Muhammad al-Xorazmiyning didaktik g‘oyalari: ilmiy-pedagogik tahlil

Abstract

Ushbu maqolada Muhammad al-Xorazmiyning didaktik g‘oyalari tarixiy-pedagogik nuqtai nazardan keng tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi - allomaning ilmiy merosida mujassam bo‘lgan ta’limiy tamoyillarni aniqlash, ularning metodologik asoslarini ochib berish hamda zamonaviy ta’lim tizimi bilan uzviy bog‘liqligini ko‘rsatishdan iborat. Maqolada Xorazmiyning ilmiy faoliyati, ayniqsa Bayt al-Hikmadagi ilmiy muhit doirasida shakllangan pedagogik qarashlari o‘rganiladi. Tahlil jarayonida allomaning “Kitob al-jabr va al-muqobala” asari asosiy manba sifatida ko‘rib chiqilib, undagi bilimni bosqichma-bosqich bayon qilish, nazariya va amaliyot uyg‘unligi, misollar orqali tushuntirish, mantiqiy izchillik va aniqlik kabi didaktik xususiyatlar ochib beriladi. Shuningdek, Xorazmiyning algoritmik yondashuvi, ya’ni masalalarni qat’iy ketma-ketlik asosida hal qilish metodikasi zamonaviy STEM ta’limi, raqamli texnologiyalar va dasturlash asoslari bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Bu yondashuvning tafakkur madaniyatini shakllantirishdagi ahamiyati alohida ta’kidlanadi. Maqolada tarixiy-tahliliy, qiyosiy-pedagogik va konseptual umumlashtirish metodlaridan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Xorazmiy ilmni faqat nazariy tizim sifatida emas, balki amaliy hayot bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan o‘quv jarayoni sifatida talqin qilgan. Uning didaktik qarashlari tizimlilik, soddalik, mantiqiylik, amaliy yo‘naltirilganlik va universallik tamoyillariga asoslanadi.