomovich Sattarov Xabiba Nazimbek-qizi Usmanova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 386 389 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8529 Mazkur maqolada tibbiy va biologik fizika fanini zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida o‘qitishning metodik jihatlari tahlil qilinadi. Ta’lim jarayonida interaktiv usullar, muammoli vaziyatlar, raqamli simulyatsiyalar, virtual laboratoriyalar hamda kredit-modul tizimi imkoniyatlaridan foydalanish samaradorligi asoslab beriladi. Talabalarda nazariy bilim bilan birga klinik fikrlash va kasbiy kompetensiyalarni shakllantirish mexanizmlari yoritiladi. Shuningdek, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida mustaqil ta’limni tashkil etish, baholash mezonlarini takomillashtirish va o‘quv motivatsiyasini oshirish yo‘llari ko‘rsatib o‘tiladi. Tadqiqot natijalari fan mazmunini amaliy tibbiyot bilan integratsiyalashgan holda o‘qitish samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Nodira Alisherovna Fayziyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 390 400 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8530 This article examines the harmony of tradition and innovation in contemporary Uzbek ceramics as a dynamic artistic and cultural phenomenon. It analyzes the historical foundations of Uzbek ceramic schools, the preservation of ornamental and technological traditions, and the transformation of these elements under the influence of modern design, technological advancements, and globalization. The study highlights how contemporary ceramists reinterpret traditional forms, motifs, and glazing techniques while integrating new materials, production technologies, and conceptual approaches. Particular attention is given to the balance between cultural continuity and creative experimentation, as well as to the role of education, tourism, and ecological awareness in shaping modern ceramic practices. The research concludes that the synthesis of tradition and innovation ensures both the preservation of national identity and the sustainable development of Uzbek ceramics within the global art context. Ruxshona Bunyodbek-qizi Tojiboyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 401 408 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8531 Mazkur maqolada chizmachilik darslarida tutashmalar mavzusini o‘rgatish jarayonida uchraydigan metodik muammolar tahlil qilinadi va ularni bartaraf etishga qaratilgan innovatsion yondashuv taklif etiladi. Tutashmalarni chizishda talabalar tomonidan ko‘p uchraydigan xatolar, xususan tutashma yoyining markazini aniqlash hamda tashqi va ichki tutashmalarni farqlashdagi qiyinchiliklar asoslab beriladi. Maqolada tutashmalarni formulaviy mantiqqa tayangan holda, shu bilan birga vizual-mnemonik assotsiatsiyalar orqali tushuntirish metodikasi yoritilgan. Taklif etilayotgan yondashuv chizmachilik fanini o‘qitishda mavzuni sodda, tushunarli va esda qolarli tarzda o‘zlashtirishga xizmat qiladi hamda talabalarning amaliy mashg‘ulotlardagi faolligi va bilimlarining mustahkamligini oshirishga imkon yaratadi. Mohirjon Adhamjon-o‘g‘li Oktyabrov Bobur Abdug‘ani-o‘g‘li Nabiyev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 409 416 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8532 In this paper, I write about how I can improve my reading comprehension by using the mind mapping technique. As a student, I sometimes find reading difficult, especially when the text is long or complicated. I have learned that mind mapping helps me organize ideas, find main points, and remember information better. When I use a mind map, I put the main idea in the center and draw lines for important details. This makes reading more interesting and helps me understand the text easily. I also share some examples from my own study experience and talk about research that shows mind mapping can really help students improve their reading comprehension. Zilola Abduraxim-qizi To‘xtasinova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 417 421 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8533 Абстракт: Одной из актуальных задач высших учебных заведений педагогического образования является повышение качества преподавания специальных дисциплин в магистратуре за счет эффективного использования современных учебно-методических и дидактических материалов, мультимедийных и медиасредств, электронных ресурсов. Дониёр Щухрат-угли Нарзуллаев Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 422 427 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8534 Maqolada korxona moliyaviy xavfsizligini ta’minlashning nazariy-uslubiy asoslari, unga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar, moliyaviy xavfsizlik darajasini baholash ko‘rsatkichlari hamda uni takomillashtirish yo‘llari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Mahalliy va xorijiy iqtisodchi olimlarning ilmiy ishlari asosida moliyaviy xavfsizlikni mustahkamlash bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Shahriyabonu Otabek-qizi Ibotova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 428 431 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8535 Ushbu maqolada korxonaning moliyaviy barqarorligini ta’minlash jarayonida ichki nazorat tizimining o‘rni va ahamiyati keng yoritilgan bo‘lib, unda ushbu tizimning asosiy tarkibiy qismlari, ularning o‘zaro bog‘liqligi, bajaradigan vazifalari hamda ichki nazoratning samarali faoliyat yuritishini ta’minlaydigan mexanizmlar batafsil tahlil qilinadi. Shu bilan birgalikda, ichki nazorat tizimi korxonaning moliyaviy intizomini mustahkamlash, resurslardan oqilona foydalanish va moliyaviy xavflarni kamaytirishdagi muhim omil sifatida ko‘rib chiqiladi. Ichki nazorat tizimi korxonaning moliyaviy xavfsizligi va barqarorligini ta’minlashda asosiy omil bo‘lib, u moliyaviy intizomni mustahkamlash va tavakkalchiliklarni kamaytirishga xizmat qiladi. Maqolada shuningdek, ichki nazorat tizimini takomillashtirish yo‘llari, avtomatlashtirish va raqamli texnologiyalarni joriy etish zaruriyati asoslab berilgan. Shahriyabonu Otabek-qizi Ibotova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 432 434 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8536 Ushbu tadqiqotda Payme, Click, Uzum kabi raqamli to‘lov tizimlarining O‘zbekiston misolida davlat byudjeti daromadlariga hamda naqd pulsiz iqtisodiyotga ko‘rsatgan ta’siri o‘rganiladi. Maqolada avvalo mavzu bo‘yicha ilmiy-adabiy manbalar tahlil qilingan, so‘ngra Markaziy bank, Iqtisodiyot va moliya vazirligi va Soliq qo‘mitasi kabi rasmiy manbalardan olingan statistik ma’lumotlar tahliliy jihatdan ko‘rib chiqilgan. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, oxirgi yillarda elektron to‘lovlar hajmining keskin o‘sishi tufayli O‘zbekistonda naqd pulsiz to‘lovlar ulushi rekord darajada oshib, pul massasi tarkibida naqd pulning ulushi 19% dan ham pastga kamaygan [1]. Bu raqamli to‘lovlarning aholi va tadbirkorlik subyektlari orasida keng tarqalganini hamda iqtisodiyotning “naqd pulsizlashuvi” tezlashayotganini tasdiqlaydi. Davlat byudjeti daromadlari ham raqamlashtirish evaziga sezilarli o‘sishga erishmoqda - masalan, 2025 yilning birinchi yarmida byudjet daromadlari o‘tgan yilga nisbatan 19,2% ga oshdi [2]. Tadqiqot yakunida raqamli to‘lov tizimlarining byudjet barqarorligini mustahkamlash, soliqlarning yig‘iluvchanligini oshirish va iqtisodiyotda shaффоflikni ta’minlashdagi ijobiy roli xulosa qilinadi. Shuningdek, O‘zbekistonda naqd pulsiz iqtisodiyotga o‘tish jarayonini jadallashtirish bo‘yicha takliflar berilib, raqamli infratuzilmani yanada rivojlantirish, aholining moliyaviy savodxonligini oshirish va raqamli to‘lovlar ekotizimini takomillashtirish zarurligi ta’kidlanadi. Dilnoza Baxtiyarovna Tadjibekova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 435 447 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8537 The thesis briefly traces the historical development of statistics from early state record-keeping and probability theory to modern inferential and computational methods, and shows how statistical thinking has become essential for science, governance, business, and everyday decision-making. Abdulfotikh Abdulfaizovich Aysachev Gulsanam Ulughbekovich Rajabova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 448 451 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8538 Ushbu maqolada Buxoro viloyati misolida barqaror turizm rivojlanishining mintaqaviy iqtisodiyotga ta’sirini yoritib berilgan. Unda Buxoro viloyatiga tashrif buyurgan turistlar soni, olingan daromadlar, yaratilgan ish o‘rinlari va turizm infratuzilmasining rivojlanishi, barqaror turizmning iqtisodiy ta’siri, ayniqsa soliq tushumlari, xizmatlar sektori va mintaqaviy iqtisodiy o‘sishga qo‘shgan hissasi tahlil qilinadi. Maqolada, shuningdek, turizmni barqaror rivojlantirish uchun amaliy tavsiyalar ham berilgan. Gulruh Djumanazarovna Xasanova Nozima Nodirovna Nabiyeva Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 452 462 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8539 Ushbu maqolada globallashuv va g‘arbona madaniy fonida o‘zbek tilining sekin-asta o‘zgarib borishi, ona tilining milliy ong, ruhiy identitet va tarixiy xotira bilan uzviy bog‘liqligi chuqur falsafiy hamda hissiy yondashuv orqali yoritiladi. Muallif tilni shunchaki aloqa vositasi emas, balki millatning ichki qal’asi, madaniy immuniteti sifatida talqin qiladi. Maqolada chet tillarining madaniy infiltratsiya vositasiga aylanishi, yosh avlod ongining asta-sekin begonalashuvi xavfi ochib beriladi va ona tilini asrash - vatanparvarlikning eng oliy ko‘rinishi ekanligi asoslanadi. Muhiddin Faxriddin-o‘g‘li Ahmedov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 463 467 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8540 В данной статье сравниваются формы обращения (почтительные обращения) и стратегии вежливости в русском и узбекском языках. Цель исследования - выявить лингвистические и прагматические различия между двумя языками и проанализировать их использование в коммуникативных ситуациях. В статье представлены результаты, основанные на обзоре теоретической литературы, сравнительном методе и примерах из коммуникативной практики. Исследование показывает, что в русском и узбекском языках формы обращения и стратегии вежливости варьируются в зависимости от социального контекста, возраста, пола и цели общения. Дилрабо Исмоиловна Худойназарова Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 468 471 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8541 This article examines the theoretical foundations of the processes of transformation and nomination in modern English linguistics. Special attention is paid to the linguistic nature of transformation as a mechanism of structural and semantic change, as well as to nomination as a means of naming and conceptualizing objects, phenomena, and processes in language. The study analyzes key theoretical approaches developed in structural, cognitive, and functional linguistics, highlighting the interrelation between transformation and nomination in the formation of lexical and syntactic unitsThe research emphasizes the role of nomination in reflecting human cognitive activity and linguistic worldview. Dilshoda Farkhodovna Ahatova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 472 480 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8542 Mazkur maqolada zamonaviy ingliz tilida transformatsiya va nominatsiya jarayonlarining nazariy asoslari tahlil qilinadi. Tilning dinamik tizim sifatidagi tabiati nuqtai nazaridan transformatsiya struktur, leksik va semantik o‘zgarish jarayoni sifatida, nominatsiya esa voqelikni nomlash va yangi lingvistik birliklarni shakllantirish mexanizmi sifatida talqin etiladi. Tadqiqotda transformatsiya va nominatsiya o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik, ularning semantik siljishlar hosil qilishdagi roli hamda zamonaviy ingliz diskursida namoyon bo‘lish shakllari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, maqolada transformatsiya va nominatsiyaning media, ilmiy-texnologik hamda raqamli kommunikatsiya muhitidagi funksional xususiyatlari tahlil qilinadi. Dilshoda Farhodovna Ahatova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 481 489 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8543 Ushbu maqola transformatsion grammatika doirasida ingliz jumla tuzilishi modellarini o‘rganadi. Unda Noam Chomskiy tomonidan asos solingan va generativ tilshunoslikda yanada rivojlantirilgan nazariy asoslar o‘rganiladi, chuqur struktura va sirt strukturasi o‘rtasidagi bog‘liqlikka e'tibor qaratiladi. Tadqiqotda sintaktik transformatsiyalar turli xil jumla turlarini asosiy mavhum tasvirlardan olish uchun qanday ishlashi tahlil qilinadi. Iboralar tuzilishi qoidalariga, harakat transformatsiyalariga va grammatik jumlalarni tuzishda sintaktik kategoriyalarning roliga alohida e’tibor beriladi. Nazariy tushuntirishlarni zamonaviy ingliz tilidan amaliy misollar bilan birlashtirgan holda, tadqiqot transformatsion grammatikaning jumlalar shakllanishini tushunishdagi tushuntirish kuchini ta’kidlaydi. Dilshoda Farkhodovna Ahadova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 490 495 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8544 Mazkur maqolada transformatsion jarayonlarning ingliz tili sintaksisidagi o‘rni va ahamiyati nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Transformatsion grammatika doirasida chuqur va yuzaki tuzilma tushunchalari asosida gaplarning hosil bo‘lish mexanizmi yoritiladi. Ingliz tilida so‘roq, inkor, majhul nisbat, nisbiy va ergash gaplarning shakllanishi transformatsion qoidalar orqali izohlanadi. Maqolada harakat (movement), qo‘shimcha element kiritish (insertion), tushirish (deletion) va o‘rin almashtirish kabi sintaktik jarayonlarning struktur modeldagi roli ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, transformatsion yondashuvning generativ grammatika bilan bog‘liqligi hamda uning universal grammatika nazariyasidagi o‘rni tahlil qilinadi. Dilshoda Farxodovna Ahatova Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 496 500 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8545 Mazkur maqolada transport-logistika tizimini optimallashtirishda raqamli texnologiyalarning iqtisodiy samaradorligi Buxoro logistika markazi misolida tahlil qilinadi. Raqamlashtirish jarayonlari logistika infratuzilmasini boshqarish, yuk oqimlarini muvofiqlashtirish va xarajatlarni kamaytirishda muhim omil sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda logistika jarayonlarini avtomatlashtirish, GPS monitoring, elektron hujjat aylanishi, sun’iy intellekt asosidagi rejalashtirish va ombor boshqaruv tizimlarining iqtisodiy natijalari o‘rganiladi. Shuningdek, transport harakatini optimallashtirish, vaqt va yoqilg‘i tejamkorligi, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish hamda logistika markazining raqobatbardoshligini kuchaytirish masalalari tahlil etiladi. Mazkur tadqiqot hududiy logistika tizimlarini modernizatsiya qilish va barqaror rivojlantirish uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi. Behzod Qayum-o‘g‘li G‘aybullaev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 501 510 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8546 O‘zbekistonda transport-logistika tizimi mamlakat iqtisodiyoti samaradorligi va raqobatbardoshligini ta’minlovchi muhim infratuzilma hisoblanadi. So‘nggi yillarda transport-logistika sohasida raqamlashtirish jarayonlari kengaymoqda, ammo amaliyotda bir qator muammolar mavjud: axborot tizimlarining integratsiyasidagi qiyinchiliklar, kadrlar malakasining yetishmasligi, texnologik infratuzilmaning cheklanganligi va moliyaviy resurslar yetishmovchiligi. Mazkur maqolada O‘zbekistonda transport-logistika tizimini raqamlashtirish jarayonidagi asosiy muammolar tahlil qilinib, ularni bartaraf etishning samarali yo‘llari taklif etiladi. Shuningdek, xalqaro tajribalar va zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida raqamlashtirish strategiyasini shakllantirish bo‘yicha tavsiyalar berilgan. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston transport-logistika tizimining samaradorligini oshirish va raqobatbardoshligini kuchaytirishga xizmat qiladi. Behzod Qayum-o‘g‘li G‘aybullaev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 511 520 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8547 Sun’iy intellekt, Big Data va IoT texnologiyalari logistika jarayonlarining samaradorligini oshirish va raqamli transformatsiya qilishda muhim vosita hisoblanadi.Ushbu maqolada zamonaviy texnologiyalarning transport va ombor tizimlariga ta’siri, ta’minot zanjiri optimallashtirish imkoniyatlari, real vaqt rejimida ma’lumotlarni boshqarish va qaror qabul qilish jarayonidagi roli tahlil qilinadi.Maqolada logistika jarayonlarida Big Data orqali katta hajmdagi ma’lumotlarni tahlil qilish, IoT yordamida transport vositalari va omborlarni kuzatish, sun’iy intellekt algoritmlari yordamida prognoz va rejalashtirish tizimlari qo‘llanilishi ko‘rib chiqiladi.Shuningdek, ushbu texnologiyalarning joriy etilishi bilan bog‘liq muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari tavsiflanadi.Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, sun’iy intellekt, Big Data va IoT integratsiyasi logistika jarayonlarini tezlashtirish, xarajatlarni kamaytirish va xizmat sifatini oshirishga xizmat qiladi. Behzod Qayum-o‘g‘li G‘aybullaev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 521 528 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8548 Raqamli transformatsiya transport-logistika tizimlarini samarali rivojlantirish va raqobatbardoshligini oshirishda muhim vosita hisoblanadi. Maqolada raqamli texnologiyalarni tatbiq etish orqali transport-logistika tizimining samaradorligini oshirish, operatsion jarayonlarni optimallashtirish va resurslardan oqilona foydalanish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, sun’iy intellekt, Big Data, IoT va bulutli platformalardan foydalanish transport va ombor boshqaruvini avtomatlashtirish, xarajatlarni kamaytirish va yetkazib berish sifatini oshirish imkonini beradi. Raqamli transformatsiya jarayonlarini tizimli amalga oshirish orqali logistika tizimining samaradorligi sezilarli darajada oshadi. Behzod Qayum-o‘g‘li G‘aybullaev Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-23 2026-02-23 7 2 529 536 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8549 The article is devoted to the abbreviations and their types in English and Uzbek. They are proved by factual examples. Usually an abbreviation is a shortened form of a word or a group of words. It is created by reducing the original expression while keeping its meaning, usually by using the first letters or selected parts of the word or phrase. Xonzodabegim Davlatbek-qizi Yusufjonova Ashurxon Ismoilovna Matkarimova Copyright (c) 2026 Science and Education https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-24 2026-02-24 7 2 537 539 https://openscience.uz/index.php/sciedu/article/view/8551 Ushbu maqolamda pedagoglarining kasbiy rivojlanishida nazariy va amaliyotning o‘rni ularning o‘zaro bogʻliqligi hamda uyg‘unlashuvi masalalari tahlil qilingan. Undagi mavzuning dolzarbligi asoslab berilib pedagog kasbiy rivojlanishining mazmuni nazariy bilimlarning ta’lim jarayonidagi ahamiyati va amaliy faoliyat orqali kasbiy mahoratini shakillantirish, ta’limda uchraydigan ayrim muammolarni bartaraf etish yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan amaliy misol nazariya va amaliyotning bir birini to‘ldirishi asoslangan. Pedagoglarning malakasini oshirish tajriba almashish kasbiy faoliyatni rivojlantirish boʻyicha masalalar berilgan, va xulosa qismida zamonaviy ta’lim sifatini oshirishda nazariya va amaliyotning muhim ahamiyatga ega ekani takidlangan. Kalit so‘zlari: pedagog, kasbiy rivojlanish, nazariya, amaliyot, kasbiy mahorat, ta’lim sifati Shirinoy Tursunali-qizi Ismatullayeva Azimaxon Odiljanovna Kamolova Copyright (c) 2026 Science and Education https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-02-24 2026-02-24 7 2 540 542