Umar Xayyomning taʼlim va tarbiyaga oid fikrlari

Abstract

Ushbu maqola buyuk Sharq mutafakkiri Umar Xayyomning hayoti, ilmiy faoliyati hamda uning ta’lim va tarbiya haqidagi qarashlarini yoritishga bag‘ishlangan. Maqolada Umar Xayyomning nafaqat shoir sifatidagi o‘rni, balki matematik, astronom va faylasuf sifatidagi xizmatlari ham tahlil qilinadi. Uning ilmga boʻlgan munosabati, aqlni eng muhim mezon sifatida ko‘rishi, jaholatni jamiyat taraqqiyotining eng katta to‘sig‘i deb baholashi asosiy masala sifatida ko‘rsatib beriladi. Annotatsiyada Xayyomning yoshligida olgan ta’limi, mashhur ilmiy markazlarda bo‘lib, zamonasining yetuk olimlaridan saboq olgani haqida ham ma'lumot beriladi. Uning algebra va astronomiya sohalaridagi kashfiyotlari, xususan, tenglamalar nazariyasiga qo‘shgan hissasi va Jaloliy taqvimini tuzishda ishtirok etgani alohida qayd etiladi. Shu bilan birga, ruboiylarida aks etgan insonparvarlik, hayotning mazmuni, aql va adolat masalalari ochib beriladi. Maqolada Umar Xayyomning ta’lim-tarbiyaga oid qarashlari zamonaviy pedagogika nuqtai nazaridan baholanadi. U inson kamolotini ilm, aql va axloq birligida ko‘rgan mutafakkir sifatida talqin etiladi. Xayyomning ilmga chorlovchi, mustaqil fikrlashga undovchi va jaholatga qarshi kurashni targ‘ib qiluvchi g‘oyalari bugungi yosh avlod tarbiyasida muhim ahamiyatga ega ekanligi asoslab beriladi. Annotatsiya Xayyom merosining bugungi kun uchun ham dolzarbligini ko‘rsatishga xizmat qiladi. Kalit soʻzlar: Umar Xayyom, ta’lim, tarbiya, ilm, aql, axloq, ruboiy, komil inson, ustoz-shogird, jaholat, falsafa